Οι άστεγοι βρίσκουν στέγη στα… βιβλία

Μικρές γωνιές αλληλεγγύης, φορτωμένες με βιβλία, θα συναντούν σύντομα οι Αθηναίοι στις διαδρομές τους ανά την πόλη: Οχτώ ή δέκα κινητά παλαιοβιβλιοπωλεία στα οποία θα εργάζονται άστεγοι των Αθηνών αναμένεται να τοποθετηθούν μέσα στους επόμενους δύο μήνες στο κέντρο της πρωτεύουσας χαρίζοντας μια αχτίδα φωτός σε εκείνους που βασανίζονται χαμένοι στο τούνελ της προσωπικής τους περιπέτειας. Η ιδέα έχει αγκαλιαστεί από τη Δημοτική Αρχή, η οποία προχώρησε ήδη στην έκδοση των δύο πρώτων αδειών ενώ οι εμπλεκόμενοι αναζητούν τις κατάλληλες θέσεις όπου θα «σταθμεύσουν» οι πρώτες κινητές βιβλιοθήκες: Οι αρχικές σκέψεις περιλαμβάνουν το Θησείο και συγκεκριμένα το σημείο έξω από την είσοδο του αρχαιολογικού χώρου του Κεραμεικού.

Η είδηση επιβεβαιώθηκε επισήμως πριν από λίγες ημέρες κατά την διάρκεια εκδήλωσης στην οποία βραβεύτηκε ο Λεωνίδας Κουρσούμης, ο άνθρωπος στον οποίο ανήκει η ιδέα για τα κινητά βιβλιοπωλεία. Ο Λεωνίδας Κουρσούμης εργαζόταν επί 20 χρόνια στον χώρο των εκδόσεων μέχρι που το 2016 εν μέσω οικονομικής κρίσης και ενώ ήταν 68 ετών βρέθηκε άνεργος και τελικά άστεγος. Εζησε έτσι επί 18 μήνες. Επιβίωσε πουλώντας, στο Μοναστηράκι, μεταχειρισμένα βιβλία τα οποία μάζευε από τα σκουπίδια ενώ κοιμόταν όπου αισθανόταν ασφάλεια τις νύχτες. Τον Σεπτέμβριο του 2018 μία φίλη προσφέρθηκε να τον φιλοξενήσει κι εκείνος άρχισε να αγωνίζεται ώστε να γίνει πραγματικότητα το όνειρό του: Η ίδρυση του Παλαιοβιβλιοπωλείου των Αστέγων, ενός χώρου που θα έδινε τη δυνατότητα στον ίδιο και σε άλλους δύο άστεγους συμπολίτες μας να βρουν μια μόνιμη απασχόληση και ένα σπίτι για να ζουν. Με την αμέριστη προσφορά του κόσμου που ανταποκρίθηκε στην έκκληση για προσφορά μεταχειρισμένων βιβλίων αλλά και για αγορά των αναγνωσμάτων που είχαν ήδη συγκεντρωθεί, το όνειρο δικαιώθηκε. Ενα μικρό μαγαζί στου Γκύζη στεγάζει πλέον το Παλαιοβιβλιοπωλείο των Αστέγων, το οποίο έχει αρχίσει να βρίσκει σιγά σιγά τον δρόμο του. Η ιστορία του Λεωνίδα Κουρσούμη είχε φιλοξενηθεί στα «ΝΕΑ» και αργότερα έκανε τον γύρο του κόσμου, καθώς ρεπορτάζ για την προσπάθειά του δημοσιεύτηκαν επίσης σε ξένα μέσα μαζικής ενημέρωσης, από το ειδησεογραφικό δίκτυο Deutche Welle μέχρι την ηλεκτρονική έκδοση της «China Daily».

Απόθεμα. Τα προς πώληση βιβλία των κινητών παλαιοβιβλιοπωλείων της Αθήνας θα προέρχονται από το μεγάλο απόθεμα που έχει δημιουργηθεί για το Παλαιοβιβλιοπωλείο των Αστέγων.

Μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο Λεωνίδας Κουρσούμης εξηγεί ότι κάθε βιβλιοθήκη θα μπορούσε να μεταφέρει ακόμη και 3.000 βιβλία – δηλαδή να είναι ένα κανονικό βιβλιοπωλείο σε δημόσιο χώρο, με θεματικές και ποικιλία τίτλων. «Κάποια στιγμή πριν από πολλούς μήνες σκέφτηκα ότι θα μπορούσε να ξαναζωντανέψουν τα παλαιοβιβλιοπωλεία της οδού Μασσαλίας. Ετσι όπως ήταν τότε, που η Μασσαλίας ήταν ακόμη δρόμος και όχι πεζόδρομος, που στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων στεγαζόταν το νοσοκομείο Ελπίς και στον τοίχο της Νομικής έστηναν παλαιοβιβλιοπώλες τις ξύλινες ντουλάπες τους με τα σιδερένια παραπέτα. Η ιδέα ενισχύθηκε διαβάζοντας ένα άρθρο για τα παλαιοβιβλιοπωλεία του Σηκουάνα, όμως είχα φόβο να το προτείνω. Τελικά, την περασμένη άνοιξη συζητώντας με τον τέως αντιδήμαρχο Ανδρέα Βαρελά, του είπα ότι σκέφτομαι μια ωραία κατασκευή, φωτισμένη, με καλά αισθητικά στοιχεία που θα μπορούσε να δώσει δουλειά σε άστεγους της πόλης» λέει ο Λεωνίδας Κουρσούμης. «Εκείνος βρήκε ωραία την ιδέα και τελικά πριν από λίγο καιρό με έφερε σε επαφή με τη διοίκηση του Δήμου Αθηναίων, η οποία και ανταποκρίθηκε θετικά. Ενδιαφέρθηκε προσωπικά και ο δήμαρχος Κώστας Μπακογιάννης» προσθέτει ο Λεωνίδας Κουρσούμης.

Δύο τοποθεσίες. Ο ίδιος επισημαίνει πως ήδη έχει καταλήξει σε δύο τοποθεσίες που θα προτείνει στον Δήμο Αθηναίων: η μία έξω από το αρχαίο νεκροταφείο του Κεραμεικού και η δεύτερη σε κοντινή απόσταση, στο Θησείο. «Πολύ κοντά βρίσκονται τα παλαιοβιβλιοπωλεία του Μοναστηρακίου, σε απόσταση περίπου 150 μέτρων είναι ο σταθμός του Ηλεκτρικού στο Θησείο, η περιοχή έχει “περατζάδα” προς την Τεχνόπολη και Γκάζι και έχει και μια ιστορία ο πεζόδρομος, αφού εκεί γινόταν παλιά το παζάρι των ρακοσυλλεκτών» λέει ο Λεωνίδας Κουρσούμης, ο οποίος συνεχίζει με μια απαραίτητη διευκρίνιση: «Πρέπει να καταστήσουμε σαφές ότι τα παλαιοβιβλιοπωλεία όπου θα εργάζονται οι άστεγοι είναι κάτι τελείως διαφορετικό από τα κινητά καρότσια με βιβλία που μπορεί να βρει κάποιος σε αρκετές περιοχές της Αθήνας. Στη δική μας περίπτωση, όπως το αντιλαμβάνομαι εγώ, μιλάμε ξεκάθαρα μια πράξη αγάπης…».

Για τον σχεδιασμό των κινητών παλαιοβιβλιοπωλείων που θα εμφανιστούν το επόμενο διάστημα στην Αθήνα ο Λεωνίδας Κουρσούμης έχει απευθύνει διαδικτυακή πρόσκληση σε όσους θέλουν να συνεισφέρουν με σχέδια και ιδέες. Πρότυπο θα μπορούσε ίσως, σύμφωνα με όσους συμμετέχουν στην πρωτοβουλία, να αποτελέσει η υπαίθρια βιβλιοθήκη που έχει εγκατασταθεί στο πάρκο Λεβίνσκι στο Τελ Αβίβ, μια κοινωνικο-καλλιτεχνική παρέμβαση σε αστικό περιβάλλον. Η βιβλιοθήκη στο Ισραήλ έχει τελείως διαφορετικό προσανατολισμό καθώς απευθύνεται σε πρόσφυγες και μετανάστες, τα παιδιά των οποίων παίζουν στο συγκεκριμένο πάρκο. Ομως κι εκεί τα βιβλία σπάζουν τα δεσμά του κοινωνικού αποκλεισμού…