Αρνητική η δράση αντιοξειδωτικών κατά τη χημειοθεραπεία

Η χρήση πολυβιταμινούχων σκευασμάτων, αντιοξειδωτικών και συμπληρωμάτων διατροφής είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στον δυτικό κόσμο. Στις ΗΠΑ υπολογίζεται ότι περισσότερο από το ένα πέμπτο του πληθυσμού χρησιμοποιεί συστηματικά τέτοια σκευάσματα. Οι αντιοξειδωτικές ουσίες μπορούν να μειώσουν το φορτίο των ελεύθερων ριζών στον οργανισμό, προστατεύοντας θεωρητικά από τη βλάβη στο DNA που μπορούν αυτές να προκαλούν. Για τον λόγο αυτόν, οι αντιοξειδωτικές ουσίες – είτε ως συμπληρώματα διατροφής είτε ως συστατικά τροφών στις οποίες εμπεριέχονται σε μεγάλες συγκεντρώσεις – έχουν μελετηθεί εκτεταμένα για την πιθανή προφυλακτική τους δράση στην εμφάνιση καρκίνου. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που να υποστηρίζουν την παραπάνω άποψη.

Ταυτόχρονα, η δράση των αντιοξειδωτικών ουσιών μπορεί να έχει αρνητική επίπτωση στη δράση της χημειοθεραπείας σε καρκινοπαθείς. Η χημειοθεραπεία δρα και μέσω της παραγωγής ελευθέρων ριζών, επομένως τα αντιοξειδωτικά μπορεί να μειώνουν την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων. Μέχρι προσφάτως, δεν υπήρχαν επιστημονικά δεδομένα για να απαντούν στον κίνδυνο από τη χρήση πολυβιταμινούχων σκευασμάτων και αντιοξειδωτικών στους ασθενείς που λαμβάνουν χημειοθεραπεία.

Πρόσφατα όμως δημοσιεύθηκαν στο έγκριτο περιοδικό «Journal of Clinical Oncology» τα αποτελέσματα μεγάλης κλινικής μελέτης που διερεύνησε την επίπτωση τέτοιων ουσιών στην αποτελεσματικότητα της χημειοθεραπείας. Συγκεκριμένα, στη μελέτη αυτή εντάχθηκαν  περισσότεροι από 2.000 ασθενείς με πρώιμο καρκίνο μαστού και μελετήθηκε η αποτελεσματικότητα συγκεκριμένων χημειοθεραπευτικών σκευασμάτων ως επικουρικής θεραπείας. Μεταξύ αυτών, 1.340 ασθενείς συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια αναφορικά με τη χρήση πολυβιταμινούχων σκευασμάτων, αντιοξειδωτικών ουσιών και συμπληρωμάτων διατροφής. Η μελέτη κατέδειξε ότι όσοι χρησιμοποιούσαν πριν ή κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας οποιαδήποτε αντιοξειδωτική ουσία όπως οι βιταμίνες Α, Ε και C, τα καροτινοειδή και το συνένζυμο Q, είχαν 41% μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν υποτροπή της νόσου τους.

Επιπλέον, η χρήση βιταμίνης Β12, ωμέγα-3 λιπαρών οξέων ή συμπληρωμάτων σιδήρου πριν και κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας σχετιζόταν με σημαντικά μικρότερο χρόνο επιβίωσης των ασθενών. Μάλιστα, η αρνητική επίπτωση των αντιοξειδωτικών και των συμπληρωμάτων διατροφής παρέμενε σημαντική ανεξάρτητα από το στάδιο της νόσου και το είδος της θεραπείας των ασθενών. Επομένως, για πρώτη φορά επιβεβαιώνεται προοπτικά ότι η λήψη αντιοξειδωτικών κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας μπορεί να έχει αρνητική επίπτωση στην επιβίωση των ασθενών και επομένως πρέπει να αποφεύγονται.

Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Θεραπευτικής Αιματολογίας – Ογκολογίας, πρύτανης του ΕΚΠΑ