Ο άνθρωπος, αυτό το κτήνος

«Το βαμμένο πουλί» (The painted bird, Τσεχία/Ουκρανία/Σλοβακία, 2019). Ταινία που λόγω των σκληρών σκηνών της απευθύνεται σε θεατές με ατσαλένια νεύρα, αλλά συγχρόνως ένας ασπρόμαυρος, μεγαλειώδης κινηματογράφος με πλάνα που κόβουν την ανάσα, παραπέμποντας στο σινεμά του δημιουργού παλαιότερων εποχών, αυτή η μεταφορά του ομότιτλου μυθιστορήματος του Γέρζι Κοζίνσκι αφηγείται την προσπάθεια ενός αγοριού να επιβιώσει μέσα στο εντελώς απάνθρωπο, βάρβαρο περιβάλλον της εκπνοής του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Χρησιμοποιώντας μια σλαβική εσπεράντο γλώσσα που δεν ανήκει σε καμία χώρα, ο Βάτσλαβ Μαρχούλ, με ελάχιστους διαλόγους για μια σχεδόν τρίωρη ταινία, ακολουθεί πιστά το μυθιστόρημα. Ομως η περιπλάνηση του μικρού δεν στηρίζεται στον λόγο αλλά στην εικόνα. Ο σκηνοθέτης αποτυπώνει την ανθρώπινη ασχήμια μέσα σε ένα περιβάλλον εκθαμβωτικής, ασπρόμαυρης ομορφιάς που παραπέμπει τον θεατή στο σινεμά σκηνοθετών όπως ο Αντρέι Ταρκόφσκι, ο Θόδωρος Αγγελόπουλος ή ο Ελεμ Κλίμοφ (σε σύντομους ρόλους εμφανίζονται οι Στέλαν Σκάσγκαρντ, Ούντο Κίερ, Χάρβεϊ Καϊτέλ, Τζούλιαν Σαντς, Μπάρι Πέπερ κ.ά. που δέχθηκαν να παίξουν στην ταινία απλώς και μόνο επειδή ήθελαν να αποτελούν μέρος της. Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο).

Βαθμολογία: 9

«Ο δρόμος της επιστροφής» (The way back, ΗΠΑ, 2020). Η γνωστή συνταγή του αποφασιστικού προπονητή σε κρίση ο οποίος αναλαμβάνει μια ομάδα στο πουθενά και την ανεβάζει στα ουράνια – συνταγή που έχουμε γευτεί σε δεκάδες ταινίες που σχετίζονται με διαφορετικά αθλήματα –  επανέρχεται και στο «Τραγούδι της επιστροφής» του Γκάβιν Ο’Κόνορ, όπου στον ρόλο του προπονητή καλαθοσφαίρισης βρίσκουμε έναν βαρύ, δυσκίνητο, με πυκνό μούσι και αλκοολικό τύπο, τον Τζακ Κάνινγκαμ (Μπεν Αφλεκ). Μόνο που η ταινία κάνει τελικά τη διαφορά διότι τα κατορθώματα της ομάδας με τον νέο προπονητή της δεν είναι εδώ το πρωταρχικό ζήτημα. Ο ίδιος ο προπονητής είναι το θέμα της, το μυστηριώδες παρελθόν του, το ασταθές παρόν του, το αβέβαιο μέλλον του.

Βαθμολογία: 6

«Ο αόρατος άνθρωπος» (The invisible man, ΗΠΑ). Αμυδρά εμπνευσμένο από το πασίγνωστο μυθιστόρημα του Χ.Γ. Γουέλς, αυτό το καλοφτιαγμένο θρίλερ μπορεί να σε κρατήσει απίκο, με την προϋπόθεση ότι βάζεις στην άκρη του μυαλού σου τις υπερβολές ενός σεναρίου που από κάποια στιγμή και μετά δεν μπορείς να δεχτείς στα σοβαρά. Το καλό είναι ότι η ταινία του Λι Γουανέλ δεν υποκύπτει στα συνήθη κλισέ του είδους της, ο τρόμος είναι όντως υπόκωφος και, όπως δηλώνει ο τίτλος, αόρατος. Επίσης η δουλειά της Ελίζαμπεθ Μος πάνω στην ηρωίδα της, μια γυναίκα που καταδιωκόμενη  από το φάντασμα (;) του συντρόφου της οδηγείται στην παράνοια, είναι φιλότιμη και πειστική.

