Διαδρομές πολιτισμού

Τόπος κατοικημένος από την απώτατη αρχαιότητα έως τις μέρες μας, σημείο συνάντησης διαφόρων και διαφορετικών πολιτισμών, η πόλη της Λάρισας δίνει στους ταξιδιώτες την ευκαιρία να γνωρίσουν το ιστορικό κέντρο της περπατώντας και να ανακαλύψουν τα σημαντικότερα μνημεία της ακολουθώντας συγκεκριμένες διαδρομές πολιτιστικού ενδιαφέροντος.

Οι διαδρομές αυτές, που προτείνονται από τον διαδικτυακό τόπο του Δήμου Λαρισαίων (larissa-dimos.gr), είναι οι ακόλουθες:

Πρώτη διαδροµή

Με αφετηρία τον Μύλο του Παππά (εντυπωσιακό κτιριακό συγκρότημα όπου φιλοξενούνται ποικίλες πολιτιστικές δραστηριότητες, άλλοτε αλευροβιομηχανία) οι περιπατητές ανηφορίζουν στον λόφο του Φρουρίου (οχυρωμένη ακρόπολη της Λάρισας), όπου βρίσκονται το Μπεζεστένι (σκεπαστή υφασματαγορά την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, κτίσμα του τέλους του 15ου/αρχών του 16ου αιώνα) και ακριβώς δίπλα παλαιοχριστιανική βασιλική, που ήταν αφιερωμένη στον Άγιο Αχίλλιο, πολιούχο και πρώτο επίσκοπο της πόλης της Λάρισας.

Ο ΑΓΙΟΣ ΑΧΙΛΛΙΟΣ. Από την τρίκλιτη βασιλική του 6ου ή του 7ου αιώνα σώζονται μόνο τα θεμέλια και ελάχιστα τμήματα από το ψηφιδωτό δάπεδο του νάρθηκα. Το σπουδαιότερο εύρημα στον χώρο της παλαιοχριστιανικής βασιλικής ήταν δύο πολυτελείς καμαροσκεπείς τάφοι, που κατά τα φαινόμενα προϋπήρχαν του ναού. Ο μεγαλοπρεπέστερος εξ αυτών αποδίδεται από πολλούς μελετητές στον Άγιο Aχίλλιο.

Στον λόφο του Φρουρίου βρίσκεται και ο μητροπολιτικός ναός του Αγίου Αχιλλίου, του προστάτη της πόλης, που προσφέρει υπέροχη θέα στον Πηνειό και το πάρκο του Αλκαζάρ.

Ο Άγιος Αχίλλιος, επίσκοπος Λαρίσης, ανήλθε στο αξίωμα αυτό κατά τους χρόνους του Μεγάλου Κωνσταντίνου, πριν από τη σύγκληση της Α’ Οικουμενικής Συνόδου στη Νίκαια (325). Αρχιεράτευσε στη Λάρισα επί σαράντα περίπου χρόνια, μέχρι τον θάνατό του, το 350.

Κατηφορίζοντας τον λόφο του Φρουρίου οι περιπατητές συναντούν, στη νότια πλαγιά του, το λαμπρό Α’ Αρχαίο Θέατρο, ενώ η διαδρομή ολοκληρώνεται με την επίσκεψη στο λιτό Β’ Αρχαίο Θέατρο.

ΤΟ Α’ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ. Οικοδομήθηκε κατά τους Πρώιμους Ελληνιστικούς Χρόνους (α’ μισό του 3ου αιώνα π.Χ., επί βασιλείας Αντίγονου Γονατά) κάτω από την οχυρωμένη ακρόπολη, με προσανατολισμό προς νότον, προς τη λεγόμενη ελεύθερη αρχαία αγορά (στο κέντρο της σύγχρονης πόλης).

Η κατασκευή τού υπό εξέταση θεάτρου, που είχε χωρητικότητα 10.000 και πλέον θεατών, σχετίζεται άμεσα με τη λατρεία του θεού Διονύσου και την τέλεση θεατρικών παραστάσεων. Το θέατρο ήταν, εξάλλου, κέντρο της κοινωνικής ζωής των κατοίκων της αρχαίας Λάρισας.

Κατά τους Pωμαϊκούς Xρόνους, τον 1ο αιώνα π.Χ., το θέατρο έχασε την αίγλη του και μετατράπηκε σε αρένα, όπου τελούνταν αποκλειστικά επίσημες εορταστικές εκδηλώσεις, μονομαχικοί αγώνες, θηριομαχίες, παραστάσεις μίμων κ.ά.

Το Α’ Αρχαίο Θέατρο της Λάρισας λειτούργησε επί έξι αιώνες περίπου, έως τα τέλη του 3ου ή τις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ., όταν διακόπηκε απότομα η λειτουργία του.

