3+2 σενάρια στο τραπέζι για τις κλειστές δομές

Στο κυβερνητικό προσκήνιο ενισχύονται τα μηνύματα αποφασιστικότητας για ισχυρή φύλαξη των συνόρων σε θάλασσα και στεριά στην κατεύθυνση της «μέγιστης αποτροπής παράνομων εισόδων».  Αντίστοιχη αποφασιστικότητα κυριαρχεί στο παρασκήνιο για το πρότζεκτ κλειστές δομές. Μπορεί η διπλή κρίση της «ασύμμετρης απειλής» από την Τουρκία και της εξάπλωσης του κορωνοϊού να έριξε δημοσίως τους ρυθμούς του Μαξίμου όσον αφορά στα πέντε προαναχωρησιακά κέντρα στα νησιά, ωστόσο δεν αλλάζουν οι βασικοί άξονές του για τη διαχείριση του Προσφυγικού – Μεταναστευτικού. Αυτό σημαίνει ότι το μότο «ανοίγουμε κλειστές δομές, κλείνουμε τις ανοιχτές» παραμένει με έμφαση στα χείλη των κυβερνητικών στελεχών και στο πλάνο φαίνεται πως διαμορφώνονται τρία σενάρια. Το ένα αφορά νησιά και… ξερονήσια στο Αιγαίο, το δεύτερο περιγράφει τον αρχικό σχεδιασμό – όπως ανακοινώθηκε εδώ και τρεις μήνες – για Λέσβο, Σάμο, Χίο, Κω και Λέρο και το τρίτο «μιλά» για διατήρηση των δομών στις σημερινές τοποθεσίες τους στο Βορειοανατολικό Αιγαίο, δηλαδή για παραμονή της Μόριας στη Λέσβο ή της ΒΙΑΛ Χίου.

ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΧΩΡΑ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΒΗΜΑ. Υπό τα νέα δεδομένα πάντως η αρχή θα γίνει αλλού και συγκεκριμένα στην ενδοχώρα. Στόχος της κυβέρνησης είναι να ανοίξει μέχρι το τέλος της επόμενης εβδομάδας η πρώτη – αν και προσωρινή – κλειστή δομή για μετανάστες στις Σέρρες (στην περιοχή Κλειδί) και όλα δείχνουν ότι παράλληλα θα επιχειρεί να ενταθούν οι εργασίες στη θέση Ζερβού στην Σάμο, λίγα χιλιόμετρα από το Βαθύ. Με τα μοντέλα «Σερρών» και «Σάμου» το κυβερνητικό επιτελείο προσδοκά να παρουσιάσει στις τοπικές κοινωνίες χειροπιαστά αποτελέσματα της πολιτικής της για τις κλειστές δομές, να δείξει δηλαδή ότι τηρεί τις υποσχέσεις για έλεγχο και αυστηρότητα, ώστε να προχωρήσει ταχύτατα η κατασκευή των υπόλοιπων δομών. Εξάλλου διατυπώνονται εκτιμήσεις ότι το κλίμα αλλάζει σταδιακά στις τοπικές κοινωνίες και ότι θα καμφθούν οι αντιστάσεις μετά τα έκτακτα μέτρα, παρότι έχουν ημερομηνία λήξης (αναστολή ασύλου, απελάσεις κ.ά.). «Χρονικά ρίξαμε έξω τις δομές και ιεραρχήσαμε προτεραιότητες δεδομένων των συνθηκών που αντιμετωπίζουμε. Δεν μιλάμε για χαμένο χρόνο όμως, γιατί πέφτει απαραίτητο βάρος στους άλλους άξονες του σχεδιασμού: επιστροφές και μεταφορά στην ενδοχώρα για την αποσυμφόρηση των νησιών, με δεδομένη τη θωράκιση των συνόρων για τον έλεγχο των ροών», περιγράφουν αρμόδιες πηγές, χαρακτηρίζοντας «εξαιρετικά κρίσιμη» την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης με τους νησιώτες.

