Γκρίζος φαφούτης Λύκος

Ορατά καθίστανται ήδη τα σημάδια της στρατιωτικής αδυναμίας της Τουρκίας να διαδραματίσει ευρύ επιθετικό αναθεωρητικό ρόλο. Πριν από λίγες ημέρες απέσυρε άρματα από την Ανατολική Θράκη για να ενισχύσει την κατοχή που έχει επιβάλει σε τμήμα της Συρίας. Στην παράνομη κατοχή συριακών εδαφών οι Τούρκοι έχουν δύο αντιπάλους επί του πεδίου: αφενός τις δυνάμεις της κυβέρνησης Ασαντ και αφετέρου τις δυνάμεις των ισλαμιστών, ενώ, φυσικά, δεν μπορούν να είναι σίγουροι για το τι άλλο ενδέχεται να βρουν μπροστά τους από τους Κούρδους. Η ουσία πάντως είναι ότι το πρόβλημα για την Τουρκία έχει μόλις τώρα αρχίσει να φαίνεται και γι’ αυτό προχώρησε στις μετακινήσεις δυνάμεων από την Αδριανούπολη.

Η Τουρκία έχει καταφέρει να προκαλεί αμηχανία και μπέρδεμα στο διεθνές σύστημα με τις διαρκείς μεταβολές τακτικής στη στάση της. Το πρωί είναι με το ΝΑΤΟ και τους Αμερικανούς, το μεσημέρι με τους Ρώσους από τους οποίους αγοράζει οπλισμό υψηλής τεχνολογίας και δυνατοτήτων και το βράδυ δεν είναι με κανέναν από αυτούς αλλά κοιτάει προς το Ιράν. Ουδείς μπορεί να την εμπιστευτεί, αλλά, πράγματι, όλοι δείχνουν (ακόμα) εξαιρετική ανοχή σε όσα κάνει, ακριβώς λόγω της σημασίας της στον χάρτη.

Στρατιωτικά, όμως, η Τουρκία δεν μπορεί να εκπληρώσει τους ρόλους που η πολιτική και η διπλωματία της ευαγγελίζονται. Δεν επαρκεί. Είναι μία πολύ ισχυρή χώρα για τα δεδομένα της περιοχής, όχι, όμως, τόσο ισχυρή ώστε να είναι σε θέση να ανοίγει την ίδια ώρα πολλά μέτωπα. Αυτό δεν έχει τις δυνάμεις να το πράξει, τουλάχιστον με επιτυχία. Μπορεί να είναι λύκος και να συμπεριφέρεται ως τέτοιος, αλλά για τις κλίμακες όπου ονειρεύεται να φτάσει ο λύκος είναι μάλλον… φαφούτης: του λείπουν πολλά δόντια για να κάνει όλα όσα φαντάζεται. Ε, είναι και γκρίζος…

Βέβαια, το γεγονός ότι διατηρεί και προβάλλει τέτοιου είδους φιλοδοξίες έχει μία ιδιότυπη λειτουργία: πράγματι, δημιουργεί ανησυχία. Ουδείς σκέπτεται τη συνολική εικόνα και αυτό που προβληματίζει κάθε φορά είναι το τι θα πράξει στο συγκεκριμένο πεδίο, τη συγκεκριμένη στιγμή. Αν όμως έρθει η ώρα να πρέπει να αντιμετωπίσει πραγματικά παράλληλα μέτωπα, δεν θα μπορεί να το κάνει. Το ερώτημα βέβαια είναι αν κατά βάθος το γνωρίζει και υποκρίνεται ότι μπορεί, αν απλώς παίζει θέατρο διεκδικώντας ρόλο περιφερειακής υπερδύναμης. Ή, αντιθέτως, αν το πιστεύει. Το δεύτερο ενδεχόμενο έχει ένα ισχυρό χαρτί: ότι κινείται σε απίστευτα μαλακό διεθνές περιβάλλον, με τις μεγάλες χώρες να λειτουργούν σαν να έχουν ξεχάσει ποιες είναι. Απάντηση δεν μπορεί να δοθεί. Αυτό θα γίνει ουσιαστικά μόνον αν έρθει η στιγμή να δοκιμαστούν οι δυνάμεις της στην πράξη. Αλλά τα σημάδια δείχνουν καθαρά ότι σε τέτοια περίπτωση, ο μύθος που προσπαθεί επίμονα να κατασκευάσει η Αγκυρα για τον ρόλο και τις δυνατότητές της θα καταρρεύσει.

Ολα αυτά έχουν φυσικά αυξημένη σημασία για την Ελλάδα. Ομως εδώ, μία άλλη παράμετρος επιτρέπει στους Τούρκους να νιώθουν ότι μπορούν: η ελληνική πολιτική που, εδώ και χρόνια, έχει ανυψώσει την ηττοπάθεια σε επίπεδο ιερής εθνικής στρατηγικής. Μετά τα Ιμια ο τουρκικός σχεδιασμός λαμβάνει υπόψη του την ακατανόητη ελληνική στάση που, αποδεδειγμένα, αντί να περιορίζει, αντιθέτως ενθαρρύνει την Αγκυρα. Η Τουρκία θεωρεί δεδομένο ότι δεν πρόκειται να βρει σοβαρή ελληνική αντίδραση. Και αυτό είναι το μεγαλύτερο και πιο μακροχρόνιο λάθος της ελληνικής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής. Αποθρασύνει τους Τούρκους κάθε μέρα πιο πολύ. Κι ας τους λείπουν δόντια: όταν εμείς τους βλέπουμε τόσα χρόνια σαν καρχαρίες, ε, κι αυτοί το πιστεύουν. Τώρα, είναι ίσως καλή στιγμή αυτό το λάθος να διορθωθεί.