iPhone, όπως λέμε Μπάουχαους

Είναι το iPhone ένα έργο τέχνης, άξιο τέκνο της θεωρίας ντιζάιν της σχολής του μοντερνισμού του Μπάουχαους; Ο ιστορικός τέχνης Νίκολας Φοξ Βέμπερ, εκτελεστικός διευθυντής του Ιδρύματος Josef and Anni Albers, παρουσιάζει στο νέο του βιβλίο «iBauhaus: The iPhone as the Embodiment of Bauhaus Ideals and Design» μια σειρά συλλογισμών και επιχειρημάτων προσπαθώντας να συνδέσει το αντικείμενο που χρησιμοποιούμε στην καθημερινότητά μας με τις αρχές του Μπάουχαους. Με τη δική του συλλογιστική, ο τρόπος των μοντερνιστών αρχιτεκτόνων και ευφυών καλλιτεχνών που ίδρυσαν στη Γερμανία του 1919 τη σχολή του Μπάουχαους και διέδωσαν τις θεωρίες τους στους αμερικανούς μαθητές τους επηρέασε τη νοοτροπία των ιδρυτών της Apple Τζον Αϊβ και Στιβ Τζομπ.

Ο Βέμπερ δεν υποστηρίζει πραγματικά ότι το iPhone είναι έργο τέχνης. Η προσέγγισή του υπενθυμίζει βέβαια ότι το Μπάουχαους ήταν μια κοινότητα που είχε συγκεντρώσει καλλιτεχνικές μεγαλοφυΐες απαράμιλλης φαντασίας και ποίησης και ότι το περιβάλλον της δημιουργίας του iPhone με κανένα τρόπο δεν ανταγωνίζεται το επίτευγμά τους. Ωστόσο η σκέψη του κάνει ένα άλμα για να υποστηρίξει ότι ο σχεδιασμός του έξυπνου τηλεφώνου έγινε με σκοπό να «βελτιώσει την καθημερινή ύπαρξη» και το επιχειρεί μέσα από τη διαδικασία της γοητείας που προκαλεί η αισθητική του ντιζάιν του.

Αλλωστε ο υπεύθυνος σχεδιασμού του iPhone Τζόνι Αΐβ είχε φοιτήσει στη Βρετανία, όπου οι σπουδές του στο ντιζάιν είχαν καταβολές στη διδασκαλία του Γιόζεφ Αλμπερς. Στη βασική αρχή του δηλαδή να προτρέπει τους μαθητές του να ξεκινούν από το μηδέν με λευκά φύλλα χαρτιού τα οποία δίπλωναν με περίπλοκο τρόπο προσπαθώντας να κατακτήσουν τις δυνατότητες της φόρμας.

Αλλωστε το λευκό που είναι το φόντο στις οθόνες των ηλεκτρονικών υπολογιστών, αλλά και των iPhones, λειτουργεί όπως το λευκό ενός καθαρού κομματιού από χαρτί γραφής ή των «στηρίξεων» στα ζωγραφικά έργα των Κλέε, Καντίνσκι και Οσκαρ Σλέμερ που έκαναν μέσα στο Μπάουχαους. Είτε εργάζονταν σε χαρτί είτε σε καμβά, το λευκό ήταν απαραίτητο όχι μόνο ως αποδέκτης και το πιο χρήσιμο υπόβαθρο για το χρώμα, αλλά και ως η αφετηρία οποιουδήποτε έργου.

«ΟΠΩΣ Ο ΓΚΡΟΠΙΟΥΣ…». Το βιβλίο του Βέμπερ είναι γεμάτο από λεπτομέρειες και συσχετισμούς ανάμεσα στους πρωταγωνιστές του μοντερνισμού και τους σύγχρονους δημιουργούς των τεχνολογικών αγαθών.

Αναφέρεται στον Χέρμπερτ Μάγερ, έναν μαθητή της σχολής του Μπάουχαους το 1921, ο οποίος εγκαταστάθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες και σχεδίασε τα κεντρικά γραφεία του Ινστιτούτου Ασπεν. Εκεί σε αυτό το κτίριο ο Στιβ Τζομπς έδωσε μια ομιλία το 1983, περιγράφοντας το όραμά του για τον υπολογιστή ως εργαλείο για όλους. «Οπως ο Γκρόπιους (σ.σ.: Βάλτερ Γκρόπιους, ένας από τους ιδρυτές του Μπάουχαους), δεν ενδιαφερόταν για προϊόντα για μια ολιγομελή ελίτ, αλλά για ό,τι θα μπορούσε να ωφελήσει τον κόσμο γενικότερα», αναφέρει ο συγγραφέας – θεωρητικός της τέχνης.

Αντίστοιχα βλέπει τα ίχνη του Μπάουχαους στο θεσμικό ήθος της Apple, καθώς η εσωστρέφεια που φέρνει μια πολιτική ανταγωνισμού είχε καταπολεμηθεί στην εταιρεία που προωθούσε τα κοινά γεύματα και την έμφαση σε κοινούς στόχους. Παρατηρεί μάλιστα μια ομοιότητα μεταξύ των ονομάτων των δύο θεσμικών οργάνων: «Το Bauhaus ήταν ελαφρώς διφορούμενο. Το iPhone θα είναι το ίδιο: συνοπτικό, ανύπαρκτο και προκλητικά ανεξήγητο… Το πεζό γράμμα i πριν από το κεφαλαίο P είναι εκπληκτικό. Η έννοια του i είναι φευγαλέα. Αυτά τα ονόματα μας βάζουν σε μια θέση αμφισβήτησης. Ταυτόχρονα, μας περιπαίζουν με τη ρυθμικότητά τους».