Στροφή στον πολιτικό φιλελευθερισμό

Το ερώτημα δεν είναι μόνο ελληνικό, είναι ευρωπαϊκό. Ποιο πρέπει να είναι το στίγμα της σοσιαλδημοκρατίας τη δεκαετία που έρχεται; Το 2010, η ευρωπαϊκή Κεντροαριστερά έστρεψε το βλέμμα της στην Ελλάδα για να παρακολουθήσει το ΠΑΣΟΚ να σηκώνει το βάρος της οικονομικής κρίσης. Τα αποτελέσματα έμειναν στην Ιστορία με τον όρο pasokification. Στη Συνδιάσκεψη του Μαρτίου, το Κίνημα Αλλαγής ευελπιστεί να προσελκύσει εκ νέου το ενδιαφέρον.

Στη Χαριλάου Τρικούπη θέλουν, μέχρι το τέλος του 2020, να παρουσιάσουν ένα φιλευρωπαϊκό, προοδευτικό, «πράσινο» και πολιτικά φιλελεύθερο κόμμα. Η πρότασή τους, όπως φαίνεται από τα κείμενα στα όποια θα βασιστεί η Συνδιάσκεψη και αναμένεται να αναρτηθούν σήμερα για ηλεκτρονική διαβούλευση, στηρίζεται σε πέντε πυλώνες: στην επίσπευση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, στο «κλειδί» της ψηφιακής οικονομίας και των επενδύσεων, στην αναμόρφωση του κοινωνικού κράτους, στον πολιτικό φιλελευθερισμό και στη «νέα πράσινη συμφωνία» για το περιβάλλον.

Κοινωνικό πρόσωπο. Με προτεραιότητες την καταπολέμηση των ανισοτήτων, τον θεσμικό έλεγχο της εξουσίας, την προστασία των δημόσιων αγαθών και τις επιλογές απασχόλησης στη νέα ψηφιακή εποχή, το Κίνημα Αλλαγής κάνει μια βασική παραδοχή – οι σύγχρονες αντιλήψεις, λένε, άλλαξαν και τις παραδοσιακές αντιλήψεις των σοσιαλιστικών κομμάτων, που δεν μπορούν σήμερα να λειτουργούν με πολιτική πυξίδα περασμένων δεκαετιών. «Δεν θέλουμε ένα “κράτος – επιχειρηματία” ούτε τη διαπλοκή του με επιχειρηματικά συμφέροντα. Χρειάζεται, όμως, ένα “κράτος – μάνατζερ”», το οποίο θα λειτουργεί με διαφάνεια, θα συνεργάζεται με τον ιδιωτικό τομέα για την αξιοποίηση του εθνικού πλούτου, θα διευκολύνει τις επενδύσεις και θα θέτει ρήτρες όπου κρίνει απαραίτητο.

Αντιμετωπίζοντας τις ανισότητες, λένε, αντιμετωπίζεται ο λαϊκισμός. Γι’ αυτό φιλοδοξούν να προωθήσουν τις ίσες ευκαιρίες για όλους, την «ασφάλεια των πολιτών χωρίς κατάχρηση εξουσίας» και την αντιμετώπιση του πελατειακού κράτους. Παράλληλα, μιλούν για ένα κοινωνικό κράτος που θα βασίζεται στη «χειραφέτηση και όχι στην εξάρτηση». Που θα αποφεύγει, δηλαδή, τη λογική των επιδομάτων, θα εξασφαλίζει την πρόσβαση όλων των πολιτών στα κοινωνικά αγαθά και, μεταξύ άλλων, θα στηρίζει τις κοινωνικές υποδομές και θα προωθεί «ενεργητική πολιτική» για την ενίσχυση της απασχόλησης. Στόχος του Κινήματος Αλλαγής είναι να ξεκινήσει τον διάλογο σε τρεις βασικούς τομείς: το Ασφαλιστικό, το Εθνικό Σύστημα Υγείας και την Παιδεία.

Περιβάλλον και ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Μετά τα τελευταία κρούσματα ευρωσκεπτικισμού αλλά και τις όλο και πιο συχνές προειδοποιήσεις της φύσης που αποδεικνύουν τον κίνδυνο της κλιματικής αλλαγής, το Κίνημα Αλλαγής επικεντρώνεται σε δύο ακόμα ζητήματα. Το πρώτο, ο φιλευρωπαϊκός χαρακτήρας της σοσιαλδημοκρατίας και η ενίσχυση για ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, αποτέλεσε βασική στρατηγική του ΠΑΣΟΚ, ειδικά από το 1990 και έπειτα. Με δεδομένη την ανάγκη η Ελλάδα να παραμείνει «στον στενό πυρήνα της Ευρώπης», ο κεντροαριστερός φορέας προτείνει ενίσχυση των θεσμών συμμετοχής και των δικτύων αλληλεγγύης, περισσότερες εξουσίες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κοινή αμυντική πολιτική, ελέγχους για τις καταχρήσεις στους κοινοτικούς πόρους – επιπλέον βήματα μπροστά για την ευρύτερη οικονομική και πολιτική ενοποίηση. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στην πολιτική ασύλου και τη μετανάστευση, όπου το Κίνημα Αλλαγής θέλει «ριζική αναθεώρηση του κανονισμού του Δουβλίνου», αλλά και σε δράσεις με αποκλειστικό στόχο την κοινωνική ενσωμάτωση όσων προσφύγων και μεταναστών βρίσκονται στην Ευρώπη.

Η «πράσινη» ατζέντα μπορεί να μοιάζει καινούργια για τα παλαιότερα στελέχη, όμως θεωρείται βασικό συστατικό ενός σύγχρονου σοσιαλδημοκρατικού κόμματος – επί κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ, είχε καταφέρει να μπει στο πρόγραμμα που παρουσίασε ο Γιώργος Παπανδρέου, χωρίς όμως να εφαρμοστεί ποτέ. Ακολουθώντας την κατεύθυνση των πράσινων κομμάτων, συνδέουν την περιβαλλοντική προστασία με την οικονομία, την ανάπτυξη και την παροχή κινήτρων, ενώ έχουν παράλληλο στόχο τη σταδιακή απεξάρτηση από τον λιγνίτη και τη μετάβαση σε πιο εναλλακτικές μορφές ενέργειας.