Το Νταβός των «κοινών θνητών»

Οταν ο Ρεϊμόν Μπαρ, τότε αντιπρόεδρος της Κομισιόν, είχε δεχθεί το 1971 να βοηθήσει τον νεαρό γερμανό μηχανικό και οικονομολόγο Κλάους Σβαμπ να οργανώσει το πρώτο του Ευρωπαϊκό Συμπόσιο Μάνατζμεντ, του είχε θέσει καταπώς λέγεται δύο όρους: να μη γίνει μια εμπορική υπόθεση και να διεξάγεται σε κάποιο από τα κράτη της ΕΕ. Δεν μπορεί κανείς να πει ότι οι υποσχέσεις τηρήθηκαν απόλυτα: το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ είναι βέβαια ένα μη κερδοσκοπικό ίδρυμα, τα έσοδά του ωστόσο από τις εισφορές των επιχειρήσεων, τα έξοδα συμμετοχής και τις ποικίλες συμπράξεις ανέρχονται κάθε χρόνο σε εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια. Και ένταξη της Ελβετίας στην ΕΕ δεν προβλέπεται για το άμεσο μέλλον.

Εστω κι έτσι, όμως, το Νταβός, που γιόρτασε αυτή την εβδομάδα τα 50ά του γενέθλια παρουσία 3.000 προσωπικοτήτων από 117 διαφορετικές χώρες, έχει καταστεί επιβεβλημένος ετήσιος προορισμός για τους περισσότερους διεθνείς ηγέτες – με εξαίρεση τον Μπόρις Τζόνσον, ο οποίος το είχε περιγράψει παλαιότερα ως «μια πλειάδα από εγώ που περιλαμβάνει γιγαντιαία όργια αμοιβαίου εκθειασμού», και τον Εμανουέλ Μακρόν, που προτιμάει να αποφεύγει, δεδομένης της συνεχιζόμενης κοινωνικής κρίσης στη Γαλλία και του τίτλου που του έχουν κολλήσει οι αντίπαλοί του ως «προέδρου των πλουσίων», τον μη αναγκαίο συγχρωτισμό με τους ισχυρούς του κόσμου. Τώρα όμως που ολοκληρώθηκε ο τετραήμερος μαραθώνιος ομιλιών, συζητήσεων και παρασκηνιακών συναντήσεων στις Ελβετικές Αλπεις, μπορούμε να θέσουμε το ερώτημα: είχαν κάποιο νόημα όλα αυτά για τους απλούς πολίτες; Η χρησιμότητα για τους διευθυντές και τα μεγαλοστελέχη των παγκόσμιων επιχειρήσεων είναι προφανής, στο Νταβός συναντούν συγκεντρωμένους πελάτες τους από ολόκληρο τον κόσμο – γλιτώνουν έτσι απίστευτο χρόνο και μπορούν συχνά να συνάψουν, λιγότερο ή περισσότερο διακριτικά, νέες συμφωνίες. Οσο για τους πολιτικούς ηγέτες, ακόμα και ο Τζόνσον είχε παραδεχθεί πως το Νταβός «είναι πάντως πολύ σημαντικό, διότι συναντάς εκεί ανθρώπους τους οποίους μπορείς να παρακινήσεις να επενδύσουν». Για τους «κοινούς θνητούς» όμως;

Το σύνθημα του φετινού συμποσίου ήταν ένας κόσμος «περισσότερο αλληλέγγυος και βιώσιμος». Οι συμμετέχοντες επικεντρώθηκαν, επισήμως, στην αναγκαιότητα αναμόρφωσης του καπιταλισμού, ώστε να καταστούν οι κοινωνίες πιο δίκαιες και να γλιτώσει ο πλανήτης από την κλιματική καταστροφή. Ποιος έχει δίκιο όμως; Οι διοργανωτές του Νταβός, που επιμένουν ότι εκεί τίθεται η ετήσια ατζέντα για το πώς μπορούν επιχειρήσεις και κυβερνήσεις να κάνουν τον κόσμο «ένα καλύτερο μέρος για όλους»; Ο ανώνυμος που είπε πριν από χρόνια στον Τζέιμι Ντάιμον, τον επικεφαλής της JPMorgan, έναν τακτικό του Νταβός, ότι «είναι ο τόπος όπου δισεκατομμυριούχοι λένε σε εκατομμυριούχους πώς νιώθει η μεσαία τάξη»; Οι ακτιβιστές που καταγγέλλουν την ετήσια συνάθροιση της «αφρόκρεμας του κόσμου» στην Ελβετία ως ένα συμπόσιο υποκρισίας;

Το 2012, ο γνωστός γάλλος συγγραφέας Εμανουέλ Καρέρ («Το μουστάκι», «Μαθήματα στο χιόνι», «Λιμόνοφ»…) είχε περάσει τέσσερις ημέρες στους διαδρόμους της οικονομικής συνόδου του Νταβός. «Μία από τις δυνάμεις του Φόρουμ, το γράφουμε χωρίς ειρωνεία, είναι η προθυμία του να ακούσει τους αντιπάλους του, να τους προσφέρει έναν χώρο και να στοχαστεί μαζί τους» παρατήρησε. Χρόνια τώρα φροντίζει ο Κλάους Σβαμπ να προσκαλεί στην Ελβετία εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών: από εκπροσώπους, παλαιότερα, του Παγκόσμιου Κοινωνικού Φόρουμ, αντικαπιταλιστικής εναλλακτικής στο Νταβός, και του κινήματος Occupy Wall Street μέχρι – πέρυσι αλλά και φέτος – τη σουηδή ακτιβίστρια για το κλίμα Γκρέτα Τούνμπεργκ, που κονταροχτυπήθηκε για μία ακόμα φορά με τον αρνητή της κλιματικής αλλαγής και της κοινής λογικής Ντόναλντ Τραμπ. Στη φετινή έκδοση είχαν προσκληθεί εννέα ακόμα νέοι ταγμένοι σε οικολογικούς ή κοινωνικούς σκοπούς, από τη 13χρονη Νεόμι Ουάντλερ, αμερικανίδα ακτιβίστρια εναντίον της βίας των όπλων, μέχρι τη 18χρονη Νατάσα Μουάνσα από τη Ζάμπια, που αγωνίζεται κατά του γάμου παιδιών, και από τη 15χρονη Οτομν Πελτιέ, που δίνει μάχη από τα οκτώ της χρόνια ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση σε πόσιμο νερό όλοι οι αυτόχθονες του Καναδά, μέχρι τον 14χρονο Κρουζ Ερντμαν, βραβευμένο φωτογράφο της θαλάσσιας άγριας ζωής.