Σοσιαλδημοκράτες εναντίον αριστεριστών

Κάθε κεντροαριστερό κόμμα έχει τους ηγέτες που του αρμόζουν – ενίοτε, και τους υποψηφίους που του αξίζουν. Ας ξεχάσουμε, για λίγο, το ΠΑΣΟΚ. Αν υπάρχει ένα κόμμα που αποτυπώνει καλύτερα την περιπέτεια της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας την περασμένη δεκαετία αυτό δεν είναι άλλο από τους βρετανούς Εργατικούς. Από τα ψηλά στα χαμηλά, από την κυβέρνηση στην αντιπολίτευση, από τη μετριοπάθεια στον ριζοσπαστισμό. Μπορεί, σύμφωνα με το βρετανικό σύστημα, να είναι ακόμα ο κύριος αντίπαλος πόλος των Συντηρητικών. Ομως έχουν να βρεθούν στην κυβέρνηση δέκα χρόνια. Και οι ευκαιρίες που τους δόθηκαν δεν ήταν λίγες.

Στις τελευταίες εκλογές το πρόβλημα είχε ονοματεπώνυμο: Τζέρεμι Κόρμπιν. Ο τελευταίος αρχηγός ξεκίνησε ως ο ηγέτης που θα επέστρεφε το κόμμα «στις σοσιαλιστικές ρίζες» του. Επειτα από δύο χαμένες εκλογικές αναμετρήσεις, την αμφίσημη στάση απέναντι στο Brexit και αμέτρητες καταγγελίες για εσωκομματική αυταρχικότητα και αντισημιτισμό, βλέπει επιτέλους την πόρτα της εξόδου. Το κόμμα όμως που αφήνει πίσω είναι πολύ διαφορετικό ακόμα και από αυτό που παρέλαβε, πόσω μάλλον από αυτό που κάποτε βρέθηκε στην εξουσία.

Στις 4 Απριλίου η βάση των Εργατικών θα κληθεί να αποφασίσει για τον ηγέτη του μέλλοντος. Είναι όμως μια απόφαση που δεν μένει στο πρόσωπο, αλλά έχει πραγματικά πολιτικό αντίκτυπο. Οι Εργατικοί πρέπει να αποφασίσουν την πολιτική στρατηγική με την οποία θα αντιμετωπίσουν τους Τόρις του Μπόρις Τζόνσον. Οι υποψήφιοι είναι πέντε, οι συνταγές όμως μόνο δύο. Είτε θα απαντήσουν με μια κόπια του Κόρμπιν είτε θα ακολουθήσουν τη συμβουλή του Μπαράκ Ομπάμα: δεν κερδίζεις ποτέ έναν ακραίο συντηρητικό αντίπαλο αν στρίψεις στο άλλο άκρο. Αν το παιχνίδι παιζόταν σε ανοιχτό γήπεδο, τότε η δεύτερη συνταγή θα επικρατούσε με σχετική άνεση – μετά την ήττα, εκτιμήσεις και μετρήσεις συμφωνούσαν πως η εργατική βάση αποξενώθηκε από το κόμμα που κατά βάση την εκπροσωπεί, τόσο λόγω του προφίλ του προέδρου όσο και λόγω ατζέντας. Η διαδικασία όμως προβλέπει τρία στάδια: υπογραφές υποστήριξης των υποψηφίων από συγκεκριμένο αριθμό βουλευτών και, μετά, αντίστοιχη στήριξη από το 5% των τοπικών οργανώσεων ή τριών σωματείων εργαζομένων. Μόνο αυτοί που καταφέρνουν να προκριθούν θα δουν τα ονόματά τους στα ψηφοδέλτια του Απριλίου. Το πρόβλημα; Ολόκληρος ο κομματικός μηχανισμός ελέγχεται από τους «Κορμπινίστας» και το μητρώο για νέες εγγραφές που θα έχουν δικαίωμα ψήφου θα μείνει ανοιχτό έως τη Δευτέρα.

Τα φαβορί και τα αουτσάιντερ

Οι οπαδοί του Κόρμπιν έχουν, στην πραγματικότητα, μόνο μια εκλεκτή, τη Ρεμπέκα Λονγκ-Μπέιλι. Ομως οι κομματικές συνθήκες την καθιστούν πολύ δυνατή υποψηφιότητα. Η βουλευτής από το Σάλφορντ δεν είδε τίποτα λάθος στη στρατηγική που ακολούθησε ο Κόρμπιν στις εκλογές, τον οποίο υπερασπίζεται δημόσια με πάθος. Και με αυτή τη στάση, κερδίζει τη στήριξη του Momentum, της αριστερόστροφης οργάνωσης που ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για την εκλογή του Κόρμπιν το 2015 αλλά και της αριστερής πτέρυγας του κόμματος, που δεν μοιράζουν τις ψήφους τους στους υπόλοιπους. Στον αντίποδα βρίσκεται ο μετριοπαθής Κιρ Στάρμερ. Ο Στάρμερ είναι ο μοναδικός άνδρας στην προεδρική κούρσα. Και το προφίλ του δεν μοιάζει καθόλου με του απερχόμενου αρχηγού. O λονδρέζος δικηγόρος δεν βγάζει ποτέ το αστικό του κοστούμι, κατέχει τον τίτλο του σερ, έχει υπηρετήσει στην ανώτατη εισαγγελική Αρχή, ενώ υποστηρικτές και αντίπαλοι του καταλογίζουν, με θετική ή αρνητική διάθεση, δεσμούς με το Σίτι. Οπαδό του Κόρμπιν δεν τον λες, ούτε όμως του Μπλερ. Κερδίζει επειδή, σύμφωνα με πρόσφατες μετρήσεις, «έχει φάτσα εν δυνάμει πρωθυπουργού» – μπορεί, δηλαδή, να γίνει το όχημα της επιστροφής των Εργατικών στην εξουσία. Για να κερδίσει όμως χρειάζεται τους αριστερόστροφους ψηφοφόρους, γι’ αυτό, όσο περνάει ο καιρός, «στρίβει» κι αυτός πιο αριστερά.

