Αναζητώντας {CR}το άγνωστο 1821

Με αιχμή του δόρατος ελληνικά και διεθνή συνέδρια, αλλά και συναυλίες φιλελληνικού χαρακτήρα από μεγάλες ορχήστρες, η «Πρωτοβουλία 1821-2021» παρουσίασε τον άξονα των περίπου 130 επετειακών εκδηλώσεων που θα αναπτύξει για τα 200 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης, με τη συνεργασία άνω των 75 φορέων. Σε γενικές γραμμές, πρόκειται για μια «θεσμική» ανάγνωση της επετείου, που ανοίγεται σε άγνωστες πτυχές της ιδρυτικής πράξης του νεότερου ελληνισμού, για τις ανάγκες της οποίας βετεράνοι ιστορικοί – όπως ο «πρύτανης» Βασίλης Παναγιωτόπουλος – συνομιλούν με ερευνητές της σύγχρονης γενιάς. Μόνο ενδεικτικά, καθώς οι εκδηλώσεις υπερβαίνουν τις 450, επιλέγουμε ορισμένες από τους 5 βασικούς τομείς.

ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Από τα βασικά συνέδρια εκείνο που οργανώνει η Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού (περιοδικό «Μνήμων») με τίτλο «Η Επανάσταση του 1821: νέες προσεγγίσεις» (Οκτώβριος 2020), με επιστημονική επιτροπή τους Χ. Λούκο, Νάσια Γιακωβάκη, Δημήτρη Δημητρόπουλο, Γιάννη Κόκκωνα, Κώστα Λάππα, Σοφία Ματθαίου, Παναγιώτη Μιχαηλάρη, Βαγγέλη Σαράφη. Αλλα θεματικά συνέδρια αφορούν το ελληνικό Δίκαιο, τον φιλελληνισμό (Φεβρουάριος 2021), τις νεοελληνικές τέχνες, τις «Μεταμορφώσεις της σχολικής και της δημόσιας ιστορίας» (τον ίδιο μήνα) και την «Παγκόσμια πρόσληψη της Ελληνικής Επανάστασης» (Ιούνιος 2021), με ομιλητές τους Μαρκ Μαζάουερ, Μάικλ Χέρτσφελντ, Λάρι Γουόλφ, Μαρία Τοντόροβα, Σαντζάι Σεθ, Γκάμπριελ Εντιν, Μασαγιούκι Σάτο, Κοστάντζε Γκουτένκε, Μαουρίτσιο Ιζαμπέλα, Μαρία Καλίνοφσκα, Στέφαν Μπέργκερ και 40 ιστορικούς από 14 χώρες. Στην υποενότητα των ερευνητικών προγραμμάτων εντάσσονται οι «Αγνωστες πτυχές της Επανάστασης» (Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο) και η έρευνα των νέων ιστορικών του Αριστοτελείου. Στον τομέα των εκδόσεων αναμένονται, εκτός άλλων, η «Ιστορία της Νεοελληνικής Μουσικής» (Ωδείον Αθηνών), «Η ελληνική Επανάσταση μέσα από το οθωμανικά αρχεία» (επιστημονική επιμέλεια Sukru Ilicac), η νέα βιογραφία για τον Ιωάννη Καποδίστρια από τον Χρήστο Λούκο και η μελέτη για τα κλέφτικα τραγούδια του Μποντ Μποβί, σε επιμέλεια Λάμπρου Λιάβα.

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ – ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ. Εκτός άλλων, ο Χρήστος Μποκόρος ετοιμάζει τρία πρωτότυπα έργα και μία ζωφόρο 30 μέτρων για την ιδέα της Επανάστασης (Μουσείο Μπενάκη), το Ιδρυμα Εικαστικών Τεχνών Θεοχαράκη φιλοξενεί την έκθεση φιλελληνικής τέχνης «Η γυναίκα στην Επανάσταση», ενώ δράσεις φιλοξενεί το Μουσείο Καλών Τεχνών του Μόντρεαλ, το Ελληνικό Ιδρυμα Πολιτισμού στην Οδησσό.

ΜΟΥΣΙΚΗ. Η όπερα «Ανδρονίκη» του Αλέξανδρου Γκρεκ (1905), το λιμπρέτο της οποίας είχε γράψει ο ποιητής Α. Βρανάς, ενορχηστρώνεται εκ νέου και θα παρουσιαστεί σε μεγάλα αποσπάσματα στο «Ολύμπια».

Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. Εδώ εντάσσονται τέσσερα συμπόσια για το «Πανεπιστήμιο στην Ελλάδα του 21ου αιώνα», το «Νοσοκομείο του 21ου αιώνα», την κλιματική αλλαγή και την κοινωνία των πολιτών, η δημόσια συζήτηση με γενικό τίτλο «Past Forward» του Ιδρύματος Ωνάση και το αφιέρωμα στην Ελληνική Επανάσταση, που θα φιλοξενηθεί στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών το 2021.

ΦΙΛΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ. Στην Ελβετία η Ορχήστρα της Ρωμανικής Ελβετίας αφιερώνει συναυλία στην Ελλάδα με αρχιμουσικό τον Λεωνίδα Καβάκο, ενώ στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης οργανώνεται συναυλία σε επιμέλεια του Λάμπρου Λιάβα, για τα κλέφτικα τραγούδια. Στη Γαλλία, στη «Cité de la musique» οργανώνεται έκθεση για τον Ιάννη Ξενάκη και μία συναυλία από την ορχήστρα των Παρισίων αφιερωμένη στην Ελλάδα. Στην Αγγλία με τη συμμετοχή επιστημονικών φορέων οργανώνονται 21 εκδηλώσεις για το 2021 (Ρόντρικ Μπίτον, Σπύρος Οικονομίδης, Κέβιν Φιδερστόουν, Γκόντα βαν Στιν κ.ά.), ενώ η Συμφωνική Ορχήστρα του Λονδίνου με τον σερ Simon Rattle και σολίστ τον Λ. Καβάκο αφιερώνει μία συναυλία στην Ελλάδα. Στην Ιταλία, στο Εθνικό Ιδρυμα Χορού (Πάρμα) αλλά και σε άλλα θέατρα θα ανέβει η παράσταση «Don Giovanni», αφιερωμένη στην Ελλάδα. Στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, εξάλλου, φιλοξενείται συνέδριο για τους «γερμανικούς φιλελληνισμούς», με υπεύθυνο τον Μίλτο Πεχλιβάνο.

Οι εκδηλώσεις αναμένεται να ξεδιπλωθούν ως ενιαίο αφήγημα – έτσι άλλωστε παρουσιάστηκαν από τον συντονιστή Ιωάννη Μάνο – υπό την «ομπρέλα» των 14 ιδρυμάτων που τις στηρίζουν: Εθνική Τράπεζα, Ιδρυμα Ευγενίδου, Ιδρυμα Εικαστικών Τεχνών & Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη, Ιδρυμα Καπετάν Βασίλη & Κάρμεν Κωνσταντακόπουλου, Κοινωφελές Ιδρυμα Κοινωνικού & Πολιτιστικού Εργου, Ιδρυμα Λαμπράκη, Κοινωφελές Ιδρυμα Α. Κ. Λασκαρίδη, Ιδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, Κοινωφελές Ιδρυμα Ιωάννη Σ. Λάτση, Ιδρυμα Α. Γ. Λεβέντη, Ιδρυμα Μποδοσάκη, Ιδρυμα Παιδείας & Ευρωπαϊκού Πολιτισμού, Κοινωφελές Ιδρυμα Μιχαήλ Ν. Στασινόπουλος ΒΙΟΧΑΛΚΟ, Ιδρυμα Ωνάση.

Ηδη λειτουργεί η ιστοσελίδα www.protovoulia21.gr, με πληροφορίες για τις δράσεις. Μία από τις πρώτες είναι η παρουσίαση στις 17/2 των τριών εκδόσεων στη σειρά «Ιστορική Βιβλιοθήκη 1821» του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασίλη Παναγιωτόπουλου, «Κωνσταντίνος Καντιώτης, Κερκυραίος», Σοφίας Λαΐου & Μαρίνου Σαρηγιάννη, «Οθωμανικές αφηγήσεις για την ελληνική επανάσταση», Βασίλη Κ. Γούναρη, «Ελληνες Κλεφταρματολοί και αλβανοί στασιαστές (1829-1831)». Μέσα στη χρονιά αναμένεται και η έναρξη λειτουργίας του Ψηφιακού Αρχείου 1821 από το Κέντρο Ερευνας για τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες (ΚΕΑΕ)