Ο μικρός δικτάτορας

«Τζότζο» (Jojo Rabbit, HΠΑ/ Τσεχία/ Νέα Ζηλανδία, 2019). Δραματική κομεντί του Τάικα Γουαϊτίτι

Η ιδέα μιας κινηματογραφικής κομεντί για τη ναζιστική Γερμανία, τον Αδόλφο Χίτλερ και την εξολόρευση των Εβραίων έχει κάτι το αμυδρά διαστροφικό – το είχα νιώσει ακόμα και στον «Μεγάλο δικτάτορα» του Τσάπλιν ή και στους «Αδωξους μπάσταρδους» του Κουέντιν Ταραντίνο, που δεν ήταν βέβαια κομεντί, αλλά σίγουρα αντιμετώπιζε με χιούμορ εκείνη την τραγική περίοδο.

Το ίδιο συμβαίνει και στο «Τζότζο» του Τάικα Γουαϊτίτι, διάσημου, εβραϊκής καταγωγής νεοζηλανδού καλλιτέχνη (σκηνοθέτης, ηθοποιός, παραγωγός, τηλεπερσόνα), που μάλιστα υποδύεται ο ίδιος τον Αδόλφο Χίτλερ στην ταινία του. Για την ακρίβεια, ο χαρακτήρας του Αδόλφου εδώ είναι μια φαντασίωση που κυβερνά το μυαλό και την ψυχή του Τζότζο (Ρόμαν Γκρίφιν Ντέιβις) προσπαθώντας να τον απενοχοποιήσει. Ο Τζότζο είναι ένας πανέξυπνος αλλά φοβισμένος γερμανός πιτσιρίκος ο οποίος θέλει (ή νομίζει ότι θέλει) να υπηρετήσει τη χώρα του, να τη βοηθήσει να κατακτήσει τον κόσμο εξαφανίζοντας τους Εβραίους.

Η προσπάθειά του να εκπαιδευτεί στον γερμανικό στρατό έχει ανεκδοτολογικό χαρακτήρα με εκκεντρικές φιγούρες σε πρώτο πλάνο· πρόσωπα όπως ο τραυματισμένος γερμανός λοχαγός (Σαμ Ρόκγουελ) που έχει αναλάβει την εκπαίδευση παριστάνοντας τον Κλιντ Ιστγουντ στα σπαγκέτι γουέστερν του Σέρτζιο Λεόνε, ή η βοηθός του (Ρέμπελ Γουίλσον) που περηφανεύεται για το ότι έχει γεννήσει 18 παιδιά για τη μητέρα πατρίδα.

Η εκπαίδευση μοιάζει λίγο με την κατασκήνωση που είχε στήσει ο Γουές Αντερσον στον «Ερωτα του φεγγαριού». Γενικότερα όμως το «Τζότζο» έχει κάτι από ατμόσφαιρα ταινίας του Αντερσον, αλλά βέβαια δεν έχει τον ίδιο τον Αντερσον, έναν σκηνοθέτη που ίσως έβρισκε τον τρόπο να ισορροπήσει καλύτερα την κωμωδία με το δράμα. Γιατί όντως η μετατροπή της ταινίας από ανάλαφρη κωμωδία (στην οποία ακούς το «I wanna hold your hand» των Beatles στα γερμανικά ή βλέπεις τους πάντες να επαναλαμβάνουν το «Χάιλ Χίτλερ» σαν να λένε «γεια χαρά») σε δράμα βαρύγδουπων «μηνυμάτων» γίνεται απότομα και κάπως πρόχειρα. Για τον συμπληρωματικό ρόλο της μητέρας (και καλύτερης φίλης) του Τζότζο, η Σκάρλετ Τζοχάνσον δίνει μια συμπαθητική ερμηνεία για την οποία απέσπασε μια υποψηφιότητα στα Οσκαρ (θα δοθούν την Κυριακή 9 Φεβρουαρίου). Το «Τζότζο» μετρά συνολικά έξι υποψηφιότητες, νούμερο μάλλον υπερβολικό για μια ταινία που της αποδοθεί μεγαλύτερη σημασία απ’ όσο τελικά της αξίζει.

Βαθμολογία: 6

«Τραγούδι χωρίς όνομα» (Cancion sin nombre, Περού/ Ισπανία/ Χιλή/ ΗΠΑ). Δράμα της Μελίνα Λεόν

Ενας σπαρακτικός φόρος τιμής απέναντι στην οδύνη πολλών περουβιανών γυναικών, οι οποίες είδαν τα παιδιά που γέννησαν στη δεκαετία του 1980 να γίνονται βορά του κυκλώματος εμπορίας βρεφών στη Λατινική Αμερική, είναι αυτή η «μικρή» αλλά γεμάτη ουσία, συναίσθημα και ασπρόμαυρη γοητεία κινηματογραφική δημιουργία, που μάλιστα απέσπασε το Βραβείο Σκηνοθεσίας στο τελευταίο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης (είχε προβληθεί και στο Φεστιβάλ των Καννών πέρυσι).

