Η διάθεσις των εισοδημάτων

Εις την θαυμασίαν περί πλούτου μελέτην του ο Εμερσον μας λέγει, πώς πρέπει πρώτον να ικανοποιηθή η πείνα του ανθρώπου, πώς η φύσις δεν του επιτρέπει ανάπαυσιν έως ότου κερδίση τον επιούσιον. Και εξακολουθεί:

«Επειτα, ολιγώτερον επιτακτικώς, αλλά με αρκετήν παρόρμησιν, η φύσις παρακινεί τον άνθρωπον εις την απόκτησιν πραγμάτων που αρμόζουν εις αυτόν. Κάθε κατάστημα του φανερώνει μιαν νέαν ανάγκην. Δεν χρησιμεύει εις τίποτε το να καταπολεμούμεν τας ανάγκας. Οι φιλόσοφοι έθεσαν το μεγαλείον του ανθρώπου εις την ολιγάρκειαν αυτού· αλλά θα αρκεσθή ο άνθρωπος εις μίαν καλύβην και σε μερικές χούφτες ξεροκούκκια; Ο άνθρωπος είνε γεννημένος διά να είνε πλούσιος.

Ζητούμεν, εκτός από το ψωμί και την στέγην, την ελευθερίαν εν τη πόλει, την ελευθερίαν επί της υφηλίου, τα ταξείδια, τας ευεργεσίας της επιστήμης, την μουσικήν και τας ωραίας τέχνας, την καλυτέραν αγωγήν και την καλυτέραν συντροφιάν…

Και όμως δεν είδα ποτέ έναν πλούσιον άνθρωπον. Δεν είδα ποτέ άνθρωπον τόσω πλούσιον όσον θα έπρεπε να είνε όλοι οι άνθρωποι».

Πότε ημπορεί ο πλούσιος ν’ απολαύση το χρήμα του; Μόνον αν έχη κλίσιν διά την φύσιν, διά την φιλολογίαν, την τέχνην, την επιστήμην, την φιλανθρωπίαν, την εργασίαν. Εάν κρατή κλειδωμένον το χρήμα του και στερή τον εαυτόν του από όλας εκείνας τας ενεργείας, αι οποίαι μόναι καθιστούν ευχάριστον και ωφέλιμον την ζωήν, τότε είνε πτωχότερος του επαίτου και δυστυχής.

Ο Ροκφέλλερ και ο Φορδ δεν ημπορούν παρά να φορούν μίαν μόνον ενδυμασίαν, να τρώγουν ένα μόνον γεύμα και ν’ απολαμβάνουν μίαν μόνον διασκέδασιν εις ωρισμένην χρονικήν περίοδον. Και αυτών αι ημέραι, όπως και των άλλων ανθρώπων, είνε περιωρισμέναι εις 24 ώρας. Αλλ’ ο μεν ένας αφιερώνει εαυτόν εις παγκόσμιον φιλανθρωπικήν δράσιν, ο δε άλλος εις κολοσσιαίαν βιομηχανικήν δραστηριότητα· αμφότεροι είνε αληθώς πλούσιοι κατά την έννοιαν που δίδει ο Εμερσον εις την λέξιν αυτήν.

Διηγούνται το εξής χαριτωμένον ανέκδοτον δι’ έναν υπηρέτην του Σβαμπ, του Αμερικανού πολυεκατομμυριούχου.

Επρόκειτο να μεταβή ο Σβαμπ εις κάποιαν τελετήν, η οποία εγίνετο επ’ ευκαιρία μεγάλης του δωρεάς. Ηθελε ν’ αλλάξη κολλάρο και του έπεσε κατά γης το κουμπί. Ο υπηρέτης του ματαίως έψαχνε να το εύρη:

– Θα φύγω από την υπηρεσίαν σας, κύριε, είπεν αγανακτημένος. Σκορπίζετε τα εκατομμύριά σας εις δωρεάς, αλλά έχετε ένα μόνον κουμπί για το κολλάρο σας· τώρα αυτό σάς έπεσε, κ’ εγώ είμαι υποχρεωμένος να ψάχνω για να το βρω!

Η μεγάλη περιουσία δεν σημαίνει και αντίστοιχον ανάλωσιν. Το πραγματικόν πρόβλημα είνε, όχι ποίος είνε ο ιδιοκτήτης, αλλά ποίος είνε ο καταναλωτής του ετήσιου προϊόντος. Ο ταυτισμός των δύο τούτων πολύ διαφορετικών ζητημάτων αποτελεί πηγήν πολλών σφαλμάτων και παρεξηγήσεων.

Είνε ψευδής η θεωρία, λέγει ο κ. Ρόμπερτς, τραπεζίτης της Νέας Υόρκης, ότι κανένας άλλος δεν ωφελείται από την ιδιοκτησίαν, ειμή μόνον ο κάτοχος αυτής. Το ακριβές μέτρον της κατανομής του πλούτου είνε η κατανάλωσις, όχι η ιδιοκτησία.

Ασφαλώς ο εκατομμυριούχος δεν δύναται να μετατρέψη ή ν’ απορροφήση προς ιδίαν του χρήσιν πλέον ενός κλάσματος των εισοδημάτων του.