Το Ασφαλιστικό και οι… μεταρρυθμίσεις

Το νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο φέρει τον βαρύγδουπο τίτλο «Ασφαλιστική μεταρρύθμιση και ψηφιακός μετασχηματισμός του ΕΦΚΑ» αποδεικνύοντας ότι στην Ελλάδα ισχύει διαχρονικά η ρήση του Τσαρούχη, «σε αυτή τη χώρα είσαι ό,τι δηλώσεις».

Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά. Στην περίοδο της κρίσης η χώρα αναδιάταξε σε βάθος το ασφαλιστικό της σύστημα και έγιναν επώδυνες αλλά αναγκαίες αλλαγές. Το Ασφαλιστικό ήταν μία από τις βασικές αιτίες της χρεοκοπίας και ελπίζαμε να έχουμε διδαχθεί ότι σε αυτό δεν χωρούν λαϊκισμοί και μαυρογιαλουρισμοί που μοιραία οδηγούν στην επανάληψη της μνημονιακής τραγωδίας. Ακόμη όμως και σήμερα το Ασφαλιστικό εξακολουθεί να παραμένει ο άγνωστος Χ, μια και ο χρόνος ωρίμασής του ξεπερνά τα όρια μιας γενιάς και οι συνταξιούχοι αυξάνουν καθημερινά το πολιτικό τους βάρος εξαιτίας των δημογραφικών εξελίξεων.

Πρόσφατα εξαγγέλθηκε μία ακόμα ασφαλιστική… μεταρρύθμιση.

Είναι όμως οι ασφαλιστικές αλλαγές που εξαγγέλθηκαν ασφαλιστική μεταρρύθμιση; Τι ακριβώς μεταρρυθμίζουν; Ποιο είναι το νέο ασφαλιστικό τοπίο που διαμορφώνεται; Διασφαλίζεται η βιωσιμότητα του συστήματος;

Σίγουρα όχι. Και σε μια σοβαρή παράμετρο, τις επικουρικές συντάξεις, συνιστά ευθέως αντιμεταρρύθμιση.

Η ενοποίηση του ΕΦΚΑ με το ΕΤΕΑΕΠ (το επικουρικό) αποτελεί ένα μεγάλο βήμα προς τα πίσω. Η σημερινή κοινωνική και οικονομική κατάσταση επιβάλλει την όσο μεγαλύτερη ανταποδοτικότητα στις επικουρικές συντάξεις με τη δημιουργία ενός ατομικού λογαριασμού για κάθε εργαζόμενο και την παράλληλη ανάπτυξη πρόσθετων μορφών εισοδήματος από ατομική αποταμίευση ή επαγγελματικά ταμεία. Η ρύθμιση ακυρώνει στη συνείδηση των ασφαλισμένων την ευθύνη που τους αναλογεί για τις μελλοντικές τους εξασφαλίσεις και στην πράξη τις προεκλογικές δεσμεύσεις της ΝΔ. Πολύ δύσκολα επίσης μπορεί κάποιος να είναι αντίθετος σε αυξήσεις στις συντάξεις.

Στις πρόσφατες όμως εξαγγελίες αποκρύπτεται συνειδητά ότι οι αυξήσεις αφορούν μόνο έναν πολύ μικρό αριθμό συνταξιούχων – περίπου 33.000 – με κόστος 80-100 εκατ. ευρώ για τις κύριες συντάξεις και 400 εκατ. ευρώ για τις επικουρικές, σε εφαρμογή δικαστικής απόφασης και σίγουρα όχι μεταρρυθμιστικής επιλογής.

Το κρίσιμο σε αυτό αφορά τη χρηματοδότηση. Το 0,5% του ΑΕΠ, δηλαδή περίπου 900 εκατ. ευρώ που εξαγγέλθηκαν για τη χρηματοδότησή τους, είναι αυτά που η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ είχε προϋπολογίσει για την περίφημη 13η σύνταξη, που δεν ήταν ποτέ μόνιμη και τώρα καταργείται οριστικά. Το κυριότερο αφορά το γεγονός ότι τα εναπομείναντα 400 εκατ. ευρώ φυλάσσονται με την επιφύλαξη ενός προεκλογικού μποναμά στις συντάξεις, όπως ακριβώς επί ΣΥΡΙΖΑ, αντί να συνεισφέρουν στη ριζική αναδιάταξη των κοινωνικών επιδομάτων και στη στήριξη του κοινωνικού κράτους που κατέρρευσε δραματικά στην κρίση.

Τέλος, ο ψηφιακός μετασχηματισμός. Αν έχει μια δουλειά να κάνει η κυβέρνηση, αυτή είναι η ψηφιοποίηση του Ασφαλιστικού. Αυτό είναι από μόνο του μια συγκλονιστική επανάσταση.

Μόνο που ακόμα και η ψηφιακή σελίδα του συστήματος ΗΛΙΟΣ για τις συντάξεις σταματά στον Δεκέμβριο του 2018, για να μην αναφέρω το ΚΕΑΑΟ ή την υποχρέωση μηνιαίας παρακολούθησης των εισφορών και ούτε καν τον ψηφιακό φάκελο.

Να μιλάς για τις μεταρρυθμίσεις δεν θα πει τίποτα. Να είσαι όμως μεταρρυθμιστής θα πει να τις κάνεις, όπως θα έλεγε παραφράζοντας και ο Πιραντέλο.

Η Αθηνά Δρέττα είναι πρόεδρος στο the catalyst, πρώην γενική γραμματέας Κοινωνικής Ασφάλισης.