Ο κόσμος μας μέσα από το animation

Αρκετά από αυτά ίσως και να τα έχετε προλάβει στην εποχή τους, καθώς συνοδεύτηκαν από θετικές κριτικές και βραβεία – το «Βαλς με τον Μπασίρ» του Αρι Φόλμαν, για παράδειγμα, ή το «Ryan» του Κρις Λάντρεθ, βραβευμένο με Οσκαρ animated ταινίας μικρού μήκους (2004), που βασίζεται στη ζωή του Ράιαν Λάρκιν, ενός καναδού animator ο οποίος δημιούργησε μερικά από τα πιο σημαντικά φιλμ της εποχής του.

Η ειδική ενότητα animated ντοκιμαντέρ που προτείνει το 22ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης στην επόμενη διοργάνωσή του (5/3 – 15/3/2020) πιάνει το πνεύμα της εποχής, καθώς ο τομέας είναι από τους ραγδαία αναπτυσσόμενους στη βιομηχανία του θεάματος. Κωμωδίες, θρίλερ, πορτρέτα, σύγχρονες αφηγήσεις: ντοκιμαντέρ τόσο πολύπλευρα, όσο η ίδια η ζωή. Ενόψει της πλήρους λίστας, που θα ανακοινωθεί αργότερα, διατρέχουμε ορισμένα από τα πιο ενδιαφέροντα ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους του αφιερώματος.

Το «Crulic: The Path to Beyond» της Ανκα Νταμιάν (2011) αφηγείται την ιστορία του Κρούλιτς, ενός 33χρονου Ρουμάνου που πέθανε στις πολωνικές φυλακές ενώ έκανε απεργία πείνας. Ο διακεκριμένος ρουμάνος ηθοποιός Βλαντ Ιβάνοφ αφηγείται το ειρωνικό voiceover του Κρούλιτς από το υπερπέραν. Το «25 April» της Λιάν Πούλεϊ (Νέα Ζηλανδία, 2015) αφηγείται την τραγική έκβαση της Εκστρατείας της Καλλίπολης του 1915. Το ντοκιμαντέρ βασίζεται σε εικονογραφήσεις των επιστολών έξι Νεοζηλανδών που συμμετείχαν στη μάχη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Στο «Τower» ο Κιθ Μέιτλαντ (2016) αναπαριστά το πρώτο περιστατικό μαζικής δολοφονίας σε εκπαιδευτικό ίδρυμα στις ΗΠΑ, εναλλάσσοντας τα κινούμενα σχέδια με συνεντεύξεις των επιζώντων: τον Αύγουστο του 1966 ένας οπλισμένος άνδρας οχυρώθηκε στο ψηλότερο σημείο του Πανεπιστημίου του Τέξας στο Οστιν και άρχισε να σκορπά τον θάνατο. Πυροβόλησε 16 ανθρώπους και τραυμάτισε 33.

Το «Another Day of Life» των Ραούλ ντε λα Φουέντε και Ντέιμιαν Νένοφ (Πολωνία-Ισπανία-Βέλγιο-Γερμανία-Ουγγαρία, 2018) είναι η συναρπαστική ιστορία ενός τρίμηνου ταξιδιού που έκανε ο γνωστός πολωνός ρεπόρτερ Ρίσαρντ Καπισίνσκι στη συγκλονισμένη από τον εμφύλιο πόλεμο Ανγκόλα, όπου η πρώτη γραμμή του πολέμου άλλαζε από τη μια μέρα στην άλλη. Το «Chris the Swiss» της Ανια Κόφμελ (2018) μας μεταφέρει στην Κροατία τον Ιανουάριο του 1992. Ενώ μαίνεται ο πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία, ένας νεαρός ελβετός δημοσιογράφος βρίσκεται νεκρός υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες, φορώντας τη στολή μιας διεθνούς ομάδας μισθοφόρων. Μικρή, η εξαδέλφη του Ανια Κόφμελ θαύμαζε αυτόν τον όμορφο νεαρό. Τώρα που μεγάλωσε αποφασίζει να διερευνήσει την ιστορία του, προσπαθώντας να κατανοήσει την αλήθεια πίσω από την ανάμειξη του Κρις στη σύρραξη.

