Σχέσεις στοργής ή δεσμοί οργής;

Ενα γερμανικό «λάθος» απέναντι στην Ελλάδα, μια σκληρή επιστολή από το Μέγαρο Μαξίμου στην καγκελαρία της Γερμανίας ακολουθούμενη και από ένα δύσκολο τηλεφώνημα, διπλωματικές πρωτοβουλίες και ρελάνς, διαφορετικές στρατηγικές (και, βέβαια, συμφέροντα) και… διακριτικές αποστάσεις. Περίπου αυτά σκιαγραφούν το κλίμα στις σχέσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη με την Ανγκελα Μέρκελ όπως διαμορφώνεται τις τελευταίες εβδομάδες με φόντο τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Για τη σχέση Ελλάδας – Γερμανίας υπάρχει από πέρυσι μια εμπνευσμένη παρομοίωση διά στόματος του πρώην πρεσβευτή στην Αθήνα Γενς Πλότνερ. «Αγάπη σε τρενάκι του λούνα παρκ» έλεγε ο Γερμανός για να περιγράψει, προφανώς, τα σκαμπανεβάσματα διαχρονικά και ιδίως στη δεκαετία της κρίσης. Το συγκεκριμένο «τρενάκι» δείχνει να διανύει ξανά ένα από τα δύσκολα κομμάτια της διαδρομής. Και με αφορμή τις γεωπολιτικές εξελίξεις – και όχι την οικονομία αυτή τη φορά – το προσπερνά ήδη ένα άλλο, το γαλλικό.

Η διαφοροποίηση της (ουδέτερης) Μέρκελ και του (πιο δραστήριου) γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στα θέματα της εξωτερικής πολιτικής είναι καθαρή στα μάτια της ελληνικής πλευράς, η οποία επενδύει πολλά στις ευρύτερες συμμαχίες, επιθυμώντας ευθεία στήριξη έναντι της τουρκικής συμπεριφοράς σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Γι’ αυτό και ο Πρωθυπουργός επιλέγει να βάλει μπροστά το «βαγόνι» του Μακρόν στην προσπάθειά του να δημιουργήσει τις δικές του συνεργασίες, χτίζοντας δεσμούς εμπιστοσύνης με πρόσωπα της Ευρώπης, σε μια περίοδο που διαμορφώνονται νέες ισορροπίες δυνάμεων. Και αυτά με το βλέμμα όχι μόνο στα γεωπολιτικά θέματα δεδομένων των εξελίξεων, αλλά και στις μεγάλες προκλήσεις για την ελληνική οικονομία, με κεντρική επιδίωξη του Πρωθυπουργού να σηματοδοτήσει ότι «γυρίζει οριστικά η σελίδα της κρίσης».

Ο ΓΑΛΛΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ. Το βέβαιο είναι ότι οι σχέσεις με το Βερολίνο άφησαν στίγμα στην Ελλάδα των Μνημονίων. Το σίγουρο είναι επίσης ότι από τις πρώτες συναντήσεις του Μητσοτάκη με τη Μέρκελ το 2016 έχουν αλλάξει και έχουν γίνει πολλά. Είναι πλέον εμφανές το άνοιγμα της Ελλάδας προς τη Γαλλία, το οποίο σίγουρα δεν περνά απαρατήρητο και από το Βερολίνο. Ο Πρωθυπουργός είχε επιλέξει το Παρίσι ως πρώτο σταθμό των ταξιδιών του στο εξωτερικό, αποφάσισε να πάει στο Ελιζέ δύο φορές σε πέντε μήνες, συμφώνησε με τον «φίλο Εμανουέλ» σε μια νέα εταιρική στρατηγική σχέση για την ασφάλεια, θεωρεί ότι η Γαλλία μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός πίεσης στους εταίρους για διεκδικήσεις της Ελλάδας, δηλώνει υποστηρικτής μεταρρυθμίσεων που προτείνει o γάλλος πρόεδρος για την ευρωζώνη, τον κοινό προϋπολογισμό, την ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας κ.ά. Από την πλευρά του ο Μακρόν, ο οποίος δείχνει πολύ περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο Ευρωπαίο ότι βρίσκεται κοντά στην Αθήνα, κινείται προφανώς με βάση τα δικά του συμφέροντα. Ανάμεσα στα άλλα δεν θέλει να αφήσει στην Τουρκία ανοιχτό το πεδίο για να εξελιχθεί σε κυρίαρχη περιφερειακή δύναμη σε μια περιοχή που η Γαλλία θέλει ενισχυμένη παρουσία και ρόλο.

