Η σύγχρονη κατάβασις

«Η κλασική γραμματεία μαρτυρεί πολυάριθμες περιπτώσεις αυτού που στα ελληνικά είναι γνωστό ως κατάβασις (κάθοδος στην υπογαία) και νέκυια (η θυσία που προσφερόταν στους νεκρούς, διά της οποίας εξορκίζονταν οι ψυχές ώστε να προμαντεύσουν το μέλλον), ανάμεσά τους η προσπάθεια του Ορφέα να φέρει πίσω από τον Αδη την αγαπημένη του Ευρυδίκη, και το ταξίδι του Αινεία – με την καθοδήγηση της Σίβυλλας και την προστασία του Χρυσού Κλώνου – για να συμβουλευτεί τη σκιά του πατέρα του. Η πρόσφατη διάσωση των ταϊλανδών ποδοσφαιριστών από τη μοναχική τους αίθουσα στα έγκατα του βουνού ήταν μια σύγχρονη κατάβασις: η ιστορία τράβηξε την παγκόσμια προσοχή εν μέρει επειδή είχε τη δύναμη του μύθου. Αυτό που υπαινίσσονται όλες αυτές οι αφηγήσεις είναι κάτι φαινομενικά παράδοξο: ότι το σκοτάδι θα μπορούσε να είναι ένα μέσο όρασης κι ότι η κάθοδος ίσως είναι κίνηση προς τη φανέρωση κι όχι την αποστέρηση. Το κοινό ρήμα μας “understand” [«καταλαβαίνω»] έχει αυτό καθαυτό μια περίεργη σημασία περάσματος από κάτω ώστε να το κατανοήσουμε πλήρως».

Από τη συναρπαστική «Υπογαία» (εκδ. Μεταίχμιο, μτφ. Μιχάλης Μακρόπουλος, 2020) του νεότερου εκπροσώπου της περιηγητικής λογοτεχνίας Robert MacFarlane