«Kompromat», η νέα απειλή

H λέξη είναι παλιά, όμως εισήλθε στο πολιτικό λεξιλόγιο της Δύσης σχετικά πρόσφατα. Κυρίως μετά το καλοκαίρι του 2018 και τη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, όπου ο αμερικανός πρόεδρος ήταν πολύ «καλός» με τον ρώσο ομόλογό του, σε σημείο που να βάλει πολλούς σε σκέψεις. Μήπως εδώ υπάρχει κάποιο kompromat; αναρωτήθηκαν πολιτικοί αναλυτές. Μήπως ο Πούτιν έχει στοιχεία εις βάρος του Τραμπ; Οπου kompromat η λέξη που περιγράφει τη συλλογή ενοχοποιητικών στοιχείων για κάποιον που τον εκθέτουν και τον κάνουν ιδιαίτερα ευάλωτο σε εκβιασμό από αντιπάλους του. Σύμφωνα με τους γνωρίζοντες, τα περιστατικά kompromat είναι πολλά, όμως τα περισσότερα μένουν κρυφά, καθώς οι διαπραγματεύσεις γίνονται μυστικά και παρασκηνιακά.
Εκτός από εκείνα που έρχονται στη δημοσιότητα για να εκθέσουν πολιτικούς και να τους κάνουν να παραιτηθούν. Ενα τέτοιο ήταν και το πιο πρόσφατο επεισόδιο kompromat που εκτυλίχθηκε στη Γαλλία και αφορά τον Μπενζαμέν Γκριβό, στενό συνεργάτη του προέδρου Μακρόν που διεκδικούσε τη δημαρχία του Παρισιού και αναγκάστηκε να παραιτηθεί από την κούρσα. Η υπόθεση, στην οποία εμπλέκεται ένας ρώσος καλλιτέχνης-επικριτής του Πούτιν αλλά και μια γαλλίδα φοιτήτρια Νομικής που μιλά άπταιστα ρωσικά, έχει ξεσηκώσει σάλο σε πολλά επίπεδα. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που βλέπουν τη Μόσχα πίσω από την εκστρατεία εις βάρος του Γκριβό (που ίσως έχει επιπτώσεις και στον πρόεδρο Μακρόν) και μελετούν τον τρόπο με τον οποίο εξαπλώθηκαν οι αποκαλύψεις στο Διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μέσα από περίεργες ιστοσελίδες. Ταυτόχρονα προκλήθηκε σκληρή κόντρα μεταξύ κυβέρνησης και Σοσιαλιστών, που αντί να οδηγήσει στην καταδίκη πρακτικών διαπόμπευσης κατέληξε σε πρόσθετες απειλές για αποκαλύψεις. Μ’ έναν σμπάρο πολλά τρυγόνια. Οι αναλυτές μελετούν την υπόθεση Γκριβό εκφράζοντας φόβους ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα εκστρατεία kompromat που σύντομα θα εκδηλωθεί και σε άλλες χώρες.

Για να αλλάξει δραματικά η ζωή του Μπενζαμέν Γκριβό χρειάστηκαν μόλις 24 ώρες. Ομως ο ρώσος καλλιτέχνης και ακτιβιστής Πιοτρ Παβλένσκι σχεδίαζε την πτώση του επί εβδομάδες, αν όχι μήνες. Ο Γκριβό το 2018 έκανε σχέση με την 29χρονη φοιτήτρια Νομικής Αλεξαντρά ντε Ταντεό, που μιλούσε πολύ καλά ρωσικά. Της έστειλε ερωτικά SMS και δύο βίντεο αυνανισμού μέσω Μessenger αλλά κάνοντας χρήση της υπηρεσίας που προέβλεπε διαγραφή τους έπειτα από ένα λεπτό. Ομως εκείνη πρόλαβε και τα κατέγραψε. Τότε ο Γκριβό ήταν κυβερνητικός εκπρόσωπος, που αργότερα παραιτήθηκε για να διεκδικήσει τον Δήμο του Παρισιού, χρησιμοποιώντας την εικόνα του σοβαρού και πιστού οικογενειάρχη. Χώρισε από τη φοιτήτρια, η οποία καιρό μετά έκανε δεσμό με τον Πιοτρ Παβλένσκι.

