Το κενό και το λάθος…

Μια επιφανειακή έστω επισκόπηση του παρελθόντος μπορεί να πιστοποιήσει δύο πράγματα. Το πρώτο είναι ότι η πολιτική απεχθάνεται το κενό. Το δεύτερο είναι ότι η πολιτική απεχθάνεται το λάθος. Οι συνέπειες των παραπάνω πολλαπλασιάζονται όταν το κενό είναι εκούσια επιλογή, όταν δηλαδή η πολιτική παρουσία συρρικνώνεται σε σημείο που ισοδυναμεί με απουσία. Οταν επίσης το λάθος έχει προέλευση και ρίζες στη φανατική προσήλωση, στην πίστη σε κάτι το υπερβατικό, και, ως εκ τούτου, ελάχιστα πραγματικό. Σε αυτές τις περιπτώσεις η πολιτική οντότητα – κυβέρνηση, κράτος, χώρα, λαός – που υποπίπτει είτε στο κενό, είτε στο λάθος, τιμωρείται ανάλογα. Αλλες πολιτικές οντότητες θα σπεύσουν να καλύψουν τον χώρο που αποκαλύπτει το κενό ή να εκμεταλλευθούν τις αδυναμίες που δημιουργεί το λάθος.

Στο τρέχον ρευστό και εκρηκτικά μεταβαλλόμενο τοπίο της Ανατολικής Μεσογείου η Ελλάδα – η άρχουσα τάξη της και οι κυβερνήσεις που την εκφράζουν – υποπίπτει και στα δύο αυτά αμαρτήματα. Ο τρόπος που πολιτεύεται στηρίζεται στην απουσία και παράγει κενό, ενώ, ταυτόχρονα, η φανατική μονομέρεια των επιλογών επίμονα τροφοδοτεί το λάθος. Τα απτά αποτελέσματα αυτών των επιλογών διακρίνονται με χειροπιαστό τρόπο τις τελευταίες εβδομάδες.

Σε αυτό το διάστημα μια χιονοστιβάδα εξελίξεων έχει φέρει ευδιάκριτα στο φως την πολιτική ανυπαρξία της χώρας. Ο κόσμος – η γειτονιά μας, η Ανατολική Μεσόγειος – αλλάζει πολιτικά, μεταμορφώνεται καταιγιστικά, οι σταθερές καταρρέουν και εξανεμίζονται, οι χάρτες και τα όρια αλλάζουν, οι ισορροπίες, ευκαιριακές, διαρκούν ελάχιστα. Μέσα σε αυτό το σκηνικό όπου όλοι συνδιαλέγονται και συγκρούονται με όλους, η πολιτική ηγεσία της χώρας μας παριστάνει τον παράξενο θεατή γεγονότων που, τι περίεργο, άμεσα την αφορούν. Στωικός σχολιαστής των αλλαγών η τελευταία, δίνει την αίσθηση ότι βρίσκεται σε κάποια αίθουσα κινηματογράφου όπου η πλοκή του έργου στην οθόνη ελάχιστα μπορεί να επηρεάσει την ίδια και τη χώρα που κυβερνά.

Ετσι λοιπόν μιλά παράλογα, σχεδόν σχιζοφρενικά. Η πραγματικότητα, λέει, δεν παράγει «έννομα αποτελέσματα», άρα δεν υπάρχει, συμπεραίνουμε, πραγματικότητα. Η Τουρκία λέει, ως κατάπτυστη, είναι «διεθνώς απομονωμένη» και, συμπεραίνουμε, την πανταχού παρουσία της σε οτιδήποτε διπλωματικό ή στρατιωτικό συμβαίνει, οφείλουμε να την εκλάβουμε ως παραίσθηση. Η ίδια ηγεσία εξορκίζει την έμπρακτη επέλαση της Τουρκίας ενάντια στο σύνολο των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας μας, εμβαθύνοντας «συμμαχίες» που στρέφονται ενάντια στη Ρωσία και το Ιράν, λειτουργώντας μάλιστα ως προφυλακή και «σημαιοφόρος» και στη μία (Ουκρανική Εκκλησία κ.λπ.) και στην άλλη (επικρότηση δολοφονίας του ιρανού στρατηγού κ.λπ.) περίπτωση. Και σπεύδει να δηλώσει πίστη και υπακοή σε μητροπόλεις που εμφατικά δηλώνουν πως τα δικά μας προβλήματα ελάχιστα τις απασχολούν.

Θα ήταν ιστορικό παράξενο να μην οδηγήσουν όλα αυτά σε κάτι χειρότερο. Η Ιστορία, όπως και η πολιτική, εχθρεύεται, όπως είπαμε, το κενό και το λάθος.

Ο Γιώργος Μαργαρίτης είναι καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης