«Θέλω το 2020 δημοψήφισμα ανεξαρτησίας της Σκωτίας»

Ο Μπόρις Τζόνσον κέρδισε τις εκλογές και μοιάζει πιο ισχυρός από ποτέ, κυβερνώντας χωρίς ουσιαστική αντιπολίτευση – εσωκομματική και μη. Θα συνεχίσει, όμως, να είναι πρωθυπουργός στο ίδιο κράτος το οποίο παρέλαβε; Για πρώτη φορά εδώ και πολλά χρόνια, η συνοχή του Ηνωμένου Βασιλείου απειλείται σοβαρά. Στη Βόρεια Ιρλανδία οι φωνές απόσχισης από το Στέμμα πληθαίνουν. Αλλά η μεγαλύτερη απειλή είναι η Σκωτία.

Μιλώντας στα «ΝΕΑ» η σκωτσέζα πρωθυπουργός Νίκολα Στέρτζον άφησε για πρώτη φορά ανοικτό το ενδεχόμενο διεξαγωγής δημοψηφίσματος ανεξαρτησίας ακόμη και χωρίς την έγκριση του Λονδίνου. Εάν κάποιο δικαστήριο στη Σκωτία αποφασίσει ότι το δημοψήφισμα είναι νόμιμο, ο δρόμος θα είναι ανοιχτός, διεμήνυσε η 49χρονη αρχηγός του Σκωτικού Εθνικού Κόμματος (SNP), παρά το γεγονός ότι η βρετανική νομοθεσία απαγορεύει τη μονομερή προκήρυξη δημοψηφίσματος.

«Το σχέδιό μου είναι να χτίσουμε λαϊκή υποστήριξη υπέρ της ανεξαρτησίας. Τα δημοσκοπικά ευρήματα δείχνουν ότι αυτό το σχέδιο λειτουργεί: η υποστήριξη της ανεξαρτησίας ολοένα αυξάνεται και συγκεντρώνει, πλέον, πλειοψηφία» δήλωσε στα «ΝΕΑ» η Στέρτζον, απευθύνοντας αυστηρή προειδοποίηση στον πρωθυπουργό της Βρετανίας: «Είναι ηθικά και πολιτικά μη βιώσιμο για τον Μπόρις Τζόνσον να προσπαθεί να εμποδίσει το δημοκρατικό δικαίωμα της Σκωτίας να επιλέξει το μέλλον που επιθυμεί. Είναι απολύτως αντικανονικό το Ουέστμινστερ να συνεχίζει να εμποδίζει την ανεξαρτησία. Να το ξέρουν: το να εμποδίζεις τη δημοκρατία δεν είναι βιώσιμη στάση».

Συνεπώς, θα προκηρύξετε μονομερώς δημοψήφισμα; «Η απόφαση επί της ανεξαρτησίας πρέπει να ληφθεί μέσω μιας νόμιμης και έγκυρης διαδικασίας. Είναι πολύ σημαντικό αυτό, προκειμένου να διασφαλίσουμε ότι το αποτέλεσμα θα αναγνωριστεί από τη διεθνή κοινότητα» τόνισε η πρωθυπουργός της Σκωτίας, απορρίπτοντας μια λύση «τύπου Καταλωνίας», δηλαδή τη διεξαγωγή παράνομου δημοψηφίσματος και τη μονομερή κήρυξη ανεξαρτησίας. «Η διαδικασία που θα οδηγήσει στην ανεξαρτησία της Σκωτίας πρέπει να είναι νόμιμη και συνταγματική. Αποκλείω κατηγορηματικά ένα δημοψήφισμα που δεν θα είναι νόμιμο, διότι κάτι τέτοιο δεν θα ήταν ούτε σωστό, ούτε αποτελεσματικό».

