«Ολα είναι ζωή και αυτό με λυτρώνει»

Από τα 350 τραγούδια που έχετε γράψει σε ένα πρόγραμμα σαν και αυτό του Αλσους, τις Δευτέρες χωράνε μόνο 35. Πώς κάνετε την επιλογή;

Νιώθω μεγάλη ευγνωμοσύνη που μέσα σε αυτά τα 40 χρόνια κι ενώ η ζωή προχωρούσε – παντού έχωνα τη μύτη μου κι έκανα διάφορα πράγματα – έγραφα. Δεν είχα συνειδητοποιήσει πως έγραφα τα τραγουδάκια μου με προσοχή και μεγάλη αγάπη. Σίγουρα, λοιπόν, έβαλα αυτά που γνώρισαν επιτυχία αλλά και αυτά που αγαπώ για την έντασή τους.

Οταν γράφετε αποτυπώνεται την εσωτερική διέγερση και ό,τι σας ταρακουνά;

Οχι στην περίπτωσή μου. Με συγκινούν οι στιγμές που έχουν θετικό πρόσημο. Γιατί νιώθω μια άνωθεν επιβεβαίωση ότι βρίσκομαι σε ένα μονοπάτι, ότι δεν έχω ξεφύγει πολύ δεξιά ή αριστερά. Βέβαια και παρέκκλιση να συμβεί δεν είναι κάτι τρομερό, δεν ήρθε το τέλος του κόσμου. Η ζωή μου είναι γεμάτη παρεκκλίσεις.

Πότε νιώσατε μεγαλύτερη ικανοποίηση; Οταν γράφατε ποιο τραγούδι;

Κατ’ αρχάς πρέπει ν’ ακούσω το ΟΚ από τους συνεργάτες μου. Αυτό που περιγράφεις το έχω αισθανθεί για παράδειγμα με την «Μπαλάντα των αισθήσεων». Ηταν παραγγελία για την παράσταση του Μάνου Χατζιδάκι, την «Πορνογραφία». Ολα τα τραγούδια μου είναι γραμμένα κατά παραγγελία. Δεν λέω «α! είμαι στεναχωρημένος, ερωτευμένος, ας γράψω ένα τραγούδι».

Ούτε ένα;

Παλαιότερα χρησιμοποιούσα τα στιχάκια για να επικοινωνήσω με το αντικείμενο του πόθου μου. Μόνο με αυτό τον τρόπο μπορούσα. Είχα γράψει ως έφηβος – δεκατριών, δεκατεσσάρων, δεκαπέντε, δεν θυμάμαι ακριβώς – κάτι που έλεγε «Εγώ που πέρασα πολλά/ σου λέω να ξέρεις/ είναι δύσκολα τα απλά/ και θα υποφέρεις». Είναι αστείο να γράφει έτσι ένα μικρό παιδί. Για δέσιμο είμαι, το ξέρω. Ισως γι’ αυτό κατανοώ την τρέλα των ανθρώπων. Τον χαρακτήρα τους, τη συμπεριφορά τους, τα προβλήματα.

Με τι δένεστε περισσότερο;

Με την αγάπη. Είναι η βασική ενέργεια, η συνεκτική, που ενώνει τα πάντα. Οπου δεν υπάρχει αγάπη υπάρχει ο φόβος. Αυτός είναι για μένα ο άλλος πόλος της αγάπης.

Πότε νιώσατε ότι δημιουργείται μεγαλύτερη δεξαμενή αγάπης μέσα σας;

Η μεγαλύτερη δεξαμενή αγάπης είναι η πίστη. Εκείνη που σου δίνει τη βεβαιότητα ότι προχωράς μαζί με άλλους ανθρώπους που αγαπάς και σ’ αγαπάνε. Η ουσιαστική ενέργεια της αγάπης είναι μία, έστω και αν είναι διαφορετικοί οι τρόποι έκφρασης. Βέβαια μην κάνουμε και τους αγίους. Δεν είναι πάντα εκεί η αγάπη. Υπάρχουν στιγμές που παγώνει ο κόσμος γύρω σου. Εγώ είμαι ευγνώμων διότι αυτό το έρημο και το παγωμένο δεν κρατούσε ποτέ πολύ στη ζωή μου, έστω και αν έχω περάσει πολλά.