ΜΙΚΡΟΥ ΜΗΚΟΥΣ. Στα μικρού μήκους ντοκιμαντέρ περιλαμβάνονται το «Survivors» της Σίλα Σοφιάν (1997) για το θέμα της οικογενειακής βίας, το «Grasshopper» του Μπομπ Σάμπιστον (ΗΠΑ, 2003), όπου ο πλανόδιος φιλόσοφος Αρμιντ Φαντέχρα μιλά για την αστρολογία και τους εποικοδομητικούς τρόπους περισυλλογής, το «Never Like the First Time» του Γιόνας Οντέλ (Σουηδία, 2006), όπου τέσσερις άνθρωποι θυμούνται την πρώτη φορά που έκαναν σεξ, το «Slaves» των Χάνα Χάιλμπορν και Ντέιβιντ Αρονόβιτς (Σουηδία-Νορβηγία-Δανία, 2008). Στο τελευταίο ο Αμπούκ και ο Ματσιέκ είναι δύο από τα χιλιάδες παιδιά που στρατολογήθηκαν από χρηματοδοτούμενη από την κυβέρνηση παραστρατιωτική οργάνωση στη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου στο Σουδάν. Στο animated ντοκιμαντέρ τα δύο παιδιά αφηγούνται την ιστορία τους από τη στιγμή της στρατολόγησής τους μέχρι την απελευθέρωσή τους από την Επιτροπή για την Εξάλειψη της Απαγωγής Γυναικών και Παιδιών (CEAWK). Εξάλλου, το «Madagascar, carnet de voyage» του Μπαστιέν Ντιμπουά (2010) είναι ένα ντοκιμαντέρ, με τη μορφή ταξιδιωτικού ημερολογίου, που ακολουθεί τα βήματα ενός περιηγητή ο οποίος βιώνει από πρώτο χέρι τις παραδόσεις και τις τελετές της Μαδαγασκάρης, ειδικά τη Φαμαντιχάνα, την τελετή «στροφής των οστών».

Στο «30%: Women and Politics in Sierra Leone» των Αν Κέιντι και Εμ Κούπερ (Βρετανία-Σιέρα Λεόνε, 2013) τρεις γυναίκες από διαφορετικά κοινωνικά υπόβαθρα παρουσιάζουν την ιστορία του δεκαετούς αγώνα για τη δίκαιη εκπροσώπηση των γυναικών στη διακυβέρνηση της Σιέρα Λεόνε: η Μπερναντέτ Λαχάι, η Σαλαμάτου Καμάρα και η Μπάρμπαρα Μπανγκούρα. Το «Nowhere Line: Voices from Manus Island» του Λούκας Σρανκ (Αυστραλία, 2015) αφηγείται τις ιστορίες δύο κρατουμένων στο διαβόητο Υπεράκτιο Κέντρο Κράτησης Αιτούντων Ασυλο της Νήσου Μάνους στην Αυστραλία. Το «The Driver is Red» του Ράνταλ Κρίστοφερ (ΗΠΑ, 2017) εκτυλίσσεται στην Αργεντινή της δεκαετίας του 1960 και αφηγείται την ιστορία του ισραηλινού μυστικού πράκτορα Σβι Αχαρόνι, ο οποίος κυνηγούσε έναν από τους πιο υψηλόβαθμους Ναζί εγκληματίες πολέμου, τον Αντολφ Αϊχμαν. Στο «Flesh», τέλος, της Καμίλα Κάρτερ (Βραζιλία-Ισπανία, 2019) θέμα είναι ο τρόπος που οι γυναίκες αντιμετωπίζονται σαν σώματα προς κατανάλωση. Μέσω της μορφής και της υφής πραγματικών υλικών όπως η μπογιά, η υδατογραφία, ο πηλός και το φιλμ 35 χιλιοστών, σε συνδυασμό με σφάλματα ανάλυσης της εικόνας όπως τα glitches και datamosh, πέντε γυναίκες εμφανίζονται ως animation από γυναίκες animators, αναδεικνύοντας τον διεστραμμένο τρόπο που τις βλέπει η κοινωνία.