Τότε, πώς θα κάνετε δημοψήφισμα, εφόσον ο Τζόνσον διεμήνυσε ότι δεν θα το επιτρέψει; «Το κατά πόσον το σκωτσέζικο κοινοβούλιο μπορεί να αποφασίσει ένα νόμιμο δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία χωρίς τη συγκατάθεση του Ουέστμινστερ είναι ένα ζήτημα που δεν έχει κριθεί ποτέ στα δικαστήρια» απάντησε η Στέρτζον. «Επομένως, δεν μπορούμε να ισχυριζόμαστε ότι κάτι τέτοιο δεν θα ήταν νόμιμο. Και δεν αποκλείω, σε κάποιο μελλοντικό στάδιο, να πάω το θέμα στα δικαστήρια, εάν κρίνω ότι έτσι θα αρθεί το αδιέξοδο» πρόσθεσε, διευκρινίζοντας ότι «αυτή η οδός δεν είναι η πρώτη μου προτίμηση. Προτιμώ να επικεντρωθώ στην οικοδόμηση υποστήριξης για την ανεξαρτησία και στο να αποσπάσω τη συναίνεση της βρετανικής κυβέρνησης». Αμέσως μετά, όμως, επανήλθε στο θέμα, για να βεβαιωθεί ότι το μήνυμά της γίνεται από όλους κατανοητό: «Εάν, ωστόσο, επέλεγα αυτή την οδό, και το δικαστήριο αποφάσιζε ότι το κοινοβούλιο της Σκωτίας μπορεί να ενεργήσει χωρίς τη συμφωνία του Ουέστμινστερ, τότε το δημοψήφισμα δεν θα ήταν παράνομο. Εξ ορισμού, θα ήταν ένα νόμιμο δημοψήφισμα».

Η Στέρτζον, η οποία ανέλαβε την ηγεσία της Σκωτίας και του κόμματός της τον Νοέμβριο του 2014, δηλώνει πεπεισμένη ότι το δημοψήφισμα θα γίνει και η ανεξαρτησία θα επικρατήσει: «Αυτός ο “πόλεμος της φθοράς” στον οποίο βρίσκομαι με τον Τζόνσον ίσως συνεχιστεί για λίγο ακόμη. Αλλά είμαι απολύτως βέβαιη ότι θα τελειώσει με τη Σκωτία να αποκτά το δικαίωμα να επιλέξει. Νομίζω ότι η Σκωτία θα γίνει ανεξάρτητη χώρα μέσα στα επόμενα χρόνια και το Ηνωμένο Βασίλειο θα πάψει να υφίσταται με τη σημερινή μορφή του».

Οταν, όμως, ερωτάται πότε θα διεξαχθεί το δημοψήφισμα, αποφεύγει να γίνει συγκεκριμένη: «Η δική μου προτίμηση είναι να γίνει εντός του 2020. Κάνουμε ό,τι χρειάζεται για να προετοιμαστούμε. Αλλά το σημαντικό είναι να πρόκειται για μια σωστή, νόμιμη και συνταγματική διαδικασία». Πολιτικοί σχολιαστές εκτιμούν ότι το ενδεχόμενο δημοψηφίσματος εντός του τρέχοντος έτους είναι σχεδόν απίθανο, υπογραμμίζοντας ότι ακόμη και εάν ένα σκωτσέζικο δικαστήριο έδινε το πράσινο φως, η κυβέρνηση του Λονδίνου θα προσέβαλλε την απόφαση στο Ανώτατο Δικαστήριο.

Κατά τη σκωτσέζα πρωθυπουργό, το Brexit ενισχύει το αίτημα για ανεξαρτησία. «Η Σκωτία σύρεται στο Brexit ενάντια στη θέλησή της» τόνισε, υπενθυμίζοντας ότι στο δημοψήφισμα του 2016 οι Σκωτσέζοι ψήφισαν υπέρ της παραμονής στην ΕΕ με ποσοστό 62%. «Τα συμφέροντά μας εξυπηρετούνται μόνον εάν γίνουμε ανεξάρτητο κράτος. Η στάση της ΕΕ και πολλών κρατών-μελών απέναντι στην ανεξαρτησία έχει αλλάξει δραματικά. Βρέθηκα πρόσφατα στις Βρυξέλλες και είδα έναν ενθουσιασμό και μια ήσυχη υποστήριξη για την προοπτική να ενταχθεί στην ΕΕ μια ανεξάρτητη Σκωτία».

Στο δημοψήφισμα του 2014 το “Οχι” στην ανεξαρτησία επικράτησε με 55,3% έναντι 44,7% τού “Ναι”. Ωστόσο, στις τελευταίες τρεις δημοσκοπήσεις η ανεξαρτησία πλειοψηφεί με ποσοστό έως 52%. Στις εκλογές του περασμένου Δεκεμβρίου το SNP κέρδισε 47 από τις 59 έδρες που αναλογούν στη Σκωτία στη Βουλή των Κοινοτήτων. Τον Μάιο του 2021 θα διεξαχθούν εκλογές για τη σκωτσέζικη Βουλή, στις οποίες το SNP δεν αποκλείεται να εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία, κάτι που θα αύξανε την πίεση για ένα νέο δημοψήφισμα ανεξαρτησίας.