Ο δρόμος προς {LF}το Συμβούλιο {LF}Εθνικής Ασφαλείας

Είναι γνωστό το διαζύγιο της χώρας μας με την έννοια της στρατηγικής. Οχι μόνο στον δημόσιο τομέα, αλλά πολλές φορές και στον ιδιωτικό. Η βαθύτερη αιτία μάλλον είναι η παιδεία. Η οποία σε όλα της τα επίπεδα – προσχολική, νηπιαγωγεία, μέση και ανωτέρα – βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα, όπως προκύπτει από σχετικές έρευνες (PISA κ.λπ.). Πρόκειται για εκπαίδευση αυτάρεσκη και εσωστρεφή και με συνεχείς αλλαγές ανάλογα με τον υπουργό, την πολιτική συγκυρία και τους εκλογικούς κύκλους. Με άλλα λόγια, πρόκειται για κλασικό παράδειγμα έλλειψης στρατηγικής. Αν τύχει και διαβάσετε τα βιβλία της Ιστορίας άλλων ευρωπαϊκών χωρών, θα δείτε τη διαφορά. Τη στιγμή που παγκόσμια η συγκριτική ιστορία κερδίζει έδαφος – την οποία στην Ελλάδα υπηρετεί η αν. καθηγήτροα, κυρία Ευθυμίου -, η δική μας παραμένει στην κλασική της πεπατημένη, στερώντας την ανάπτυξη της δεξιότητας λογικής σύγκρισης ιστορικών γεγονότων.

Πρόσφατα η κυβέρνηση, όπως και άλλες στο παρελθόν, εξήγγειλε τη θέσπιση του θεσμού του συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας και του αναπληρωτή συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας, προχωρώντας ένα βήμα πιο πέρα από τις προηγούμενες. Στις θέσεις ευθύνης διόρισε τον αντιναύαρχο ε.α. Αλέξανδρο Διακόπουλο με εμπειρία στις διεθνείς σχέσεις και έναν «τεχνοκράτη», τον Θάνο Ντόκο, που για πολλά χρόνια στο ΕΛΙΑΜΕΠ, ως γενικός διευθυντής, είχε ασχοληθεί με θέματα Ασφαλείας. Οπως οι ίδιοι δημοσιοποίησαν σε κοινό τους άρθρο, ο Πρωθυπουργός τους ανέθεσε και τη σταδιακή ανάπτυξη ενός Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας. Δεν είναι σαφές ποιο μοντέλο ΣΕΑ έχει επιλεγεί, γιατί βέβαια κάθε χώρα επιλέγει το δικό της.

Πρόσφατα είχα την ευκαιρία να συζητήσω με πολιτικά στελέχη των μεγάλων κομμάτων. Ολοι ήταν επιφυλακτικοί. «Μακάρι να δημιουργηθεί το όργανο αυτό, αλλά είναι δύσκολο να λειτουργήσει σε ατμόσφαιρα διαρκούς πολιτικής σύγκρουσης» απάντησαν.

Οι δυσκολίες θα παρουσιαστούν όμως κατά κύριο λόγο στη συνέργεια των τριών υπουργείων – Εξωτερικών, Εθνικής Αμυνας και Δημόσιας Τάξης, αλλά και στις υπηρεσίες της Εθνικής Ασφαλείας – ΕΥΠ, Στρατός κ.λπ. Ιδιαίτερα δε αν στο ΣΕΑ συμμετέχει και εκπρόσωπος του Κοινοβουλίου. Και είναι λογικό. Πολλά θέματα, όπως συμβαίνει παγκοσμίως, είναι και οφείλουν να είναι απόρρητα. Οι αλλαγές στρατηγικής που επιβάλλουν τα τελευταία χρόνια οι γεωπολιτικές και οι οικονομικές ανακατατάξεις επιβάλουν τη χάραξη ή την αλλαγή του τρόπου που αντιλαμβανόμαστε την ασφάλεια. Και κυρίως να συνδεθούν οι προβολές στο μέλλον.

Για παράδειγμα, οι ΗΠΑ, που έχουν μια τελείως διαφορετική πολιτική ασφαλείας, έχουν αναθέσει σε ένα τμήμα της, που υπάγεται απευθείας στον πρόεδρο, να προβούν σε μελέτες που να αποτυπώνουν όλα τα πιθανά σενάρια σε βάθος 20ετίας για τις παγκόσμιες εξελίξεις, συνδέοντας παράγοντες όπως οικονομία, δημογραφικό, στρατιωτικές δαπάνες. Ακόμη και το επίπεδο παροχής υγείας στους κατοίκους κ.ά.

Πιστεύω λοιπόν ότι αν πράγματι θέλει η κυβέρνηση να προχωρήσει στη λειτουργία του ΣΕΑ και να μη μείνει στα χαρτιά, θα πρέπει:

Να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη μεταξύ των αρμοδίων ότι δεν πρόκειται για ένα όργανο που θα «καπελώσει» τις υπόλοιπες δομές.

Να επικεντρώσει σε πρώτη φάση την προσοχή της στην κυβερνοασφάλεια, στην οικονομική διάσταση των εξοπλισμών σε συνάρτηση με την πραγματική δυνατότητα της οικονομίας και τις διεθνείς σχέσεις μας έτσι όπως εξελίσσονται.

Δύσκολο έργο, με μεγάλο βαθμό πολυπλοκότητας, ιδίως σε μια χώρα που δεν έχει, όπως είπαμε, συνηθίσει στη χάραξη στρατηγικής. Ας ελπίσουμε ότι θα πραγματοποιηθεί μη δέσμευση της κυβέρνησης. Πολλά από τα λάθη μας τα πληρώνουμε σήμερα. Και οι εξελίξεις δεν το επιτρέπουν πλέον..