Ποιες είναι οι δικλίδες ασφαλείας σας;

Οι άνθρωποι που αγαπάω και είναι εκεί για μένα. Επίσης δικλίδα ασφαλείας – δεν θέλω ν’ ακουστεί περίεργα – είναι όταν νιώθω ότι χρειάζομαι βοήθεια, είναι να τη ζητήσω.

Από πού;

Αγαπάω πολύ τον Χριστό ως πνευματική προσωπικότητα και ως φορέα του λόγου της ύπαρξής μας. Αυτός ανέλαβε την ευθύνη να μας πει ότι δεν χρειάζεται τίποτε άλλο από το ν’ αγαπάμε. Αυτό το βασικό είπε, όλα τα άλλα είναι μπίζνες. Ο στόχος της ζωής είναι να δώσουμε και να πάρουμε αγάπη. Πεθαίνουμε και μετά συνεχίζουμε, αλλά πώς δεν μας εξήγησε.

Πιστεύετε στη μεταθανάτιο ζωή;

Δεν ξέρω. Είμαστε γι’ αυτό τον πλανήτη φτιαγμένοι, παίρνουμε ό,τι χρειαζόμαστε από ύλη και μένουν όλα εδώ. Αυτός είναι ο κύκλος της ύλης και η ζωή συνεχίζεται. Αλλά δεν με πολυαπασχολεί. Η πίστη μου με κρατάει. Καλώς ήρθα, για κάποιον λόγο πρέπει να είμαι εδώ και πρέπει να έχω την ενάργεια να κάνω διορθωτικές κινήσεις στην πορεία μου. Ετσι όταν θα φτάσει η ώρα να μην κουβαλάω κανέναν τεράστιο σταυρό.

Αυτή η σκέψη είναι αποτέλεσμα της ανατροφής σας – ως παιδί εύπορης οικογενείας – και της παιδείας σας;

Ισως. Εζησα στο Παρίσι έξι χρόνια. Πήγα να σπουδάσω σινεμά, αλλά ευτυχώς που δεν συνέχισα. Μια παράσταση πάμε να κάνουμε στο Αλσος και έχω ζαλιστεί και με τα οργανωτικά. Μπορώ εύκολα να παρασυρθώ: από ένα ωραίο πρόσωπο, από κάποιον που είναι ακουμπισμένος κάπως και δημιουργεί μια εικόνα…

Καβαφική περιγραφή.

Ναι, αλλά είχαμε άλλα γούστα με εκείνον. Είμαι και γκέι, αλλά αντιλαμβανόμασταν αλλιώς την ομορφιά, τουλάχιστον από ό,τι μπορώ να αντιληφθώ, από όσα έχω διαβάσει. Εγώ για παράδειγμα έχω πλησιάσει κάποιον και του έχω πει «γεια, θέλω να σε γνωρίσω και να είμαστε φίλοι». Απέκτησα πολλούς φίλους έτσι. Εραστές δεν είχα, δεν τα κατάφερα.

Τι εννοείτε; Μπερδεύτηκα.

Είναι μια αλήθεια που πρέπει να τη λέω τώρα που μεγαλώνω. Δεν έχω κάνει ποτέ ολοκληρωμένο σεξ στη ζωή μου, ούτε με άντρα ούτε με γυναίκα. Περισσότερο βέβαια δοκίμασα με τα αγόρια παρά με τα κορίτσια.

Είστε 67 ετών…

Λοιπόν, για να το κάνω τελείως ξεκάθαρο: δεν έχω μπει ποτέ σε κανένα σώμα και δεν έχει μπει κανείς στο σώμα μου. Τόσο απλά.

Για να έχετε αποφασίσει να το πείτε δημόσια σημαίνει ότι το έχετε επεξεργαστεί.

Δεν ξέρω, αλήθεια. Μπορεί να ήταν άλλες οι προτεραιότητές μου. Αλλά δεν θα βάλω τον εαυτό μου στη γωνία και να απολογηθώ.

Ευτυχισμένος υπήρξατε ποτέ;

Πολλές φορές στη ζωή. Αλλά η απόλυτη ευτυχία δεν έχει πολύ διάρκεια.

