Το μοντέλο της χρεοκοπίας

Λέγεται ότι η απεργία είναι ιερή. Δεν είναι ιερή η απεργία που, στην ουσία, ζητάει κοινωνική ασφάλιση με κόστος μεγαλύτερο των δυνατοτήτων της οικονομίας. Δεν είναι ιερή η απεργία που απαιτεί από το κράτος την επιστροφή στο μοντέλο που έφερε τη χρεοκοπία. Δεν είναι ιερή η απεργία που διεκδικεί για συνταξιούχους ποσά τα οποία δεν υπάρχουν για τους εργαζομένους. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι την απεργία οργανώνουν κοινωνικές ομάδες που υπερασπίστηκαν και συνεχίζουν να υπερασπίζονται το λεφτόδεντρο: ΑΔΕΔΥ, Εργατικό Κέντρο Αθηνών, ΠΑΜΕ, και συμμετέχουν σε αυτήν η ΣΤΑΣΥ, η ΠΕΝΕΝ, το Σωματείο Οικοδόμων, η Ομοσπονδία Λογιστών και η ΠΟΕ-ΟΤΑ.

Τι ζητούν οι περίφημες οργανώσεις που διοργανώνουν την απεργία και οι υπόλοιπες που τη στηρίζουν; Ο,τι ζητούσαν και πριν από τη χρεοκοπία, ό,τι πάσχιζαν να αποτρέψουν πολεμώντας τη λογική των μνημονίων. Οπως ίσως θυμάστε, το διάστημα 2000-2014 οι συντάξεις επιχορηγήθηκαν από το κράτος με ποσό που, κατά τους ειδικούς, ανήλθε στα 200 δισ. ευρώ, ένα ποσό που ήταν μεγαλύτερο από τα 2/3 του συνολικού δημόσιου χρέους. Αν τα πράγματα συνέχιζαν έτσι, αν δηλαδή εισακουόταν η διεκδίκηση του συνδικαλισμού και του αντιμνημονιακού μετώπου, η χώρα θα έπεφτε για να πληρώνει τους συνταξιούχους της. Ο καθηγητής Μάνος Ματσαγγάνης μας υπενθύμισε στο «ΒΗΜΑ» (8/2/2020) ότι «η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του 2009 υπολόγιζε τη συνταξιοδοτική δαπάνη το 2050 σε 24% του ΑΕΠ (έναντι 12,5% στην ΕΕ)». Το ένα τέταρτο του ΑΕΠ της χώρας θα έπρεπε να ξοδεύεται μόνο για συντάξεις. Ποια χώρα μπορεί να αντέξει μια τέτοια δαπάνη; Καμία. Ούτε η Ελλάδα, που διεκδίκησε να είναι η παγκόσμια εξαίρεση.

Η αλήθεια είναι ότι, παρά τις αντιδράσεις εκείνων που συνέχιζαν να απαιτούν τα πάντα, ακόμα και σε βάρος της χώρας, που αν κατάφερνε να τους πληρώνει θα είχε χρεοκοπήσει, τα πράγματα εξορθολογίστηκαν πολύ. Η πιο πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που διατίθεται, η έκθεση του 2018, αποτιμά τις μνημονιακές μεταρρυθμίσεις (που ολοκληρώνονται με τον νόμο Κατρούγκαλου) ουσιαστικές, και εκτιμά ότι οδηγούν σε μια ρεαλιστική προσαρμογή. Σύμφωνα με την έκθεση αυτή, το 2050 η συνταξιοδοτική δαπάνη θα είναι σε ποσοστό 12,5% του ΑΕΠ (όμοια σχεδόν με το 12,4% της ΕΕ). Αν αυτές οι προβλέψεις ήταν αληθινές, το Ασφαλιστικό δεν θα οδηγούσε τη χώρα σε χρεοκοπία. Η οικονομία θα εξομαλυνθεί. Και η χώρα θα μπορούσε να προχωρήσει σε ρυθμούς κανονικότητας.

Η τάση αυτή, ήδη, έχει εγκαταλειφθεί και από το υπουργείο Εργασίας. Στο σημαντικό άρθρο του Ματσαγγάνη, που προαναφέρθηκε, μελέτη του νόμου οδηγεί στο συμπέρασμα της επιστροφής στο μοντέλο της χρεοκοπίας. Ο ανορθολογικός συνδικαλισμός, που κάτι τέτοια τα πιάνει στον αέρα, ήδη βγαίνει στους δρόμους επικαιροποιώντας τις παλιές διεκδικήσεις. Και η αναλογιστική μελέτη που βεβαιώνει τη βιωσιμότητα του συστήματος μένει να αποδειχτεί ότι είναι ορθή.

Ο Ματσαγγάνης, πάντως, είναι απαισιόδοξος. Το νομοσχέδιο για το ασφαλιστικό, κατ’ αυτόν, «απομακρύνει για πολλές δεκαετίες την προοπτική ενιαίου Ασφαλιστικού. Παραβιάζει στοιχειώδεις αρχές φορολογικής δικαιοσύνης, νομιμοποιώντας χαμηλότερες εισφορές για έναν μεγαλογιατρό απ’ ό,τι για μια καθαρίστρια. Παρέχει ισχυρό κίνητρο στους εργοδότες να πληρώνουν τους υπαλλήλους τους με μπλοκάκι. Και παρά τις εξαγγελίες περί “αλλαγής παραγωγικού μοντέλου», δίνει το φιλί της ζωής στο μοντέλο που μας οδήγησε στη χρεοκοπία. Μια κανονικότητα στην οποία θα ήταν καλύτερα να μην επιστρέφαμε».

Εναντίον της κοινωνίας

Το πιο ωραίο στη σημερινή απεργία, στην οποία δεν θα συμμετάσχει η πλειονότητα των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα (αλλά ποιος εργατοπατέρας νοιάζεται;), είναι η στρατηγική συμμετοχή των μαζικών μέσων μεταφοράς. Στόχος, να παγώσουν οι συγκοινωνίες, να ταλαιπωρηθούν και να αποθαρρυνθούν οι εργαζόμενοι και του ιδιωτικού τομέα, να νεκρώσει η οικονομική ζωή της πόλης.

Η ταλαιπωρία των επιβατών και η απονέκρωση της ζωής της πόλης είναι το μόνιμο όπλο του συνδικαλισμού των συγκοινωνιών – και έχει χρησιμοποιηθεί με λιγότερο σοβαρές αφορμές, αποκλειστικά για τα στενά συμφέροντα μιας μικρής ομάδας. Ποιος δεν θυμάται, πριν από λίγο καιρό, την απεργία στο μετρό για μερικούς υπαλλήλους, οι οποίοι αρνούνταν να μετακινηθούν από τα γραφεία στα εκδοτήρια των εισιτηρίων; Μια στενή συντεχνιακή διεκδίκηση ευνοημένων από το πελατειακό κράτος έγινε απόπειρα να το φορτώσουν στην κοινωνία. Για τέτοιου τύπου αντικοινωνικές απεργίες, πάντως, έπρεπε να υπάρχει πρόνοια να μη διαλύεται η πόλη. Γιατί άραγε, σήμερα, δεν υπάρχει προσωπικό ασφαλείας; Πώς είναι δυνατόν να μη γίνονται κάποια, ελάχιστα, δρομολόγια; Πώς είναι δυνατόν να είμαστε όλοι όμηροι των οργανωμένων στον ανορθολογισμό απεργών; Τίποτα δεν έμαθαν στο πολιτικό σύστημα η χρεοκοπία και οι συνέπειές της;