Ο φακός της πρωτοεμφανιζόμενης σκηνοθέτριας Μελίνα Λεόν αποτυπώνει έξοχα την πνιγηρή ατμόσφαιρα μιας κοινωνίας σε πλήρη παρακμή – οικονομική, κοινωνική, ηθική -, το αποτέλεσμα των πολιτικών αναταραχών μιας περιόδου στην οποία το Περού βρισκόταν στο σημείο της απόλυτης διάλυσης. Εστιάζοντας στην περίπτωση μιας αμόρφωτης γυναίκας (Πάμελα Μεντόσα) που με τη βοήθεια ενός δημοσιογράφου (Τόμι Πάραγα) αναζητεί τα ίχνη του παιδιού της – το οποίο γέννησε έχοντας παρασυρθεί από την αγγελία ότι μπορεί να γεννήσει δωρεάν -, η ταινία διατηρεί το ενδιαφέρον σου σε διαρκή λειτουργία και συγχρόνως σαστίζει με την προσεκτική παράθεση των εφιαλτικών γεγονότων που περιγράφει χωρίς ποτέ να στρέφεται προς το κραυγαλέο μελόδραμα. Μια ωδή στην απελπισία, ένα πραγματικό επίτευγμα για πρώτη μεγάλου μήκους ταινία.

Βαθμολογία: 7

«Cats» (ΗΠΑ/ Αγγλία, 2019). Μιούζικαλ του Τομ Χούπερ

Το μεγαλύτερο κινηματογραφικό φιάσκο – απ’ όσο θυμάμαι – των τελευταίων χρόνων, αυτή η μεταφορά στο σινεμά ενός από τα θρυλικότερα θεατρικά μιούζικαλ όλων των εποχών όχι απλώς δυσφημεί το είδος του μιούζικαλ, αλλά και τις ίδιες τις… γάτες. Με πάσα ειλικρίνεια χρειάζεσαι τεράστια αποθέματα υπομονής για να αντέξεις μέχρι τέλους την ταινία (αρκεί να πω ότι πριν τη δω είχα προσπαθήσει να δω ολόκληρο το τρέιλέρ της και δεν τα κατάφερα).

Καθετί εδώ είναι λάθος και όσο σκέφτομαι πως ο σκηνοθέτης Τομ Χούπερ είναι ο ίδιος άνθρωπος που γύρισε την (επίσης μιούζικαλ) ταινία «Οι άθλιοι» και τον «Λόγο του βασιλιά», τόσο πιο έκπληκτος και απογοητευμένος νιώθω. Τα πάντα στο «Cats» μοιάζουν με βιασμό του καλού γούστου: από το κιτς μακιγιάζ των ανθρωπόμορφων γάτων (απλώς δεν βλέπονται), μέχρι τα ανούσια χορευτικά νούμερα, τα άκυρα τραγούδια, το ανόητο χιούμορ (νομίζω ότι θα μου βγουν τα σωθικά αν ξαναδώ τη Ρέμπελ Γουίλσον) και την ψευτο-φλουαρτιστίκ μπλε/ροζ ατμόσφαιρα. Οταν είδα την ταινία έτρεξα στους γάτους μου, τους αγκάλιασα με στοργή και άρχισα να τους λέω «ευτυχώς δεν θα μάθετε ποτέ τι κακό σας έκαναν στο σινεμά!».

Βαθμολογία: 0

«Η γκουβερνάντα» (The turning, ΗΠΑ/ Αγγλία, 2020). Θρίλερ της Φλόρια Σιγκισμόντι

Η «Γκουβερνάντα» δεν είναι η πρώτη ταινία που στηρίζεται στο κλασικό μυθιστόρημα φαντασμάτων του Χένρι Τζέιμς «Το στρίψιμο της βίδας». Και αυτό είναι το μεγάλο της εμπόδιο. Γιατί το γεγονός ότι έχουν προηγηθεί αριστοτεχνικές μεταφορές του στο σινεμά, όπως η «Μορφή στο παράθυρο» (1961) του Τζακ Κλέιτον ή οι «Αλλοι» (2000) του Αλεχάντρο Αμενάμπαρ, ταινίες που βλέπονται σήμερα με την ίδια όρεξη και χωρίς να έχουν παλιώσει, έχει ανεβάσει τόσο πολύ τον πήχη που αυτή η ταινία μοιάζει με πάμπτωχο συγγενή τους. Παρά το ατμοσφαιρικό της ξεκίνημα, σύντομα θ’ αρχίσει να πατά σε όλα τα κλισέ του είδους και στο τέλος το μόνο που σου προκαλεί είναι να ξαναδείς αυτές που έχουν προηγηθεί (παίζουν Mακένζι Ντέιβις, Φιν Γούλφχαρντ, Μπρούκλιν Πρινς κ.ά.).

Βαθμολογία: 3

«Ενωµένες πατούσες» (Pets uinted, Γερµανία/ Κίνα/ Αγγλία, 2019). Κινούµενα σχέδια του Ράινχαρντ Κλος. Eννιά χρόνια µετά το κινούµενο σχέδιο «Ζωάκια ενωθείτε», ο γερµανός ανιµατέρ Ράινχαρντ Κλος συνθέτει µια ακόµη παρέα ζώων, µια οµάδα από κακοµαθηµένα κατοικίδια, που µε ηγετική µορφή µια γάτα θα συµµαχήσουν για να µπορέσουν να επιβιώσουν όταν οι µηχανές που διοικούν την πόλη τους εκτροχιάζονται και παίρνουν την εξουσία.

Βαθμολογία: –