Το «πιο αριστερά» για την Τζες Φίλιπς, την πιο κεντρώα υποψήφια και αουτσάιντερ της αναμέτρησης, είναι η σκιώδης κυβέρνηση του Εντ Μίλιμπαντ. Με το στίγμα της «μπλερικής» υποψηφιότητας, που δεν είναι ιδιαίτερα δημοφιλές αυτή την περίοδο εντός των κομματικών δομών, η Φίλιπς ποντάρει στο νεαρό της ηλικίας της, στο γυναικείο κοινό και στην προσωπικότητά της, διαδικτυακή και μη – αυτά, μαζί με τη σφοδρή κριτική που δεν διστάζει να κάνει στον Κόρμπιν, τη φέρνουν τρίτη σε δημοτικότητα μετά τα δύο φαβορί. Η βουλευτής από το Μπέρμιγχαμ έχει μιλήσει με θερμά λόγια για τις τελευταίες κυβερνήσεις των Εργατικών, χωρίς να διστάζει να κάνει κριτική σε Μπλερ και Γκόρντον Μπράουν. Προσπαθεί να λειτουργήσει ενωτικά ανάμεσα στα δύο στρατόπεδα, όμως ως εσωκομματικά «πολιτογραφημένη» θα πρέπει να κερδίσει την εμπιστοσύνη των τοπικών οργανώσεων για να μπορέσει να «μετρηθεί» στην κάλπη. Η πεντάδα συμπληρώνεται από δύο ακόμα γυναίκες. Τη Λίζα Ναντί από το Γουίγκαν, κόρη μετανάστη από την Ινδία, που έχτισε το όνομά της με δράσεις υπέρ των ορφανών παιδιών και της κλιματικής αλλαγής – βρίσκει, σχεδόν ανέλπιστα, στήριξη και εντός των συνεργαζόμενων συνδικάτων. Και μαζί την έμπειρη Εμιλι Θόρνμπερι, που έχει λιώσει πολλές σόλες παπουτσιών στο κοινοβούλιο, στήριξε τον Κόρμπιν αλλά παρέμεινε φανατικά υπέρ της παραμονής στην ΕΕ, τόσο όσο να μπορεί σήμερα να διαχωρίσει τη θέση της από την απερχόμενη ηγεσία.

Βρετανία Vs Ελλάδας

Περίπου 2.400 χιλιόμετρα μακριά, στο Κίνημα Αλλαγής δεν ψάχνουν νέο αρχηγό -η Φώφη Γεννηματά έχει «κλείσει» τα εσωκομματικά μέτωπα και πορεύεται με ορίζοντα τις εσωκομματικές εκλογές του 2021. Ομως, μια ματιά προς τους βρετανούς συντρόφους έχει ίσως το δικό της ενδιαφέρον. Οχι για τα πρόσωπα, αλλά για τη στρατηγική. Η ελληνική Κεντροαριστερά μπορεί να μην ψάχνει νέους υποψήφιους ηγέτες, έχει όμως παρόμοιες πολιτικές αναζητήσεις. Οι δρόμοι είναι πάλι δύο. Είτε θα στρίψουν το τιμόνι τους υιοθετώντας έναν πιο ριζοσπαστικό λόγο «στα αριστερά της Αριστεράς», είτε θα αντιμετωπίσουν τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Αλέξη Τσίπρα δίνοντας στο Κίνημα Αλλαγής έναν ρόλο που ταίριαξε γάντι στο ΠΑΣΟΚ: αυτόν της σοσιαλδημοκρατικής δύναμης, που όμως ξέρει να διαχειρίζεται την εξουσία, με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε επίπεδο realpolitik. Ακόμα και με τη γλώσσα του Κόρμπιν, οι Εργατικοί κέρδιζαν όταν μιλούσαν για την ανασύσταση του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Εχαναν όμως όταν ξεκινούσαν να μιλούν για κρατικοποιήσεις τρένων και ιδιωτικών σχολείων ή όταν ξεχνούσαν τον φιλοευρωπαϊκό τους χαρακτήρα. Και η διαδικασία έχει το δικό της ενδιαφέρον, γιατί δείχνει καθαρά τη διαφορά της ανοιχτής διαδικασίας και του κλειστού μηχανισμού. Αλλα ζητούν από τους Εργατικούς υποψηφίους οι βουλευτές, άλλα ο στενός πυρήνας του κόμματος και άλλα, πολύ διαφορετικά, οι ψηφοφόροι τους, που ίσως βαρέθηκαν να τους περιμένουν.

Ενα κόμμα στην αντιπολίτευση είναι ένα κόμμα με ευκαιρίες, σε όποια χώρα κι αν έχει την έδρα του. Αρκεί τα στελέχη του να μην τις βλέπουν να περνούν.