Της έλαχε να γίνει σύμβολο

Τα γυναικεία πρόσωπα ήταν δύο: αυτό της Κατερίνας Σακελλαροπούλου, της νέας Πρόεδρου της Δημοκρατίας, και αυτό της Ρουθ Μπέιντερ – Γκίνσμπεργκ, της εμβληματικής αμερικανίδας δικαστίνας, τυπωμένο πάνω στην κούπα του γραφείου. Οι άνδρες, πάλι, ήταν μπόλικοι. Η πολυπληθής αντιπροσωπεία της Βουλής, που είχε έρθει να ανακοινώσει στη Σακελλαροπούλου το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας, ήταν κατά κύριο λόγο γένους αρσενικού. Λίγη ώρα νωρίτερα, η Νίκη Κεραμέως στα κυβερνητικά έδρανα ήταν η εξαίρεση που επιβεβαίωνε τον ανδρικό κανόνα. Η Μαριέττα Γιαννάκου έσπασε τη σειρά των ανδρών βουλευτών – έγινε η πρώτη που έδωσε τη θετική της ψήφο για το ανώτατο πολιτειακό αξίωμα σε μια άλλη γυναίκα.

Η ελληνική πολιτική είναι ανδροκρατούμενη. Οχι μόνο από άποψη προσώπων, αλλά βαθιά, στην ουσία της. Αν μια πολιτικός δεν καταφέρει να ταυτιστεί, με κάποιον τρόπο, με τους πολλούς, έχει χάσει από χέρι – μια γυναίκα «μοναδική στο είδος της», ακόμα κι αν εκλεγεί, ακόμα κι αν γίνει υπουργός, είναι πολύ απειλητική για να ηγηθεί. Εκτός κι αν είναι λύση ανάγκης. «Το πρόβλημα δεν είναι πια η γυάλινη οροφή, αλλά ο γυάλινος γκρεμός» είπε πριν από χρόνια μια έμπειρη πολιτικός: στις γυναίκες δίνονται, όντως, θέσεις ευθύνης. Μόνο, όμως, όταν τα πράγματα πάνε πάρα πολύ άσχημα, όταν αποτελούν την ύστατη λύση. Οχι μόνο γιατί δεν υπάρχει κανείς που να θέλει να αναλάβει, αλλά γιατί κανείς δεν περιμένει πως μπορούν να πετύχουν.

Η εκλογή της Σακελλαροπούλου είναι μια δομική αλλαγή στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον ρόλο της γυναίκας στη δημόσια σφαίρα. Δεν ήρθε από ανάγκη και δεν ήρθε με ποδοβολητό. Σίγουρα αποτελούσε βολική επιλογή για τον Κυριάκο Μητσοτάκη, όχι όμως για κάποιους εκ των βουλευτών του κόμματός του, που αναγκάστηκαν να πάρουν πίσω τις παραινέσεις για «στιβαρά» πολιτικά πρόσωπα (που δεν μπορούν, βέβαια, να είναι γυναίκες), λόγω της αυξημένης τουρκικής προκλητικότητας. Είναι το βαρύ βιογραφικό της, η θητεία της στο ΣτΕ, αλλά και η πολιτική προσωπικότητα που κατά καιρούς έχει αφήσει να φανεί – έστω και μέσα στα στενά όρια της δικαστικής ουδετερότητας. Είναι σύγχρονη με έναν τρόπο που σου επιτρέπει να την αποκαλείς «Κατερίνα» αντί για «Αικατερίνη» και αρκετά σοβαρή ώστε όταν ακούς το τρακ στη φωνή, όπως έγινε στην πρώτη της δήλωση, και επιλέξεις να μην το σχολιάσεις.

Οσο καλή Πρόεδρος κι αν αποδειχθεί, η Σακελλαροπούλου δεν πρόκειται να φέρει την άνοιξη. Καμία γυναίκα δεν θα βγει να πανηγυρίσει στην Ομόνοια. Η Ελλάδα δεν θα μετατραπεί ξαφνικά σε φεμινιστικό παράδεισο – εδώ ακόμα μιλάμε για τις αμβλώσεις. Και επί της ουσίας τίποτα δεν θα αλλάξει, μιας και η θέση δεν έχει πραγματική εξουσία. Για μια όμως μέρα, για όσο διήρκεσε μια ψηφοφορία στη Βουλή, μια γυναίκα κατάφερε να κερδίσει. Να τους κερδίσει όλους.

Στις θετικές ψήφους που, σε άλλη περίπτωση, δεν θα δινόντουσαν ποτέ, γράφτηκε μια μεγάλη συμβολική νίκη – και αυτή δεν είναι της κυβέρνησης Μητσοτάκη, που «ανάγκασε» τους αντιπάλους να συναινέσουν στην πρότασή της. Είναι των γυναικών που έμαθαν να μη ζητούν πολλά. Και είναι ακόμα πολλές, περισσότερες από όσες νομίζουμε, που έχουν συνηθίσει να κρίνονται από το φύλο τους.

Μήπως είναι άδικο να κρίνουμε και τη νέα Πρόεδρο εξαιτίας του; Μπορεί. Ομως, όπως και στη Ρουθ Μπέιντερ – Γκίνσμπεργκ, της έλαχε να γίνει σύμβολο.