Γενέθλια στη Λυρική με τη «Νυχτερίδα»

Ηταν 5 Μαρτίου 1940 όταν η αυλαία της σκηνής στο κτίριο Τσίλλερ άνοιξε διάπλατα για να φιλοξενήσει όχι μία ακόμη παράσταση του Εθνικού Θεάτρου αλλά τη γενέθλια παραγωγή της νεοϊδρυθείσας τότε Εθνικής Λυρικής Σκηνής: τη «Νυχτερίδα» του Γιόχαν Στράους. Οκτώ δεκαετίες αργότερα η πρώτη λυρική σκηνή της χώρας γιορτάζει τη δική της επέτειο με την ίδια οπερέτα. Ο Αλέξανδρος Ευκλείδης, καλλιτεχνικός διευθυντής της Εναλλακτικής Σκηνής, που είχε παρουσιάσει τη «Νυχτερίδα» το 2014, ανέλαβε να ενώσει το παρελθόν με το μέλλον του οργανισμού, με ένα καστ νεαρών μονωδών υπό τη μουσική διεύθυνση του Γιώργου Ζιάβρα τοποθετώντας χρονικά την υπόθεση τις παραμονές του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967. Ανάμεσα στους καλλιτέχνες και οι Βασίλης Καβάγιας και Ελένη Καλένος, οι οποίοι μιλούν στο «ΝΣυν».

Ερμηνεύετε ως νεαροί καλλιτέχνες στα 80ά γενέθλια της Λυρικής. Αισθάνεστε τη φορτισμένη ιστορικά στιγμή;

Ε.Κ. Οχι ιδιαίτερα. Νομίζω ότι η πρόκληση είναι η ίδια: να μπορέσεις να αντεπεξέλθεις με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στο έργο. Αισθάνομαι μεγαλύτερη ευθύνη επειδή ο ρόλος και το έργο στο σύνολό του είναι πολύ απαιτητικά. Μπορεί να είναι οπερέτα και να θεωρείται ελαφρά μουσική, αλλά είναι πολύ υψηλών αξιώσεων και απαιτεί πολλές και διαφορετικές επιδεξιότητες.

Β.Κ. Εμένα ούτως ή άλλως ο χαρακτήρας του ρόλου είναι ελαφρός, θα έλεγα. Ενας λαϊκός τύπος της καθημερινότητας, γυναικάς, μπαίνει στα δρομάκια της αστικής τάξης για να κάνει το κομμάτι του και φεύγει. Οπότε είναι από μόνος του ένας ελαφρός χαρακτήρας που νομίζω ότι τον αντιμετωπίζω κι εγώ ελαφρά. Νομίζω ότι οι εποχές αλλάζουν, το στυλ αλλάζει, όσο κι αν παραμένει ίδια η μουσική, προσαρμοζόμαστε λίγο και στην εποχή μας. Οπότε θεωρώ ότι πρέπει να προσεγγίσω την παράσταση με τη φρεσκάδα της εποχής που απαιτείται.

Ε.Κ. Στη συγκεκριμένη παραγωγή υπάρχει και η επιρροή του ελληνικού μιούζικαλ. Μπορεί να μην είναι τόσο κομψό όσο αν παρουσιαζόταν στη βιεννέζικη κοινωνία. Αλλά τώρα πρέπει να σκεφτείς κάτι σαν ελληνική ταινία του 1960. Για παράδειγμα, όταν ξεκίνησα να προσεγγίζω τον ρόλο μου είπε ο σκηνοθέτης: «Μη σκέφτεσαι τη Ροζαλίντα σαν κάποια κομψή κυρία αστή που έχει μια καλλιέργεια, αλλά σαν μια ανερχόμενη της αθηναϊκής αστικής τάξης. Κάτι μεταξύ Ρένας Βλαχοπούλου και Μαίρης Αρώνη». Ετσι, στη δεύτερη πράξη που φοράω ένα φόρεμα με μανίκια πολύ απλωμένα σαν φτερά και τραγουδάω την άρια, έρχεται από πίσω το μπαλέτο και θυμίζει Δαλιανίδη. Αισθάνομαι λίγο σαν τη Μαρινέλλα. Είναι αστείο.