Γιατί ο Παβλένσκι αποφάσισε τη δημοσιοποίηση των βίντεο δεν είναι ακριβώς γνωστό, παρότι εκείνος επικαλείται λόγους ηθικής. Τα ανάρτησε στον ιστότοπο pornopolitique.com που έφτιαξε τον Νοέμβριο του 2019. Ομως μόλις την περασμένη εβδομάδα αναρτήθηκαν σε δημόσια ομάδα των Κίτρινων Γιλέκων στο Facebook. Την επομένη αναπαράχθηκαν μέσω ιδιωτικών μηνυμάτων από δύο ακραίες ομάδες – μια ακροδεξιά και μια ακροαριστερή – και μέσα σε ελάχιστο χρόνο έγιναν viral.

Το σκάνδαλο οδήγησε στην παραίτηση του Γκριβό από τη διεκδίκηση της δημαρχίας, αλλά προκάλεσε πολλά ερωτήματα για τους νόμους που διέπουν την προστασία της ιδιωτικότητας και τη θυσία της για πολιτικούς σκοπούς. Το kompromat ξεσήκωσε σάλο. «Είμαστε μάρτυρες μιας αποσταθεροποίησης που μας θυμίζει συγκεκριμένες μεθόδους που παλαιότερα χρησιμοποιούνταν εκτενώς στην Ανατολική Ευρώπη» είπε ο δικηγόρος του Γκριβό, Ρισάρ Μαλκά, κάνοντας λόγο για μια «καλά οργανωμένη εκστρατεία» που έχει στόχο τον πρόεδρο Μακρόν, στενό φίλο επί χρόνια του Γκριβό.

Ο Παβλένσκι σε συνέντευξή του στη «Liberation» δήλωσε «σοκαρισμένος» για το ότι ένας υποψήφιος που αναφερόταν διαρκώς στις οικογενειακές αξίες και στα τρία του παιδιά μπορούσε να έχει παράνομες σχέσεις, όμως μάλλον δεν πείθει κανέναν για την έκπληξή του. Νωρίτερα ο Ρώσος είχε προσεγγίσει δημοσιογράφους της εταιρείας Mediapart και τους είχε προσφέρει το υλικό, το οποίο εκείνοι αρνήθηκαν να δημοσιοποιήσουν αναφερόμενοι στην προστασία των προσωπικών δεδομένων. Ο Παβλένσκι βρήκε άλλους συμμάχους: χρήστες των γαλλικών social media και ομάδες πρόθυμες να αναπαραγάγουν εμπρηστικό υλικό.

Η εκπρόσωπος της γαλλικής κυβέρνησης Σιμπέτ Ντιαέ δήλωσε πως ο τρόπος με τον οποίο ο ρώσος καλλιτέχνης έκανε τη διαρροή δείχνει ότι δεν έδρασε μόνος του. Την ίδια ώρα ο Μακρόν επέκρινε τη Ρωσία ότι συνεχίζει να προσπαθεί να αποσταθεροποιήσει την Ευρώπη στη Διεθνή Διάσκεψη του Μονάχου. Οταν ήταν κυβερνητικός εκπρόσωπος, ο Γκριβό είχε απαγορεύσει σε ρωσικά ΜΜΕ όπως το RT και το Sputnik να καλύπτουν προεδρικές εκδηλώσεις, λέγοντας πως δεν είναι μέσα μαζικής ενημέρωσης αλλά προπαγανδιστικοί μηχανισμοί που χρηματοδοτούνται από τη Μόσχα. Μήπως ήρθε η ώρα της εκδίκησης;

Η περίπτωση Γκριβό έχει ενδιαφέρον καθώς δημιουργεί σε πολλούς πολιτικούς στη Γηραιά Ηπειρο φόβους ότι μπορεί κι εκείνοι να πέσουν θύματα kompromat. Και ενώ η παρέμβαση της Ρωσίας σε αρκετές εκλογικές αναμετρήσεις στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια έχει διαπιστωθεί μέσω ιστοσελίδων που διασπείρουν fake news τα οποία αναπαράγονται από bots, έχουν αρχίσει να τίθενται ερωτήματα για το εάν η παλιά σοβιετική πρακτική θα βρει νέο γόνιμο έδαφος στην Ευρώπη και θα αναπαραχθεί και από άλλους.