Τα όρια της δαπάνης

Παρά τας πολλάς και αναμφισβητήτους ελλείψεις του, ο πλούσιος περιορίζεται εις την σπατάλην του λόγω αυτής της φύσεως των πραγμάτων. Υπάρχει ο νόμος των ελαττουμένων αριθμών, ο οποίος εφαρμόζεται εις την δαπάνην του εισοδήματος και ο οποίος είνε εκ των σπουδαιοτέρων.

Εάν σκεφθώμεν επ’ ολίγον, βλέπομεν ότι, όταν ομιλούμεν με αγανάκτησιν ή με φθόνον περί των εισοδημάτων των πλουσίων έχομεν πραγματικός υπ’ όψει μας αναλωσίμους, ουχί απολύτους αριθμούς. Εχομεν υπ’ όψει μας τα ωραία ενδύματα του πλουσίου, τα μεγαλοπρεπή μέγαρά του, τα αυτοκίνητά του. Δεν αισθανόμεθα αγανάκτησιν ή φθόνον διά τους φόρους που πληρώνει ο πλούσιος και διά τας μεγάλας του φιλανθρωπικάς δωρεάς.

Προ ολίγων ετών, ο μεγαλοβιομήχανος της σοκολάτας κ. Χέρσεϋ έδωκε μέγα ποσόν, 60.000.0000 δολλάρια, υπέρ των ορφανών. Τον ηρώτησε κάποιος δημοσιογράφος, πώς του εφάνηκε που έδωκε ένα τόσον μεγάλον ποσόν.

– Οταν είσαστε συνηθισμένος, απήντησε, να έχετε πολύ χρήμα και να το χρησιμοποιήτε, αυτά τα πράγματα δεν σας κάμνουν ιδιαιτέραν εντύπωσιν, είνε ζήτημα υπογραφής χαρτιών…

Το ζήτημα του να γνωρίζωμεν πόσα σπαταλά ο πλούσιος εις πολυτέλειαν και εκκεντρικάς δαπάνας είνε αρκετά ενδιαφέρον.

Είνε πιθανόν, ότι ο άνθρωπος που ιδρύει μίαν νέαν βιομηχανίαν θα περάση ίσως το ήμισυ του βίου του προτού δυνηθή να διαθέτη διά τα έξοδά του ποσόν υπερβαίνον μίαν μετρίαν αναλογίαν των ετησίων κερδών του. Ο υπουργός των Οικονομικών της Αμερικής κ. Μέλλον βεβαιώνει, ότι πλείστοι πολυεκατομμυριούχοι χρησιμοποιούν μικρόν σχετικώς μέρος των εισοδημάτων των διά τας ιδίας των προσωπικάς ανάγκας και τας των οικείων των.

Ο τραπεζίτης της Ν. Υόρκης κ. Καν λέγει: «Ο πλούσιος ημπορεί να εξοδεύση μόνον ένα μικρόν σχετικώς μέρος των χρημάτων του διά μη παραγωγικούς ή διά προσωπικούς σκοπούς. Το χρήμα που πραγματικώς έχει την δύναμιν να ξοδεύη είνε εξαιρετικά περιωρισμένον». Η βεβαίωσις αυτή είνε σχεδόν γενική, αλλά δεν γίνεται πιστευτή από τον πολύν κόσμον. Η λαϊκή αντίληψις βλέπει τους πλουσίους μόνον υπό το πρίσμα της εξωτερικής των εκδηλώσεως; μέγαρα, αυτοκίνητα, χοροί κ.λπ.

Φαίνεται όμως πιθανόν, ότι η υπερβολική σπατάλη του πλουσίου διατελεί εις κάποιαν αναλογίαν με τα περιττά έξοδα των κοινών ανθρώπων. Ο πολυεκατομμυριούχος ο οποίος αγοράζει και δεύτερον αυτοκίνητον, ενώ θα του αρκούσε μόνον ένα, και ο εργάτης ο οποίος αγοράζει λουστρίνια, ενώ έχει και άλλο καλόν ζεύγος, διαπράττουν κατ’ αναλογίαν την αυτήν υπερβολικήν δαπάνην.

Η αναλογία του εισοδήµατος, την οποίαν ο πλούσιος δαπανά δι’ εαυτόν και την οικογένειάν του, τείνει προς ελάττωσιν εφόσον το εισόδημα αυξάνει. Αυτός είνε γενικός νόμος, παρά τας πιθανάς ελαχίστας εξαιρέσεις. Αλλωστε, το αντίθετον θα ήτο ανθρωπίνως αδύνατον.

Η αναλογία της δαπάνης εν σχέσει με το εισόδημα ελαττούται αυτομάτως, εφόσον το εισόδημα ανέρχεται. Ας πάρωμεν ένα απλούστατον παράδειγμα. Σχεδόν κάθε πλούσιος θέλει να έχη το μέγαρόν του και την έπαυλίν του. Aι δαπάναι αυταί απερρόφησαν ωρισμένον ποσοστόν των εισοδημάτων του. Εάν ταύτα πολλαπλασιασθούν, πιθανόν μεν ο πλούσιος να θελήση να αποκτήση και δεύτερον και τρίτον μέγαρον ή έπαυλιν, αλλά γρήγορα θα σταματήση. Ενώ τα εισοδήματά του ολοέν θ’ αυξάνουν. Το αυτό συμβαίνει με τα αυτοκίνητα, με τα έπιπλα κ.λπ.

Ο Αγγλος οικονομολόγος Εδβιν Κάνναν παρετήρησεν ότι ο πλούτος, υπό την ευρυτάτην έννοιαν της ευημερίας, δεν αυξάνει αναλόγως με το εισόδημα.

«Το ολοέν αυξανόμενον εισόδημα, λέγει, παρέχει μεγαλυτέραν ευημερίαν κατ’ αναλογίαν διαρκώς ελαττουμένην… Ο δεκάκις πλουσιώτερος από τον γείτονά του δεν ευημερεί και δεκαπλασίως».

Ο Αμερικανός εκατομμυριούχος Πιέρ Σ. ντυ Ποντ εβεβαίωσεν εσχάτως ότι «οι πλούσιοι, ως τάξις εξοδεύουν αναλόγως ολιγώτερα. Οχι διότι είνε ηθικότεροι, αλλά διότι υπάρχουν φυσικοί περιορισμοί εις την καταναλωτικήν ικανότητα του ανθρώπου.

Ας ακούσωμεν τον μέγαν Εμερσον.