Ανοιχτά ή κλειστά σύνορα;

Το επεισόδιο Αδωνη Γεωργιάδη – Δημήτρη Τζανακόπουλου στη Βουλή την Πέμπτη θα μπορούσε να είναι το τελευταίο σε μια διαμάχη που σχηματικά περιγράφηκε ως «ανοιχτά σύνορα ή κλειστά», αλλά ήταν πολλή πιο σύνθετη και διαπέρασε το πολιτικό τοπίο.

Αφορμή ήταν η προσφυγική κρίση, η στρατηγική του Ερντογάν στον Εβρο, η καθολικώς παραδεχόμενη εργαλειοποίηση του προσφυγικού δράματος απ’ την Αγκυρα και το μπούλινγκ που κάνει στα σύνορα της χώρας μας ο τούρκος αναθεωρητής γείτονας.

Οι δύο κορυφαίοι πολιτικοί των δύο βασικών πόλων του συστήματος τσακώθηκαν με αφορμή την κινητοπoίηση στη Βρετανία, όπου συμμετείχε ο Αντώνης Τζανακόπουλος, αδελφός του πρώην υπουργού και καθηγητής στην Οξφόρδη. Μια κινητοποίηση με εσάνς «open borders» που πυροδότησε την αντίδραση του υπουργού Γεωργιάδη.

«Εγώ δεν ξέρω τον αδερφό σας, εάν ο δικός μου αδερφός πήγαινε στη διαδήλωση που φώναζαν ότι και οι Ελληνες είναι φονιάδες των λαών θα ντρεπόμουν, εσείς προσυπογράφετε το σύνθημα. Ο ΣΥΡΙΖΑ προσυπογράφει το σύνθημα αυτό, την ώρα που η Ελλάδα δέχεται τα πυρά του Ερντογάν; Αυτό είναι το ερώτημα» ήταν τα λόγια του Αδωνη Γεωργιάδη προς τον Τζανακόπουλο. Και σήμερα, στην ουρά της εβδομάδας, θα μπορούσε να ειπωθεί πως το όλο συμβάν ήταν τα απόνερα μιας διαμάχης που έληξε γρήγορα.

Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ. Και μπορεί, στην πρώτη φάση της επίθεσης στον Εβρο – ασύμμετρη τη χαρακτήρισε με ένταση ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης -, να υπήρξαν πολλαπλές απόψεις, η συνέντευξη όμως του Αλέξη Τσίπρα στο Mega γείωσε κάθε άλλη φωνή στο εσωτερικό της Κουμουνδούρου. Εδώ ο πρώην πρωθυπουργός γείωσε κάθε άποψη για «ανοιχτά σύνορα τώρα», όπως διατυπωνόταν από μέρος οργανώσεων της Αριστεράς ή ακόμη και όπως ερμηνεύθηκε από την περιώνυμη αφίσα της Νεολαίας ΣΥΡΙΖΑ που διακινήθηκε στα κοινωνικά δίκτυα. Η στροφή Τσίπρα και οι εξηγήσεις που έδιναν οι νεολαίοι σε όσους δημοσιογράφους συνομίλησαν μαζί τους έθεταν το τέλος στην υποτιθέμενη επίσημη θέση του ΣΥΡΙΖΑ για ανοιχτά σύνορα. Κι όμως. Η όλη νέα στάση μπορεί γρήγορα να κυριάρχησε στο κόμμα της Κουμουνδουρου, μπορεί γρήγορα να «γραμμώθηκαν» τα στελέχη της, υπήρξαν όμως και άλλες φωνές. Αυτές οι δεύτερες – πολλών εκ των συνήθως υπόπτων των 53+ – δεν έδωσαν βέβαια τη μάχη με το προεδρικό κομμάτι και τον ίδιο τον Αλέξη Τσίπρα αντιλαμβανόμενοι τις κοινωνικές τάσεις και ότι το πολιτικό προβάδισμα στις κινήσεις το είχε και το έχει η κυβέρνηση.

ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΗ. Δεν ήταν λίγα τα στελέχη του στενού κύκλου του πρέδρου του ΣΥΡΙΖΑ που φύσηξαν με ανακούφιση όταν άκουσαν πώς σχολίασε το κλείσιμο των συνόρων από την κυβέρνηση και μάλιστα στο κεντρικό δελτίο του Mega. Εδώ βέβαια είναι που χρειάζεται μια αποσαφήνιση. Η λογική «ανοιχτά σύνορα», που συναντάται τις τελευταίες δύο δεκαετίες σε πολλές οργανώσεις της Αριστεράς με διεθνιστικό ή κοσμοπολίτικο πρόσημο, δεν ήταν πια κραταιά στον ΣΥΡΙΖΑ και ιδίως μετά την κυβερνητική του εμπειρία. Με προσοχή εξάλλου το τελευταίο διάστημα τα στελέχη του δεν μιλούσαν για ανοιχτά ή κλειστά σύνορα, αλλά για καλά φυλασσόμενα και μόνο από τον Στρατό ή τη συνοριοφυλακή. Αυτό το τελευταίο έχει βαρύτητα αφού ο ΣΥΡΙΖΑ οικοδόμησε αντιπολίτευση σε δευτερεύουσες πλευρές του μείζονος θέματος, όπως η παρουσία αυτόκλητων πολιτοφυλακών ή η καθυστέρηση διαμοιρασμού μεταναστών – προσφύγων στην ηπειρωτική χώρα, ή η «κυβερνητική ανεπάρκεια» στην πίεση που ασκήθηκε στην ευρωπαϊκή κονίστρα. Η διαπάλη open borders ή μη δεν διαπέρασε καν τη Νέα Δημοκρατία και την εκλογική δεξαμενή της. Τα ευρήματα των μετρήσεων και δημοσκοπήσεων έδειχναν πως ο Μητσοτάκης μπετονάρισε εκτός του κόσμου του και μια πλειοψηφούσα γνώμη της ελληνικής κοινωνίας που μοιάζει να έχει κόπωση ως χώρα υποδοχής.

Ο ΣΥΡΙΖΑ και με αυτό «διαβάζει» σήμερα πως συντελείται μια συντηρητική μετατόπιση του κόσμου, αν και δεν ήταν λίγοι και αυτοί που στην υπόλοιπη Αριστερά (κυρίως ΛΑΕ, αντιιμπεριαλιστικός χώρος, ορθόδοξη μαρξιστική πλευρά σε οργανώσεις) δεν βλέπουν ως ακριβώς προοδευτικό αίτημα το «ανοίχτε τα σύνορα». Το ΚΚΕ απ’ τη μεριά του είναι πολύ μακριά από τη ρητορική των ΜΚΟ ενώ εστιάζει κυρίως στην πηγή του κακού: στο ποιος κάνει πολέμους σήμερα και άρα στο ποιος προκαλεί προσφυγικά ρεύματα (ΝΑΤΟ, ΕΕ, ΗΠΑ). Το Κίνημα Αλλαγής προφανώς δεν μπήκε ποτέ επίσης σε κάποια τέτοια διαπάλη έχοντας την εμπειρία να έχει κυβερνήσει. Βέβαια, πάνω στον τρόπο που ηγεμόνευσε η άποψη των καλά φυλασσόμενων συνόρων αναπτύχθηκαν και πιο ακραίες εκδοχές λόγου και πρακτικών – ακόμη και ακροδεξιές – που όμως προς το παρόν φαίνεται να οριοθετούνται στο παρόν πολιτικό τοπίο και χωρίς ακόμη δυναμική αυτοτελούς παρουσίας.