Το νερό της πόλης

Μπορούμε να φανταστούμε την Αθήνα στα μέσα της δεκαετίας του 1920; Μπορούμε, αλλά η πραγματικότητα ήταν πολύ διαφορετική από την πάντα εξωραϊστική νοσταλγία. Η πρωτεύουσα, που εκείνη την εποχή δεν είχε ακόμη ολοκληρώσει τη μετάβασή της από την εποχή του χωματόδρομου στα χρόνια της ασφάλτου, είχε δεχτεί έναν μεγάλο αριθμό μικρασιατών προσφύγων που αύξησαν κατακόρυφα τον πληθυσμό της. Οι δομές της, οι περισσότερες ούτως ή άλλως υποτυπώδεις, άρχισαν πλέον να γίνονται προβληματικές. Και το πρώτο που κλάταρε ήταν το σύστημα ύδρευσης. Οι περιστάσεις απαιτούσαν σύγχρονα – για την εποχή εκείνη – έργα. Το Ελληνικό Δημόσιο, η αμερικανική κατασκευαστική εταιρεία Ούλεν και η Τράπεζα των Αθηνών υπέγραψαν ιστορική συμφωνία. Οι εργασίες άρχισαν και, λίγα χρόνια αργότερα, το φράγμα του Μαραθώνα ήταν έτοιμο. Τα επίσημα εγκαίνια έγιναν στις 25 Οκτωβρίου, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας Παύλου Κουντουριώτη (το 1935 έγινε η παλινόρθωση της βασιλείας) και του πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλου. Αλλά ως επίσημη χρονολογία έναρξης λειτουργίας καταγράφηκε το 1930. Ετσι φέτος έχουμε τη συμπλήρωση 90 χρόνων από τη δημιουργία του φράγματος του Μαραθώνα. Ενα από τα έργα-διαβατήρια για τη νέα εποχή της πρωτεύουσας.

Με αυτή την αφορμή, η ΕΥΔΑΠ εκθέτει για πρώτη φορά, στο Ιδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, μοναδικά ντοκουμέντα από το αρχειακό υλικό της. Φωτογραφίες, αρχιτεκτονικά σχέδια, χάρτες, επίσημα έγγραφα, εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν στην κατασκευή αλλά και αντικείμενα καθημερινής χρήσης από εκείνη τη δεκαετία. Ο επισκέπτης έχει την ευκαιρία να κάνει ένα ταξίδι στον χρόνο (από αυτά που τόσο μας αρέσουν), να μάθει πώς έπιναν νερό οι Αθηναίοι προτού γίνει το φράγμα του Μαραθώνα, γενικότερα τη ζωή στον Μεσοπόλεμο, την απήχηση που είχε το έργο αλλά και τις αλλαγές που έφερε στη ζωή των Αθηναίων. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στο εργοτάξιο που είχε δημιουργηθεί, ένα μικρό «χωριό» στο οποίο έμεναν και οι οικογένειες των εργατών, με δικό του νοσοκομείο και σχολείο.

«Ξεναγοί» σε αυτή την περιήγηση στον χρόνο και την Ιστορία της πόλης μας τέσσερις φανταστικοί ήρωες που μας καλούν να τους ακολουθήσουμε. Ο «Ολιβερ» είναι Αγγλος που δούλεψε στη διάνοιξη του μετρό στο Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη αλλά «τώρα» είναι εργοδηγός στα έργα για τη Σήραγγα του Μπογιατίου. Ο «Θεόδωρος» γιατρός στο νοσοκομείο του εργοταξίου που δίνει την κινίνη (πολλά τα κουνούπια, βλέπετε, και η ελονοσία θέριζε) μαζί με ένα ποτηράκι ρετσίνα για να κατεβαίνει πιο εύκολα. Ο «Γιάννης», μηχανικός, αλλά και η Μπίλιω, παιδί βοσκών από τον Μαραθώνα που μάζευε μικρές πέτρες για την κατασκευή του φράγματος.

Η έκθεση «Η Μεγάλη Πρόκληση» θα διαρκέσει μέχρι τις 7 Φεβρουαρίου και η είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό.