Οι ανασκαφές και οι απαλλοτριώσεις έχουν αποκαλύψει τη σκηνή (το καλύτερα διατηρημένο τμήμα του μνημείου, με τρεις κύριες οικοδομικές φάσεις), την ορχήστρα και το κοίλο (δεν ήταν άλλο από την ίδια την πλαγιά του λόφου του Φρουρίου) του μεγαλειώδους θεάτρου, που υπέστη στο διάβα του χρόνου αρκετές καταστροφές (λαφυραγώγηση υλικού, επιχωματώσεις κ.ά.).

Στον χώρο του θεάτρου έχουν έλθει επίσης στο φως πολύτιμες για την ιστορία και την οργάνωση της πόλης επιγραφές, ειδώλια, σειρά ανάγλυφων ασπίδων, αγάλματα και αρχιτεκτονικά μέλη (μεταξύ άλλων, δεκάδες σπόνδυλοι κιόνων, που ανήκαν σε εντυπωσιακή στοά στο πίσω μέρος της σκηνής).

ΤΟ Β’ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ. Εκτείνεται στις νοτιοδυτικές υπώρειες του χαμηλού λόφου «Πευκάκια» (σύμφωνα με τις επιγραφές, εκεί υπήρχε ιερό της Δήμητρας), στη συμβολή των οδών Eργατικής Πρωτομαγιάς και Tαγματάρχου Bελισσαρίου.

Οικοδομήθηκε στα τέλη του 1ου αιώνα π.Χ., την εποχή του ρωμαίου αυτοκράτορα Οκταβιανού Αυγούστου, και προοριζόταν, πέραν των θεατρικών παραστάσεων, και για άλλες ομαδικές εκδηλώσεις. Είναι μάλιστα πολύ πιθανό, μετά τη μετατροπή του Α’ Αρχαίου Θεάτρου σε αρένα, να χρησιμοποιήθηκε και για την τέλεση φιλολογικών, χορευτικών και μουσικών αγώνων.

Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή του κοίλου προήλθε από ένα παλαιότερο κτίριο, του 3ου αιώνα π.Χ. Οι επιγραφές απελευθέρωσης δούλων που περιλαμβάνονταν στο υλικό αυτό έχουν μεγάλη ιστορική αξία, καθώς πρόκειται για τις αρχαιότερες απελευθερωτικές επιγραφές στη Θεσσαλία.

Το λεγόμενο μικρό θέατρο της Λάρισας εντοπίστηκε το 1978. Οι συστηματικές ανασκαφικές έρευνες αποκάλυψαν τη σκηνή, την ορχήστρα, το κοίλο, τη δεξιά πάροδο και τμήμα της αριστερής παρόδου. Στη θέση όπου εντοπίστηκε το θέατρο υπήρχε ένας χριστιανικός ναός, ενώ αργότερα, επί Τουρκοκρατίας, οικοδομήθηκε το τζαμί του Χασάν Μπέη, που απεικονίζεται σε διάφορες χαλκογραφίες.

– Η πρώτη διαδρομή διαρκεί περίπου 1 ώρα, ενώ οι περιπατητές καλύπτουν απόσταση 1,5 χλμ.

Δεύτερη διαδροµή

Με σημείο εκκινήσεως το πάρκο του Αλκαζάρ, δίπλα στις όχθες του Πηνειού και κάτω από τον λόφο του Φρουρίου (το πάρκο διαθέτει πεζοδρόμους, ποδηλατοδρόμους, τεχνητή λίμνη, χώρους αναψυχής, υπαίθριο θέατρο, μνημείο Εθνικής Αντίστασης κ.ά.), οι περιπατητές, αφού διαβούν τον Πηνειό διαμέσου της γέφυρας του Αλκαζάρ, ανηφορίζουν στον ναό του Αγίου Αχιλλίου, για να απολαύσουν την όμορφη θέα από ψηλά.

Στη συνέχεια, κατηφορίζοντας τον λόφο του Φρουρίου, οι περιπατητές κατευθύνονται προς το Α’ Αρχαίο Θέατρο και φθάνουν ακολούθως στην πλατεία Λαού (Δημάρχου Αγαμέμνονος Μπλάνα) με το Γενί τζαμί (19ος αιώνας).

Διασχίζοντας την πλατεία βλέπουν το εκκλησάκι του Αγίου Βησσαρίωνος, ενώ ολοκληρώνουν τη διαδρομή τους φθάνοντας στον Μύλο του Παππά.

– Η δεύτερη διαδρομή διαρκεί περίπου 70′, ενώ οι περιπατητές καλύπτουν απόσταση 1,9 χλμ.

Τρίτη διαδροµή

Πρόκειται για μια μικρή αλλά περιεκτική διαδρομή στα πεζοδρομημένα στενά του λόφου του Φρουρίου, όπου βρίσκονται το Α’ Αρχαίο Θέατρο, η βασιλική του Αγίου Αχιλλίου και το Μπεζεστένι.

– Η τρίτη διαδρομή διαρκεί περίπου 25′, ενώ οι περιπατητές καλύπτουν απόσταση 0,7 χλμ.