ΣΕ ΝΗΣΙΑ ΚΑΙ… ΞΕΡΟΝΗΣΙΑ. «Δεν είναι προδιάθεση, δεν είναι πρόθεση, είναι όμως στο τραπέζι…» σχολιάζουν οι ίδιοι κύκλοι για το ενδεχόμενο μετεγκατάστασης σε ακατοίκητα νησιά. Το σενάριο «3+2», δηλαδή η αξιοποίηση τριών μεγάλων νησιών και δύο μικρότερων – αραιοκατοικημένων ή και ακατοίκητων επανήλθε έντονα το τελευταίο διάστημα με επιβεβαίωση από μέλη της ΝΔ ακόμα και από κυβερνητικά στελέχη, που άρχισαν να μιλούν για «εφικτές λύσεις» και «ανοιχτές επιλογές αλλά με προϋποθέσεις», δηλαδή με βάση τους διεθνείς κανόνες και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Παράλληλα διάφορες ονομασίες – μάλλον άγνωστες στο ευρύ κοινό – συζητιούνται στις τοπικές κοινωνίες ή και μπαίνουν στον δημόσιο διάλογο, όπως είναι η Σύρνα έκτασης 7,9 τετραγωνικών χιλιομέτρων στο κέντρο του Νοτίου Αιγαίου στα Δωδεκάνησα, το νησί Λέβιθα επιφάνειας 9 τετραγωνικών χιλιομετρων ανάμεσα σε Δωδεκάνησα και Κυκλάδες ή και η κοντινή Κίναρος. Περισσότερο από όλα ωστόσο προκρίνεται στις συζητήσεις, αφού έχει φτάσει σύμφωνα με έγκυρες πηγές και… εντός του Μαξίμου, η νησίδα Μπαρμπαλιάς στο σύμπλεγμα Τοκμάκια στα ανοικτά του Μανταμάδου Λέσβου. Επιτελείς του Μαξίμου επιμένουν ότι κάτι τέτοιο – με το βαρύ φορτίο που κουβαλά έτσι κι αλλιώς μια τέτοια επιλογή – δεν θα αποτελούσε  κυβερνητική πρωτοβουλία, ωστόσο επιβεβαιώνουν ότι είναι σε αναμονή εναλλακτικών προτάσεων από τους νησιώτες ιδίως από τη Λέσβο και τη Χίο όπου υπήρξε αδιέξοδο με θλιβερές εικόνες ήδη από τις χωματουργικές εργασίες για τις νέες δομές. Προς το παρόν αντιπροτάσεις δεν υπάρχουν ούτε προγραμματισμένα συμβούλια στα νησιά. Και τελικά είναι αμφίβολο αν τα επόμενα δημοτικά ή το περιφερειακό συμβούλιο θα περάσει  επισήμως την επιλογή «Τοκμάκια» ώστε να πάρει το δρόμο προς το Μαξίμου, ασχέτως αν τοπικοί παράγοντες ή μεμονωμένοι πολίτες την επιθυμούν. Μέχρι τότε το αρμόδιο υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου αναγνωρίζει ότι το βασικό «στοίχημα» είναι η εμφανής αποσυμφόρηση – το κυρίαρχο αίτημα και από τα πέντε νησιά – και στο πεδίο αυτό δρομολογούνται οι επόμενες κινήσεις.

ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΑΡΧΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ. Αν και στην κυβέρνηση επιθυμούν να κατατεθούν εναλλακτικές τοποθεσίες από τους τοπικούς άρχοντες (όπως έγινε στις Σέρρες όπου το Μαξίμου επέλεξε αρχικά το στρατόπεδο Βασιλειάδη, αλλά τελικά επιλέχθηκε η θέση Κλειδί), δεν σκοπεύουν να ανοίξουν νέο κύκλο διαλόγου από το μηδέν, όπως έχει ξεκαθαρίσει και ο Πρωθυπουργός. Αντιθέτως, θα επιδιωχθεί η εφαρμογή του αρχικού σχεδιασμού, όπως αυτός αποτυπώθηκε τελικά με επιτάξεις και έπειτα από διαδοχικές αναθεωρήσεις στον σχεδιασμό. Και εδώ όμως το αδιέξοδο δεν εντοπίζεται μόνο σε Λέσβο και Χίο αφού και σε άλλα νησιά οι τοπικοί άρχοντες εξακολουθούν να διαμαρτύρονται κυρίως για το μέγεθος της εκάστοτε δομής. Ενδεικτικά στην Κω η δημοτική αρχή διαμηνύει ότι παρακολουθεί με «αγωνία και προσοχή» τις πρόσφατες εξελίξεις (έλεγχος των ροών κ.λπ.), αλλά δεν αλλάζει στάση, ζητά αποσυμφόρηση και «μία καλά φυλασσόμενη δομή σύμφωνα με την υφιστάμενη χωρητικότητα στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης και στο ΠΡΟΚΕΚΑ». Μιλώντας με αριθμούς, αυτό σημαίνει ότι ο δήμαρχος Κω Θεοδόσης Νικηταράς λέει «ναι» σε 816 θέσεις συν άλλες 474, έναντι του κυβερνητικού σχεδιασμού για ένα κλειστό κέντρο 2.000+ ανθρώπων.

Σε ένα ρευστό προς το παρόν τοπίο στο οποίο παραμένουν διαφωνίες, ψύχραιμες και πιο ακραίες φωνές, από την κυβέρνηση αρχίζουν να προτάσσουν την «απειλή» της μη αλλαγής χωροθέτησης των προσφυγικών δομών στα νησιά. Με λίγα λόγια ζητούν ρεαλιστικές λύσεις για τις τοποθεσίες των κλειστών κέντρων, ταυτόχρονα τονίζουν την ανάγκη να εφαρμοστεί το σχέδιο των κλειστών κέντρων και προετοιμάζονται ακόμα και για την παραμονή δομών στη Μόρια, στη ΒΙΑΛ ή ακόμα και στο Βαθύ.