Η ασάφεια των μέτρων κατά του κορωνοϊού και οι συνέπειές της

Αποτελεί αξίωμα στην επιδημιολογία ότι εάν γίνεται εκτίμηση μη ελέγχου της διασποράς ενός ιού στον πληθυσμό μιας χώρας τα μέτρα τα οποία πρέπει να λαμβάνονται θα πρέπει να είναι ενιαία, πλήρη, δραστικά και αποτελεσματικά.

Σήμερα είναι προφανές ότι ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας έχει εκτιμήσει ότι η χώρα βρίσκεται στο στάδιο του μη ελέγχου της διασποράς της νόσου. Κατά συνέπεια η κυβέρνηση αποφάσισε με καθυστέρηση, έστω και τώρα, μετά το κλείσιμο των σχολείων να προβεί σε κλείσιμο των καφέ μπαρ, εστιατορίων, εμπορικών κέντρων και γενικά όλων των πολυσύχναστων χώρων. Θα ήταν προτιμότερο εξαρχής να είχε ακολουθηθεί ο τρόπος αντιμετώπισης της νόσου κατά το πρότυπο της επαρχίας Wuhan της Κίνας. Δηλαδή πλήρης απομόνωση των περιοχών όπου εμφανίστηκαν τα κρούσματα, με παράλληλη πλήρη εφαρμογή όλων των μέτρων προτού τα μέτρα αυτά επεκταθούν σε όλη τη χώρα.

Προσωπικά είχα ταχθεί εναντίον της απαγόρευσης των καρναβαλικών εκδηλώσεων, διότι η απαγόρευση ήταν μεμονωμένη ενώ ήταν ελεύθερα η πρόσβαση και ο συνωστισμός στα γήπεδα, στις καφετέριες και στις ταβέρνες, όπου ήταν αναμενόμενο να καταφύγει ο κόσμος. Οπότε το αποτέλεσμα της μεμονωμένης απαγόρευσης ήταν προφανές ότι εστερείτο ουσιαστικού νοήματος.

Το υπουργείο Υγείας με την προτροπή του να παραμείνει ο κόσμος στο σπίτι του κινείται αναμφισβήτητα προς τη σωστή κατεύθυνση. Ομως θα πρέπει να προβληματιστεί και να προτείνει το πώς θα επιτευχθεί η «αυτοαπομόνωση» των ατόμων υψηλού κινδύνου όταν δεν υπάρχουν χώροι να αυτοαπομονωθούν στο ίδιο τους το σπίτι. Τα άτομα που πρέπει να αυτοαπομονωθούν είναι αυτά που πλήττονται κυρίως από τον κορωνοϊό COVID-19 και αποτελούν τα θύματά του. Μια λύση θα ήταν να διευκολυνθούν να επιστρέψουν στα χωριά τους, δεδομένου ότι η μεγάλη πλειονότητα αυτών των ανθρώπων είναι συνταξιούχοι μεγάλης ηλικίας.

Ενόψει της έναρξης της τουριστικής μας περιόδου, θα πρέπει το πάθημα της Ιταλίας να μας γίνει μάθημα. Η Ιταλία εδέχθη εισβολή της επιδημίας όχι από τον Νότο αλλά από τον Ευρωπαϊκό Βορρά. Και τούτο γιατί κατά τη χειμερινή περίοδο οι περιοχές του ευρωπαϊκού της Βορρά δέχονται συνεχή ρεύματα τουριστών σε περιοχές όπως το Μιλάνο και η Βενετία, και αναμφισβήτητα από την Κίνα, με την οποία δεν είχε διακόψει κάθε επικοινωνία. Κατά συνέπεια το υπουργείο Υγείας θα πρέπει ιδιαιτέρως να προβληματιστεί περί του πώς θα πρέπει να ενεργήσει για να διαφυλάξει τη χώρα κατά την τουριστική περίοδο.

Από πλευράς του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας η επιδημία αυτή έχει χαρακτηριστεί ως πανδημία γιατί πλήττει σχεδόν όλες τις χώρες του πλανήτη. Ομως η εφαρμογή διαφορετικών μέτρων από χώρα σε χώρα δεν ευνοεί την καταπολέμηση αυτής της επιδημίας, γιατί η διαφοροποίηση των μέτρων θα παρατείνει τον χρόνο εξάπλωσης της επιδημίας στον πλανήτη, με αποτέλεσμα την πιθανή επαναμόλυνση των περιοχών που είχαν επιτύχει την καταπολέμησή της.