Ολο αυτό το «πείραγμα» κάνει το έργο και πιο ενδιαφέρον στα δικά σας μάτια;

Ε.Κ. Το κάνει ενδιαφέρον από την άποψη ότι γίνεται πιο προσιτό, πιο κοντινό στη δική μας την κουλτούρα. Ούτως ή άλλως, είναι ένα λαϊκό είδος η οπερέτα. Είναι καλό κατά καιρούς να προσαρμόζεται στην κάθε κοινωνία στην οποία παρουσιάζεται.

Β.Κ. Κι εγώ θεωρώ ότι είναι πιο προσιτό, ίσως και λίγο πιο ενδιαφέρον, γιατί ξεφεύγει από τις φόρμες της βιεννέζικης οπερέτας, όπου βλέπεις τα φουστάνια και τους πολυελαίους. Δηλαδή μπαίνει σε μια πιο κοντινή μας εικόνα και έχει να κάνει με την πρόσφατη ιστορία μας. Υποτίθεται ότι είναι η βραδιά πριν από το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου. Οπότε η σκηνική εικόνα ανακαλεί τις μνήμες κάποιων ανθρώπων λόγω των ιστοριών που έχουν ακούσει, είτε από γονείς είτε από συγγενείς.

Η μουσική του Γιόχαν Στράους ποια θέση έχει μέσα στην παραγωγή;

Ε.Κ. Είναι από τη μία πολύ έξυπνα γραμμένο το κείμενο και η μουσική πολύ σοφιστικέ. Από την άλλη, είναι πολύ προσιτό και άμεσο. Δηλαδή ο κόσμος θα ακούσει πολλές γνωστές μελωδίες που δεν ξέρει ότι προέρχονται από αυτό το έργο. Εχει κατορθώσει να περάσει αναγνωρίσιμες μελωδίες ο Στράους – που είναι μεγάλη επιτυχία για έναν κλασικό συνθέτη. Επίσης είναι πολύ μεγάλη πρόκληση να αναλάβεις έναν ρόλο τεχνικά δύσκολο. Απαιτεί διαφορετικές φωνές. Θέλει η φωνή να είναι και γεμάτη με ευελιξία και έκταση, που δεν σε αφήνει κι αρκετά να ξεκουραστείς σε κάθε νούμερο. Οπότε θέλει λίγο διαλογισμό για να το οργανώσεις από την αρχή μέχρι το τέλος. Αλλά η μουσική είναι υπέροχη. Νομίζω ότι θα το ευχαριστηθεί πολύ ο κόσμος.

Β.Κ. Είναι μια μουσική πολύ προσιτή στο αφτί. Και επειδή η οπερέτα είναι και ένα πιο λαϊκό είδος και λόγω κειμένου, συνήθως η μουσική είναι πιο προσιτή και πιο εύκολη στο αφτί. Ο  Στράους φυσικά είναι συνθέτης με πολύ ωραίες μελωδίες, πολύ ωραία μοτίβα που σου μένουν στο αφτί. Με τα βιεννέζικα βαλς και τις ξαφνικές αλλαγές μπαίνει καθαρά στην πλοκή και το αλλάζει όλο αυτό.

INFO

«Η νυχτερίδα», στις 7, 8, 9, 16, 19, 23/2 και 5/3 στην Εθνική Λυρική Σκηνή (Κέντρο Πολιτισμού Iδρυμα Σταύρος Νιάρχος, Λεωφόρος Συγγρού 364, Καλλιθέα, {LF}τηλ. 213-0885.700, {LF}είσοδος 10-70 ευρώ)