Το αδιανόητο τοπίο

«Ολο το έθνος προσκυνά σώβρακα και φανέλες»

Τζίμης Πανούσης

Το ποδόσφαιρο είναι λαϊκό θέαμα. Γύρω από το χρώμα της ομάδας ευδοκιμούν φαντασιωτικές ταυτίσεις, συλλογικότητες, οπαδιλίκια. Ολα αυτά έχουν τεράστιους συμβολισμούς, οι οποίοι μπορούν να εκφράζονται παντοιοτρόπως, κατά μόνας ή συλλογικά. Στην έκφραση αυτή όλα επιτρέπονται, εκτός από ό,τι απαγορεύεται. Σε ό,τι αφορά το παιχνίδι, απαγορεύεται ό,τι προσκρούει στους άγραφους κανόνες της ανταγωνιστικότητας και της άμιλλας. Σε ό,τι αφορά τις συλλογικότητες στο όνομα της ομάδας και τα οπαδιλίκια και ό,τι απορρέουν απ’ αυτά, το όριο είναι ο νόμος. Ο,τι προσκρούει στον νόμο θα έπρεπε να είναι απαγορευμένο.

Το προχθεσινό πόρισμα της Επιτροπής Επαγγελματικού Αθλητισμού αναφέρει ότι μια ομάδα της Θεσσαλονίκης (ΠΑΟΚ) και ακόμα μία της Θράκης (Ξάνθη) έχουν την ίδια ιδιοκτησία, κάτι που ρητώς απαγορεύεται. Το πόρισμα της Επιτροπής κάνει λόγο για βαρεία παράβαση, επιβάλλει πολύ υψηλά χρηματικά πρόστιμα και παραπέμπει την υπόθεση στα πειθαρχικά όργανα του ποδοσφαίρου, τα οποία σύμφωνα με τον ισχύοντα νόμο πρέπει να αποπέμψουν από το επαγγελματικό πρωτάθλημα τις εμπλεκόμενες ομάδες. Σκληρή απόφαση, αλλά ο νόμος είναι νόμος.

Δεν πρέπει να παραγνωρίσουμε ότι ακριβώς επειδή η ποινή είναι σκληρή, οι ομάδες στις οποίες επιβάλλεται θα προσπαθούσαν να μην τους επιβληθεί, διά της παράκαμψης του νόμου. Επειδή ακριβώς ο νόμος είναι σαφής, σε τέτοιες περιπτώσεις για τους υπότροπους υπάρχει μια δυνατότητα. Να χρησιμοποιηθούν οι οπαδοί του ποδοσφαιρικού συλλόγου για να πιέσουν την κυβέρνηση να παρακαμφθεί ο νόμος. Κλασική λειτουργία ομάδας πίεσης – αν και οι οπαδοί του συλλόγου κεφαλαιοποιούν για τον εαυτό τους μόνο τους συμβολισμούς των ταυτίσεών τους. Ομως οι ιδιοκτησίες κεφαλαιοποιούν πρωτίστως τα υλικά συμφέροντά τους: τα στενά οικονομικά τους συμφέροντα, αλλά και την επιρροή τους στην κοινωνία, που στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι και πολιτική επιρροή. Δεν είναι μυστικό ότι η ιδιοκτησία του ΠΑΟΚ έχει στηρίξει τον ΣΥΡΙΖΑ – σε ένα βαθμό, μάλιστα, η συγκεκριμένη ομάδα έχει δώσει ταυτίσεις σε ακροατήρια που αυτοπροσδιορίζονται αριστερά.

Τι σημαίνουν τα παραπάνω; Οτι με όχημα τον ΠΑΟΚ, έναν ποδοσφαιρικό σύλλογο, θα πιεζόταν η κυβέρνηση να παρακάμψει τον νόμο. Ηδη, σχεδόν αμέσως με την ανακοίνωση του πορίσματος της Επιτροπής Επαγγελματικού Αθλητισμού, ένας ευρωβουλευτής της ΝΔ, ο άλαλος κατά τα άλλα Θοδωρής Ζαγοράκης, απείλησε να ανεξαρτητοποιηθεί αν ο σύλλογος υποβιβαστεί. Ορθώς, η απειλή θεωρήθηκε εκβιασμός κατά της ΝΔ και ο Ζαγοράκης διαγράφτηκε. Ανώδυνη ήταν η διαγραφή του.