Είναι χαρακτηριστικό από τις τοποθετήσεις και κινήσεις των ηγετών διαφόρων χωρών η ασάφεια και η σύγχυση που επικρατεί διεθνώς όσον αφορά την αντιμετώπιση της επιδημίας. Ο πρωθυπουργός π.χ. της Αγγλίας χαρακτήρισε την επιδημία του κορωνοϊού ως τη μεγαλύτερη απειλή της δημόσιας υγείας για αυτή τη γενιά. Ομως ο ίδιος δεν απαγόρευσε τον συνωστισμό στα γήπεδα της χώρας του, με αποτέλεσμα οι τηλεθεατές σε όλον τον κόσμο να βλέπουν μια μεγάλη αντίθεση με τις εξαγγελίες του. Είδαν ότι ο ποδοσφαιρικός αγώνας Λίβερπουλ – Ατλέτικο για το ευρωπαϊκό Champions League είχε 80.000 θεατές στοιβαγμένους ο ένας πάνω στον άλλον. Σε αντίθεση, στο Παρίσι η Παρί Σεν Ζερμέν με τη γερμανική Ντόρτμουντ την ίδια ώρα έπαιζαν ενώπιον κενών εξεδρών. Στη Γερμανία ο αγώνας Λειψίας – Τότεναμ διεξήχθη και εκεί με υπερπλήρες το γήπεδο.

Κατά συνέπεια ποιο είναι το μήνυμα που δίνεται παγκόσμια; Οτι ο συνωστισμός στον ανοιχτό χώρο είναι ή δεν είναι λιγότερο επικίνδυνος από τον κλειστό;

Η εικόνα αυτής της σύγχυσης επιτείνεται περισσότερο όταν ο πρόεδρος Τραμπ απαγορεύει τις πτήσεις από την Ευρώπη προς τις ΗΠΑ και εξαιρεί τη Μεγάλη Βρετανία, η οποία όμως συγκριτικά με άλλες ευρωπαϊκές χώρες βρίσκεται σε χειρότερη κατάσταση από πλευράς προσβολής του κορωνοϊού.

Είναι επίσης χαρακτηριστικό διαφορετικής εκτίμησης του κινδύνου ότι η κυρία Μέρκελ υπολογίζει πως ο κορωνοϊός στη Γερμανία θα προσβάλει το 70% του πληθυσμού της ενώ ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας της χώρας επισήμως υπολογίζει ότι θα νοσήσει το 15% του πληθυσμού μας.

Τώρα, όσον αφορά την ουσία του προβλήματος, η ελπίδα ότι η εξάπλωση του κορωνοϊού θα μειωνόταν το καλοκαίρι με την αύξηση της θερμοκρασίας φαίνεται να γκριζάρει, γιατί στην Αυστραλία που οι θερμοκρασίες αυτή την εποχή είναι άνω των 30°C έχουν προσβληθεί ακόμα και επώνυμοι που βρίσκονται εκεί, όπως ο Τομ Χανκς και η γυναίκα του, αλλά και ο υπουργός Εσωτερικών αυτής της χώρας.

Οι ανησυχητικές αυτές ειδήσεις θα πρέπει να υποχρεώσουν την κυβέρνηση όχι μόνο να εφαρμόσει στην παρούσα φάση αυστηρά μέτρα αλλά να ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Ενωση να εφαρμοστούν ενιαία μέτρα από όλα τα κράτη-μέλη της. Η μη εφαρμογή ενιαίων μέτρων θα οδηγήσει σε διαφορετικά αποτελέσματα από χώρα σε χώρα όσον αφορά την καταπολέμηση της επιδημίας. Ετσι υπάρχει κίνδυνος κατά την τουριστική περίοδο να δεχθεί η χώρα εισβολή τουριστών από περιοχές όπου η νόσος θα βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.

Είναι κατά συνέπεια αυτονόητο ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας θα πρέπει να επιβάλει ενιαία πολιτική αντιμετώπισης της πανδημίας του κορωνοϊού COVID-19 με το να καταγγείλει τα κράτη-μέλη του που αρνούνται να εφαρμόσουν αυτή την πολιτική.

Ο Δημήτρης Κρεμαστινός είναι καθηγητής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, πρώην υπουργός Υγείας