Υπηρεσίαι {LF}και αμοιβή

Παραμένει πάντοτε εκκρεμές το ζήτημα εάν δικαιούται ο επιχειρηματίας ν’ απολαμβάνει τεραστίαν αμοιβήν έναντι των παρεχόμενων υπηρεσιών του.

Πολλοί ισχυρίζονται ότι δεν αμείβεται υπερβολικά, όσον γενικώς πιστεύεται. Είνε γνωστόν από γενομένας μελέτας, ότι εάν όλαι αι περιουσίαι και τα εισοδήματα των πλουσίων και ευπόρων διενέμοντο εις το πολύ πλήθος, το μέσον εισόδημα των πολλών θα ηύξανεν εις ελάχιστον βαθμόν. Είνε τόσον ολίγοι οι βαθύπλουτοι, ώστε τα εισοδήματά των διαμοιραζόμενα μεταξύ όλου του λαού μικράν βελτίωσιν θα έφεραν εις την οικονομικήν του κατάστασιν.

Το ανθρώπινον γένος έχει να διεξαγάγη σκληρόν αγώνα κατά της φύσεως και του εαυτού του. Και είνε πιθανόν ότι, εάν όλαι αι εφευρέσεις, η βιομηχανική οργάνωσις και αι επιχειρήσεις αφήνοντο εις χείρας ανθρώπων γλίσχρως αμειβομένων, δεν θα είχομεν εκατομμύρια αυτοκινήτων, ραδιοτηλεφωνικάς εγκαταστάσεις κ.λπ. Το ανθρώπινον γένος εν τω συνόλω του – εξαιρέσει των ολίγων περιπτώσεων καθ’ ας οι άνθρωποι εργάζονται διά την δόξαν – δεν είνε πρόθυμον να εμπιστευθή την πρόοδόν του εις ένα σύστημα αμοιβής, το οποίον θα παρείχεν ελάχιστον κέρδος.

Το τέλειον σύστημα, εν τω οποίο αι αμοιβαί θα ήσαν επακριβώς ισοδύναμοι προς την προσφερομένην υπηρεσίαν, αποτελεί πιθανώς απλήν χίμαιραν. Είνε όνειρον απραγματοποίητον εν τη ανθρωπίνη κοινωνία.

Η σπατάλη και η κακή διάθεσις του πλούτου είνε το τίμημα που πληρώνομεν διά τας τεράστιας προσπάθειας τας οποίας καταβάλλουν υπέρ της προόδου οι ενεργητικοί, επιχειρηματικοί και θαρραλέοι άνθρωποι. Είνε τα λύτρα, τα οποία καταβάλλομεν προς εξαγοράν της προϊούσης ευημερίας, η οποία πηγάζει από την αύξουσαν παραγωγήν αγαθών και τον πολλαπλασιασμόν των ευκολιών. Και κανείς δεν ημπορεί να βεβαιώση αν η θυσία αυτή είνε πολύ μεγάλη ή όχι.

Ας λάβωμεν ένα παράδειγμα. Ο λόρδος Νόρθκλιφ έγινε πλούσιος από την έκδοσιν των εφημερίδων· ηλάττωσε την τιμήν των εις σημείον ώστε να τας καταστήση προσιτάς εις την μεγάλην μάζαν του αγγλικού λαού. Και είνε δύσκολον να εύρωμεν πώς η περιουσία του Νόρθκλιφ ελήφθη από την περιουσίαν του βρετανικού λαού. Το αυτό συμβαίνει και με τας πλείστας των νέων βιομηχανιών.

Φυσικά, δεν υποστηρίζει κανείς ότι η στάσις του λαού έναντι όλων των γενομένων πλουσίων πρέπει να είνε στάσις θαυμασμού και σεβασμού, διότι ασφαλώς δεν αξίζει κάθε πλούσιος τα τοιαύτα αισθήματα της κοινότητος. Αλλά νομίζομεν εξ άλλου ότι η λαϊκή  αποδοκιμασία των πλουσίων, ο προς αυτούς φθόνος και κάποια επιθυμία τιμωρίας των δεν είνε τόσον ισχυρά συναισθήματα διά τους υγιώς σκεπτομένους ανθρώπους, όσον ο πόθος των όπως βλέπουν αυξάνουσαν την πρόοδον και την ευημερίαν της ανθρωπότητος, έστω και με τον παρ’ αξίαν πλουτισμόν μερικών επιχειρηματιών.

Σκεφθήτε πόσοι άνθρωποι, και μεταξύ των πτωχών ακόμη, απολαμβάνουν σήμερον με ελαχίστην δαπάνην πλεονεκτήματα διά τα οποία οι άνθρωποι άλλης εποχής θα διέθεταν μεγάλα χρηματικά ποσά. Ο πτωχός δύναται να διασχίζη, ταξειδεύων, εις την τρίτην έστω θέσιν, τεραστίας αποστάσεις αντί μικράς σχετικής δαπάνης· τας αποστάσεις αυτάς θα ήτο ίσως αδύνατον να διασχίση ο μεγιστάν του μεσαίωνος παρ’ όλον τον πλούτον του. Σκεφθήτε τον ηλεκτρισμόν, τον τηλέγραφον, το τηλέφωνον κ.λπ. κ.λπ.

Ποίος εχεφρονών θα ισχυρισθή ότι θα ήτο προτιμότερον να μη έχωμεν αυτοκίνητα, σιδηροδρόμους, αεραπλάνα, ηλεκτρικόν φωτισμόν, φωνογράφον και τόσας άλλας ευκολίας και ανέσεις της συγχρόνου ζωής, επειδή εκ της ανακαλύψεως και της βιομηχανίας τούτων επλούτισαν, αδίκως έστω, μερικαί δεκάδες ανθρώπων.