Με ποιον έχετε συνδεθεί περισσότερο στη ζωή σας;

Νομίζω με τη μητέρα μου την Ιωάννα. Ηταν μια γυναίκα γεννημένη στην Αλεξάνδρεια που έκανε εμένα στα 25 και είχε ερωτευθεί έναν εικοσιπεντάρη. Είμαι καρπός έρωτα. Είχαν γεννηθεί και οι δυο στην Αλεξάνδρεια. Οι παππούδες μου ήταν από την Κέρκυρα και τη Σμύρνη. Οι γονείς μου ήρθαν στην Ελλάδα – αφού έχασαν την περιουσία τους – και εγκαταστάθηκαν στο Κολωνάκι. Μέχρι τα 11 που ήρθα στην Αθήνα ζούσε μια άλλη ζωή.

Πάθατε σοκ;

Περισσότερο οι γονείς μου. Αλλη χώρα, άλλη πόλη, άλλα σπίτια. Για παράδειγμα στην Αλεξάνδρεια είχαμε ένα σπίτι με πολλά δωμάτια και μπάνια μαρμάρινα και στην Αθήνα σκοτωνόμασταν ποιος θα μπει πρώτος το πρωί. Αλλά εκεί τους θαύμασα τους γονείς μου. Ευτυχώς όμως ήταν μορφωμένοι, ήξεραν γλώσσες και εργαστήκανε. Τελικά αποδείχθηκαν και δουλευταράδες. Ετσι κατάφεραν να με στείλουν για σπουδές στο Παρίσι. Η μάνα μου έπαιρνε μεταφράσεις στο σπίτι .

Επιστρέφετε συχνά στη μητέρα σας. Πώς ήταν οι σχέσεις σας;

Το καλό που μου έχει κάνει είναι πως δημιούργησε ένα άνθρωπο πολύ ανοιχτό που δεν σηκώνει καθόλου διαπραγματεύσεις σε κανένα επίπεδο. Γι’ αυτά που πιστεύει, γι’ αυτά που νιώθει, γι’ αυτά που αγαπάει. Μου έλεγε πάντα «να λες αυτό που θες». Με έμαθε ότι η ζωή μου είναι δική μου, δεν χρωστάω σε κανέναν τίποτα. Με δίδαξε να σέβομαι τις ζωές των άλλων και την ιδιωτικότητά τους. Από την άλλη ήταν μια γυναίκα που είχε μια υστερία – λόγω της ζωής της. Είχαν και οι δύο γονείς μου ακραίες αντιδράσεις μέσα στο σπίτι. Η μάνα μου πετούσε πιάτα, ο πατέρας μου έφευγε και αυτό την έκανε ακόμη πιο τρελή. Φοβήθηκα.

Η κατάσταση αυτή επηρέασε τις επιλογές σας και τη σεξουαλική σας ζωή;

Απολύτως. Τρόμαξα και νόμισα ότι αυτό είναι οι γυναίκες. Οτι τελικά κάποια στιγμή γίνονται αχινοί και δεν μπορείς να τις πλησιάσεις. Αλλά και σε αυτούς τους καβγάδες μαζί της ήμουν! Διαμορφώθηκε ένα μοντέλο ζευγαριού, που δεν κατάλαβα με ποιον έπρεπε να πάω. Ετσι είπα, δεν θέλω παιδιά, σχέσεις, τίποτα.

Το μεγαλύτερο μάθημα που πήρατε από την περιπέτειά που είχατε στη φυλακή;

Ολα είναι ζωή και αυτό με λυτρώνει. Οπου υπάρχουν άνθρωποι μπορεί να συμβούν τα πάντα. Θέλω να συγχωρώ, αλλά ακόμα θέλω να κάνω μια κουβέντα με τις δύο κυρίες – πρόεδρο και ανακρίτρια -, να τους πω «πώς, ρε κορίτσια;». Ας μην πω όλες τις λεπτομέρειες, γιατί θα επαναληφθώ.

Τι σας έβγαλε από όλους αυτούς τους ανεμοστρόβιλους;

Σκεφτόμουν πάντα ότι οι ζωές μας είναι ένα έργο. Διαδρομές ψυχής. Ας διαλέξουμε την πιο ενδιαφέρουσα για να περπατήσουμε και να πάμε παρακάτω.