«ΓΕΦΥΡΑ» ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ. Αντίστοιχα οι σχέσεις Αθήνας – Βερολίνου περνούν κλυδωνισμούς με φόντο τις τουρκικές ενέργειες. Το «λάθος» της απουσίας της Ελλάδας από τη Διάσκεψη για τη Λιβύη «δεν θα επηρεάσει σημαντικά» τις ελληνογερμανικές σχέσεις, έλεγε από το Νταβός ο Κυριάκος Μητσοτάκης, έχοντας ωστόσο «συγκρουστεί» με τη Μέρκελ μέσω επιστολής δυσαρέσκειας και σχετικής τηλεφωνικής κλήσης. Ο ίδιος ωστόσο φαίνεται πως διέκρινε τελικά μια… κίνηση καλής θέλησης από τη Μέρκελ, μεταφράζοντας ως «γέφυρα» προς την Αθήνα τη φράση της «η Ελλάδα έχει σήμερα έναν πρωθυπουργό ο οποίος εφαρμόζει πραγματικά εντατικές μεταρρυθμίσεις». Ο Πρωθυπουργός ετοιμάζεται για δύο ταξίδια στη Γερμανία, τον Φεβρουάριο στο Μόναχο με αιχμή τα θέματα ασφάλειας και τον Μάρτιο στο Βερολίνο για το ελληνογερμανικό οικονομικό φόρουμ. Μένει να φανεί εάν Μητσοτάκης και Μέρκελ θα κλειδώσουν επίσημη συνάντηση για συζητήσεις στις 14 Φεβρουαρίου στο περιθώριο της – κορυφαίας διεθνώς – διοργάνωσης της Διάσκεψης για την Ασφάλεια στο Μόναχο. Ηδη από τις τελευταίες επισκέψεις του Μητσοτάκη τόσο στο Νταβός όσο και στο Παρίσι έχουν προηγηθεί πρωθυπουργικά μηνύματα με παραλήπτες τους Ευρωπαίους ότι «είναι ώρα η Ευρώπη να δείξει περισσότερη προσοχή στο τι συμβαίνει στη δική μας γωνιά του κόσμου», αλλά και ότι «η Ευρώπη – φυσικά μαζί με την Ελλάδα – θα πρέπει να αντιδρά αναλόγως» όταν η Τουρκία «προκαλεί απροκάλυπτα» στη Μεσόγειο.

Ολα δείχνουν ότι το πρωθυπουργικό επιτελείο θα επιμείνει στην τακτική επαφή με τη Γαλλία, με το ενδιαφέρον στραμμένο στα εθνικά και στην οικονομία, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι η Αθήνα εγκαταλείπει τον γαλλογερμανικό άξονα, πόσω μάλλον ότι έπαψε να χρειάζεται το Βερολίνο. Ο μεγαλύτερος πρωθυπουργικός στόχος, δηλαδή η μείωση των πρωτογενών πλεονασμάτων από το 2021, περνά άλλωστε και από τη Γερμανία, η οποία επιζητεί αποδείξεις αξιοπιστίας, ενώ ακόμα πιο άμεσος στόχος της ελληνικής πλευράς είναι η δυνατότητα αξιοποίησης – από φέτος – των επιστροφών των κερδών των ευρωπαϊκών τραπεζών (SMPs και ANFAs) για επενδυτικούς σκοπούς. Εξελίξεις αναμένονται πολύ σύντομα, καθώς ο Πρωθυπουργός εμφανίζεται αποφασισμένος να θέσει το ζήτημα των πλεονασμάτων εντός του έτους και με δύο επιχειρήματα: «την αναστροφή του οικονομικού κλίματος στην Ελλάδα και τη δυνατότητα αναχρηματοδότησης του χρέους με πολύ ευνοϊκούς όρους».