Βαθμολογία: 5

«Σκοτεινά νερά» (Dark waters, HΠΑ, 2019). Ο συνδυασμός των οικολογικών ανησυχιών με την ατομική αντίσταση κατά του «ανίκητου συστήματος» γίνεται αμέσως διακριτός στην τελευταία ταινία του Τοντ Χέινς. Ο Μαρκ Ράφαλο (που είναι και παραγωγός) υποδύεται τον πεισματάρη δικηγόρο ο οποίος θα πάει κόντρα στη βιομηχανία χημικών (πελάτης της νομικής φίρμας του) όταν αντιλαμβάνεται ότι μια περιοχή της Δυτικής Βιρτζίνια, στην οποία μεγάλωσε ο ίδιος, έχει μολυνθεί εξαιτίας της. Η υπόθεση θα τραβήξει πάρα πολλά χρόνια και η ταινία (που βασίζεται σε αληθινή ιστορία) θα παραμείνει στα σημαντικότερα σημεία της, την ώρα που ο Χέινς «γαρνίρει» την ιστορία με μάλλον βαρετές σκηνές από την οικογενειακή ζωή του δικηγόρου.

Βαθμολογία: 7

«Η μπαλάντα της τρύπιας καρδιάς» (Ελλάδα, 2020). Αυτή η επιστροφή του Γιάννη Οικονομίδη στην κινηματογραφική σκηνοθεσία, αρκετά χρόνια μετά το «Μικρό ψάρι», μοιάζει συγχρόνως με μια επιστροφή του στο «Σπιρτόκουτο», την ταινία που το 2002 τον έβαλε στον χάρτη των πολλά υποσχόμενων νέων ελλήνων δημιουργών. Δεν ξέρω αν αυτό είναι και τόσο καλό, πάντως η βωμολοχία στην «Μπαλάντα» πιάνει κόκκινο και συχνά χωρίς λόγο – απλώς επειδή αυτό είναι το στίγμα του σκηνοθέτη. Ωστόσο, το χιούμορ και ο χώρος είναι που εδώ κάνουν τη διαφορά. Ο χώρος, λουσμένος από φως (κάτι ασυνήθιστο για τον σκηνοθέτη), είναι η ελληνική επαρχία στην οποία είναι γυρισμένη κατά το 99% η ταινία, ενώ το χιούμορ αποτυπώνεται στην ίδια την απελπισία των ηρώων της ιστορίας και έχει κάτι το επιτηδευμένα γκροτέσκο που διαρκώς σε γαργαλά. Ολοι οι επαγγελματίες ηθοποιοί υπηρετούν με συνέπεια τον σκηνοθέτη (Βασίλης Μπισμπίκης, Στάθης Σταμουλακάτος, Βίκυ Παπαδοπούλου, Γιάννης Τσορτέκης) αλλά την παράσταση κλέβουν οι μη επαγγελματίες, όπως η Σοφία Κουνιά και η Βασιλική Καλλιμάνη, μητέρα της ηθοποιού Μαρίας Καλλιμάνη.

Βαθμολογία: 7

«Μετά τον γάμο» (After the wedding, ΗΠΑ, 2019). Δράμα του Μπραντ Φρέντλιχ.

Ο γάμος που αναφέρεται στον τίτλο της ταινίας είναι εκείνος της κόρης των Μπίλι Κράνταπ και Μισέλ Γουίλιαμς, μόνο που η κόρη (Αμπι Κουίν) δεν ξέρει ότι είναι καρπός της τελευταίας διότι ο πατέρας την πήρε κι έφυγε όταν ήταν πολύ μικρή και παντρεύτηκε την πάμπλουτη επιχειρηματία Τζουλιάν Μουρ. H κόρη λοιπόν θα μάθει για την πραγματική μητέρα της «μετά τον γάμο» της, οπότε το πληκτικό αυτό μελόδραμα θα πάρει κάπως μπροστά διότι ως τότε ελάχιστα έχουν συμβεί. Η παραγωγής 2006 δανέζικη ταινία της Σουζάνε Μπίερ, στο σενάριο της οποίας είναι βασισμένο αυτό της αμερικανικής, είχε σίγουρα πολύ περισσότερο ενδιαφέρον.

Βαθμολογία: 3

Προβάλλονται επίσης: «Φύγαμε» (Onward, ΗΠΑ, 2020). Κινούμενα σχέδια του Νταν Σκάνλον. «Ο φύλακας» (Sorhpoust, Ιράν, 2019). Θρίλερ του Νιμά Τζαβιντί με τους Ναβίντ Μοχαμαντζαντέχ, Παρινάζ Ιζαντιάρ.