Αυτό που θα ήταν επώδυνο θα ήταν η νομική διευθέτηση της υπόθεσης. Ο υποβιβασμός της ομάδας. Η κυβέρνηση θα μπορούσε να εξηγήσει για ποιον λόγο έπρεπε να συμβεί, για ποιο λόγο δηλαδή χρειάζεται να εφαρμόζεται ο νόμος, θα ζητούσε την κατανόηση των οπαδών του ΠΑΟΚ (οι συμβολισμοί πάντα έχουν μεγάλο ρόλο) και θα έστελνε μήνυμα ότι σε ένα ευρωπαϊκό κράτος δικαίου δεν χωράνε εκβιασμοί.

Φευ, όμως, τα πράγματα δεν συνέβησαν έτσι. Η κυβέρνηση επέλεξε να αλλάξει τον νόμο για να μην τον εφαρμόσει! Η επιλογή αυτή (το αδιανόητο τοπίο) είναι κεντρική και αποτελεί σοβαρό πλήγμα στην αξιοπιστία και στο κύρος του πολιτικού λόγου της ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη. Αποδεχόμενος νομικούς σχετικισμούς, λόγω της πίεσης οργανωμένων συμφερόντων, ο Κυριάκος Μητσοτάκης τραυματίζει τη μεταρρυθμιστική δυναμική του εγχειρήματός του. Υποκύπτοντας σε σώβρακα και φανέλες.

Μαθητής

Επειδή ένας μαθητής φέρθηκε με πρωτοφανή βία κατά καθηγήτριάς του (πέρυσι, είπαν όσοι γνωρίζουν), και μάλιστα τιμωρήθηκε γι’ αυτό (επίσης πέρυσι), οι συμμαθητές του έκαναν κατάληψη στο σχολείο για να του συμπαρασταθούν (χθες, μία μέρα μετά την αποκάλυψη του περιστατικού). Μια κοινωνία σε απορρύθμιση ζητεί κανόνες

Εζησε ελεύθερος

Με είχε πάρει τηλέφωνο πριν από μερικές εβδομάδες. «Μου δίνετε χώρο στα “ΝΕΑ” να γράψω ένα κείμενο για τους μετανάστες;» μού είπε. Προφανώς του δίναμε. Οσο ήθελε για να τα πει όπως ήθελε.

Ο Γιώργος Κοτανίδης δικαιούνταν να έχει λόγο. Ηταν μια προσωπικότητα γαλβανισμένη στον αντιδικτατορικό αγώνα. Από τους λίγους που βγήκαν γενναία απέναντι στη χούντα, από τα πρόσωπα που αντιμετώπισαν γενναία τον αυταρχισμό, τα βασανιστήρια και τις φυλακές του καθεστώτος. Κι ήταν ένας μαχητής στον χώρο του θεάματος. Στο θέατρο, στον κινηματογράφο, στην τηλεόραση, στη γραφή.

Εκτός των άλλων, βρέθηκε στον στενό πυρήνα της πιο δημιουργικής αντιχουντικής καλλιτεχνικής ομάδας. Της ομάδας του Ελεύθερου Θεάτρου. Διεκδικούσαν καλλιτεχνική ελευθερία, αλλά και ελευθερία από τη χούντα. Ωσπου το 1974 ήρθε η ελευθερία, αλλά τα πράγματα έγιναν πιο περίπλοκα.

Ο Γιώργος Κοτανίδης, που πέθανε χτες, έζησε τη Μεταπολίτευση παθιασμένα. Δεν έπαψε να βλέπει τη ζωή και τις συγκρούσεις της μέσα από την αριστερή του ταυτότητα. Βεβαίως, τον ενοχλούσε ο μεταπολιτευτικός κρατισμός, το ότι ο χώρος που τον εξέφραζε έμπαινε κι αυτός στη μοιρασιά. Αποκήρυξε «τον κάθετο διαχωρισμό από τα κόμματα και το οριζόντιο κομμάτιασμα από κάθε λογής οργανωμένες ομάδες και “παράγκες”». Και χειραφετημένος, συνέχισε να πορεύεται περισσότερο μοναχικός, πλην ήσυχος, γελαστός, ηθικά ακέραιος. Αντίο.