Κάτι γίνεται
Δεν θα βαρεθώ να γράφω και να ξαναγράφω για την οδό Σταδίου. Εναν δρόμο που τον λάτρεψα από τα παιδικά μου χρόνια (εκεί ήταν ο «ναός» μου, το παιχνιδάδικο «Πανελλήνιος Αγορά») και αργότερα υπήρξε η βάση μου. Στη Χρήστου Λαδά «ΤΑ ΝΕΑ», απέναντι, στη Σταδίου 24, το «Marie Claire» και τριγύρω τα μπαρ, τα εστιατόρια, τα στέκια, τα καταστήματα όπου ξοδεύαμε τα χρήματά μας τότε που πιστεύαμε ακόμη ότι το όνειρο της καινούργιας Ελλάδας θα κρατούσε για πάντα… Και μετά ήρθε η κρίση. Που λες και επικάθησε στη Σταδίου – εκτός από τα τελευταία της μέτρα προς το Σύνταγμα, εκεί που «σκάει» η Βουκουρεστίου. Τα κουφάρια των κινηματογράφων, το κτίριο της Marfin, που θα θυμίζει πάντα τους ανθρώπους που κάηκαν ζωντανοί, τα άδεια καταστήματα, οι βιτρίνες-αποθήκες, οι άστεγοι. Και το κάποτε κομψό, αστικό ξενοδοχείο Εsperia, εγκαταλελειμμένο από το 2010, ένας σκουπιδότοπος που ζέχνει ούρα και περιττώματα.

Μαθαίνω όμως ότι ανακαινίζεται. Από ξενοδοχειακή εταιρεία με έδρα το Ισραήλ. Οι εργασίες θα αρχίσουν άμεσα και θα ολοκληρωθούν το 2021. Στην ίδια περίοδο και από την ίδια εταιρεία θα ανακαινισθεί και το Ακροπόλ στην Ομόνοια. Αλλά βλέπω και μικρότερους χώρους στη Σταδίου να αρχίζουν να σενιάρονται. Λέτε τα 200 χρόνια από την Επανάσταση να λειτουργήσουν κάπως σαν το «Αθήνα 2004» και να δούμε την πόλη μας να αναμορφώνεται; Μακάρι.

«Παγκρατάρα» ναι μεν, αλλά
Η Σταδίου «βούλιαξε» αλλά το Παγκράτι ανανεώθηκε τα χρόνια της κρίσης. Σαν να μεταφέρθηκε εκεί, λόγω χαμηλότερων ενοικίων, το fun του Κολωνακίου. Μέσα σε λίγα χρόνια οι δρόμοι του γέμισαν μπαρ, εστιατόρια, στέκια από αυτά μάλιστα που φιγουράρουν στις πρώτες θέσεις με τις λίστες προτίμησης. Μόνο που η «Παγκρατάρα» δεν είναι η Κολοκοτρώνη, η Μητροπόλεως ή το Μοναστηράκι. Είναι μια περιοχή σχεδιασμένη και δομημένη για να κατοικείται. Οι άνθρωποι εδώ πρέπει τα βραδιά να κοιμούνται σχετικά νωρίς και τα πρωινά να μπορούν να περπατήσουν σε δρόμους και πεζοδρόμια με το καροτσάκι της λαϊκής ή του μωρού τους. Και σε κάποια σημεία, λόγω των all day καταστημάτων, ούτε το ένα ούτε το άλλο είναι εφικτό. Εντάξει, δίκιο έχουν όλοι αλλά ας βρεθεί μια λύση.

Δήμητρα Στογιάννη
Ηθοποιός
Τι μου αρέσει, τι δεν μου αρέσει στην Αθήνα
Στα εφηβικά μου μάτια, μαθήτρια στην Κοζάνη, η Αθήνα ήταν για μένα η Νέα Υόρκη. Η πόλη που δεν κοιμάται ποτέ, με άπειρες επιλογές για εξόδους, μεγάλες τουριστικές βόλτες και αγαπημένες παραστάσεις. Φοιτήτρια του ΚΘΒΕ ερχόμουν από τη Θεσσαλονίκη τριήμερα και την άφηνα να μου αποκαλύπτεται πιο ρεαλιστικά, με τα καλά και τα άσχημά της. Ωσπου ήρθα να ζήσω μόνιμα. Ημουν ευτυχισμένη και το καταλάβαιναν όλοι. Κυρίως αυτοί που με έβλεπαν να… περπατάω μόνη μου στον δρόμο και να τραγουδάω. Δούλευα πια στο ιστορικό Εθνικό Θέατρο! Κι έμενα στο Κέντρο. Πήγαινα παντού με τα πόδια. Ή μάλλον πετούσα. Δεν έπαψα να την αγαπώ, είκοσι χρόνια τώρα. Ισως κάποιες στιγμές τής κάκιωνα. Ειδικά όταν, μάνα πια, προσπαθούσα να περάσω από σπασμένα πεζοδρόμια με ένα παιδί στην αγκαλιά κι ένα άλλο στο καρότσι, ή όταν η κίνηση με καθυστερούσε. Ομως, όποια κι αν είναι η συνθήκη, μόνο εδώ θα μπορούσα να ζήσω…