Στην ίδια πτήση

Παρά τη σκόνη της ερήμου, η εικόνα είναι καθαρή: ο στρατάρχης Χαλίφα Χαφτάρ αποτελεί ένα πρόσωπο-κλειδί στον σχεδιασμό της Γαλλίας και της Ελλάδας για το λιβυκό ζήτημα – και σε έναν βαθμό θα είναι και πρωταγωνιστής στις συζητήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Εμανουέλ Μακρόν, στις 29 Ιανουαρίου στο Ελιζέ. Η Αθήνα, μάλιστα, φαίνεται ότι έχει συμβάλει για να προσεγγίσει ο επικεφαλής του αυτοαποκαλούμενου Λιβυκού Εθνικού Στρατού το Παρίσι, αφού εκείνος δεν βρισκόταν πότε στο παρελθόν στη γαλλική σφαίρα επιρροής. Απεναντίας, ως αξιωματικός του Καντάφι, ο Χαφτάρ είχε οργανώσει στη δεκαετία του ’80 αρκετές επιδρομές στο Τσαντ – που ακόμη και σήμερα πολλοί στο Παρίσι ενσωματώνουν στην πάλαι ποτέ Γαλλική Ισημερινή Αφρική. Τόσο η Ελλάδα όσο και η Γαλλία, όμως, δεν έχουν αυτή την εποχή άλλον ισχυρό παράγοντα στη Τζαμαχιρία για να εμπιστευθούν και να στηρίξουν.

Αν για το Ελιζέ, ωστόσο, το λιβυκό ζήτημα έχει την προϊστορία του επειδή το Φεζάν, στον λιβυκό Νότο, έχει σφραγιστεί από τη γαλλική αποικιοκρατία, για το Μαξίμου το ενδιαφέρον έχει προκύψει μόνο και μόνο επειδή μέσα στο υπερδεκαετές λιβυκό χάος βρήκαν έδαφος και ξεφύτρωσαν τα τουρκολιβυκά μνημόνια συνεργασίας. Για αυτό το χάος προφανώς έχουν την ευθύνη τους οι γαλλικοί αεροπορικοί βομβαρδισμοί στη Βεγγάζη το 2011, με εντολή του Νικολά Σαρκοζί, που είχαν απομακρύνει ακόμη περισσότερο το Παρίσι από τη Λιβύη, επιτρέποντας στην Τουρκία να ενισχύσει τις διασυνδέσεις της – σε σημείο να παρουσιάζεται σήμερα ως άμεσα ενδιαφερόμενη για την εκεχειρία και την επόμενη μέρα στη βορειοαφρικανική χώρα. Η κόκκινη ζώνη που δημιουργεί στην Ανατολική Μεσόγειο το σύμφωνο για την τουρκολιβυκή ΑΟΖ, ήταν αποτέλεσμα διεργασιών σε βάθος χρόνου. Αθήνα και Παρίσι τρέχουν πλέον όχι μόνον να ακυρώσουν τις συμφωνίες Ερντογάν – Σάρατζ, αλλά και να καλύψουν το χαμένο έδαφος. Και αυτό είναι ένα ακόμη κοινό σημείο στους σχεδιασμούς του Μαξίμου και του Ελιζέ.

Στο Βερολίνο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ευελπιστεί να ανοίξει ο Χαφτάρ χαρακώματα για να μην περάσει η «παράνομη και ανυπόστατη» ΑΟΖ που τράβηξε η Τουρκία από την Αττάλεια έως τα λιβυκά παράλια. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, δεν περιμένει ο στρατάρχης να σηκώσει το βαρύ φορτίο. Περισσότερα επενδύει στον Μακρόν και μια ισχυρή γαλλική αντίδραση – που θα μπορούσε να καταστήσει αυτονόητο ένα ελληνικό βέτο στην ΕΕ για την πολιτική λύση που επιδιώκεται στη Λιβύη. Ο Χαφτάρ είναι ένας σύμμαχος της συγκυρίας, ο γάλλος πρόεδρος είναι ο σύμμαχος στον οποίο βασίζεται σχεδόν στο σύνολό του ο ελληνικός σχεδιασμός. Με τη Γερμανία να αναζητεί πυξίδα και κατεύθυνση στη διεθνή σκηνή και τη Βρετανία να βρίσκεται σε φάση αποχαιρετισμού από την Ευρώπη, η Γαλλία του Μακρόν προβάλλει ως η μόνη χώρα στην ΕΕ με δραστήρια πολιτική στα θέματα της παγκόσμιας ατζέντας. Ο γάλλος πρόεδρος έχει, μάλιστα, καταφέρει να διατηρεί απευθείας σύνδεση και μια στενή προσωπική σχέση με τον Ντόναλντ Τραμπ, η οποία τού επιτρέπει να αναλαμβάνει ρόλους διαμεσολαβητή. Το Ιράν αποτελεί την πλέον πρόσφατη επιβεβαίωση.

Δίπλα στο διαχρονικό «Ελλάς – Γαλλία Συμμαχία», η Αθήνα είναι προφανές ότι θα επιδιώξει να εκμεταλλευθεί την υποβάθμιση της γαλλικής παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο, που συνεπάγεται η τουρκολιβυκή συμφωνία. Τα οικονομικά συμφέροντα – από τις συμβάσεις της TOTAL για τα κοιτάσματα μέχρι το καλάθι των εξοπλιστικών – επιβάλλουν στο Παρίσι να σκληρύνει τη στάση του απέναντι στην Αγκυρα. Σε αντίθεση με τον ιταλό που επέλεξε ρόλο παρατηρητή, στο Κάιρο ο γάλλος ΥΠΕΞ πρωτοστάτησε στην έκδοση ανακοινωθέντος που καταδίκαζε τα τουρκικά παιχνίδια. Και την πρόκληση για τα ευρωπαϊκά συμφέροντα από τη στάση Ερντογάν, πέραν των κυριαρχικών δικαιωμάτων Ελλάδας και Κύπρου, φροντίζει ήδη να αναδεικνύει το Ελιζέ. Ο Μητσοτάκης προετοιμάζεται για την επίσκεψη στο Παρίσι με τη βεβαιότητα ότι αν δεν μπορεί ο Μακρόν να «σβήσει» την τουρκολιβυκή ΑΟΖ, δεν μπορεί κανένας…