Πόλεμος Ρωσίας – Πολωνίας{CR}για τη μνήμη του Αουσβιτς

Περίπου 40 ξένοι ηγέτες αναμένεται να συμμετάσχουν σήμερα στο Ισραήλ σε τελετή μνήμης στο Γιαντ Βασέμ για τα 75 χρόνια από την απελευθέρωση του Αουσβιτς. Ο Εμανουέλ Μακρόν βρέθηκε στην Ιερουσαλήμ ήδη από χθες, συναντήθηκε με την ισραηλινή πολιτική ηγεσία (κατόπιν μετέβη στη Ραμάλα για μια συνάντηση με τον παλαιστίνιο πρόεδρο), διαβεβαίωσε πως «ο αντισιωνισμός, όταν αρνείται την ύπαρξη του Ισραήλ ως κράτους, είναι μια μορφή αντισημιτισμού», είχε και μια σύντομη λεκτική αψιμαχία με άνδρες των ισραηλινών δυνάμεων ασφαλείας έξω από τη βασιλική της Αγίας Αννας, ένα από τα τέσσερα γαλλικά εδάφη της Ιερουσαλήμ. Αλλά αυτή η αψιμαχία δεν ήταν τίποτα μπροστά στον πόλεμο που έχει ξεσπάσει ανάμεσα στη Ρωσία και την Πολωνία με αφορμή μια επέτειο που θα έπρεπε κανονικά να αποτελεί ευκαιρία για ενότητα και περισυλλογή.

«Διατηρούμε τη μνήμη για το Ολοκαύτωμα, αγωνιζόμαστε κατά του αντισημιτισμού»: αυτός θα είναι ο τίτλος της ομιλίας που θα εκφωνήσει σήμερα στο Παγκόσμιο Φόρουμ για το Ολοκαύτωμα ο Βλαντίμιρ Πούτιν – σύμφωνα με τον σύμβουλό του Γιούρι Ουσακόφ, «θα είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα ομιλία, πολύ περισσότερο που ο πρόεδρος θα μιλήσει ως ο κύριος ξένος προσκεκλημένος». Ο πολωνός ομόλογός του Αντρέι Ντούντα δεν θα δώσει καν το «παρών», διαμαρτυρόμενος έτσι διότι, αντίθετα με τον Πούτιν, δεν χρίστηκε ομιλητής. Ο Ντούντα θα είναι βέβαια παρών την ερχόμενη Δευτέρα, τη Διεθνή Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα του Ολοκαυτώματος, στην τελετή που θα πραγματοποιηθεί στο Αουσβιτς: ο Πούτιν δεν προσεκλήθη.

Η μάχη είναι, όπως επισημαίνει η «Monde», περισσότερο πολιτική παρά επετειακή, και οι δύο αντιμαχόμενοι άλλωστε εργαλειοποιούν την ιστορία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου για εθνικιστικούς σκοπούς. Εξοργισμένος με το ψήφισμα για την «ευρωπαϊκή μνήμη» που υιοθέτησε τον περασμένο Σεπτέμβριο το Ευρωκοινοβούλιο εξισώνοντας ουσιαστικά κομμουνισμό και ναζισμό, ο Πούτιν επιχείρησε αρχικά να σχετικοποιήσει τη σημασία του Συμφώνου Μολότοφ – Ρίμπεντροπ του 1939, που προέβλεπε το μοίρασμα της Ανατολικής Ευρώπης μεταξύ Βερολίνου και Μόσχας, αποδίδοντάς του την ίδια σημασία με άλλες συμφωνίες που υπέγραψε η ναζιστική Γερμανία, όπως οι Συμφωνίες του Μονάχου (1938) με τη Γαλλία, τη Βρετανία και την Ιταλία. Αλλά αυτή η εμμονή δεν είναι κάτι καινούργιο, νόμος του 2014 μάλιστα επιτρέπει τη δίωξη όποιου επικρίνει το σύμφωνο Μολότοφ – Ρίμπεντροπ.

Πρωταρχικός στόχος του ρώσου προέδρου ήταν να καταγγείλει τον ρόλο που υποτίθεται ότι έπαιξε η Πολωνία στο ξέσπασμα του πολέμου. Τον περασμένο Δεκέμβριο, σε συνάντησή του με ρώσους περιφερειάρχες, ο Πούτιν επιδόθηκε σε έναν 60λεπτο μονόλογο ισχυριζόμενος ότι η Πολωνία είχε λάβει μέρος στον «τεμαχισμό» της Τσεχοσλοβακίας και είχε εξαπολύσει εκεί «τρομοκρατικές επιθέσεις». Μερικές ημέρες αργότερα, χαρακτήρισε τον πολωνό πρεσβευτή στο προπολεμικό Βερολίνο «αντισημιτικό γουρούνι», επειδή είχε υποστηρίξει μια πρόταση μετεγκατάστασης των Εβραίων της Ευρώπης στην Αφρική. Ο Γιόζεφ Λίπσκι είναι όμως γνωστός επειδή βοήθησε Εβραίους να διαφύγουν από τη Γερμανία. «Το πρόβλημα είναι η επιλογή και η ερμηνεία των ιστορικών εγγράφων» εξηγεί στη «Monde» ο ιστορικός Σεργκέι Ραντσένκο.

Η Πολωνία αρχικά αιφνιδιάστηκε. Πέρασαν εννιά ημέρες μέχρι να απαντήσει ο πρωθυπουργός Ματέους Μοραβιέτσκι, επιμένοντας στη μοναδική θέση της Πολωνίας ως «πρώτου θύματος του πολέμου», «πρώτης χώρας που βίωσε την ένοπλη επίθεση της χιτλερικής Γερμανίας και της σοβιετικής Ρωσίας» και «πρώτης χώρας που αγωνίστηκε για μια ελεύθερη Ευρώπη». Η πολωνική Δεξιά ήρθε έτσι με τη σειρά της να υποβαθμίσει τη σημασία των εγκλημάτων και τη στάση ορισμένων πολιτών και ενόπλων οργανώσεων εναντίον των Εβραίων. Τα πυρά μεταξύ Μόσχας και Βαρσοβίας συνεχίστηκαν. Και αν κρίνει κανείς από την επισήμανση του ρώσου προεδρικού συμβούλου, πως ο Πούτιν θα τονίσει σήμερα ότι είναι ανεπίτρεπτο να παραποιείται η ιστορία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει.