Γιατί ούτε ένα τουρκικό δεν πέταξε στο Αιγαίο

Αυτό που αιφνιδίασε ευχάριστα τους πιλότους των F-16 και των Mirage 2000-5 της Πολεμικής Αεροπορίας, τις ημέρες που ο Κυριάκος Μητσοτάκης βρισκόταν στην Ουάσιγκτον, ήταν ότι ούτε ένα τουρκικό μαχητικό αεροσκάφος δεν πέταξε στο Αιγαίο. Ούτε ένα τουρκικό F-16 δεν επιχείρησε να παραβιάσει τον εθνικό εναέριο χώρο. Ακόμα και αυτά τα ελικοφόρα κατασκοπευτικά CN-235 που τα χρησιμοποιούν οι Τούρκοι για να διασχίσουν το Αιγαίο κάνοντας στο κάθε πέρασμά τους δεκάδες παραβιάσεις και παραβάσεις των κανόνων της εναέριας κυκλοφορίας έμειναν στις βάσεις τους και δεν ξεμύτισαν στο Αιγαίο. Τι ακριβώς είχε συμβεί; Οι Τούρκοι φοβήθηκαν τα 11 μποφόρ εκείνων των ημερών ή μήπως συνέβη κάτι άλλο; Γιατί την Πέμπτη με την  επιστροφή του Πρωθυπουργού από την Ουάσιγκτον άρχισαν πάλι τον ίδιο χαβά: παραβιάσεις, αναχαιτίσεις, αμφισβητήσεις του ζωτικού εθνικού εναέριου χώρου και μερικές εικονικές αερομαχίες (dogfights).

Εκείνες τις ημέρες, όταν φλεγόταν η Μέση Ανατολή και ο έλληνας Πρωθυπουργός συνομιλούσε με τον «πλανητάρχη» και με την αμερικανική πολιτική ηγεσία, συνέβη και κάτι άλλο στο Αιγαίο. Ενα αμερικανικό μεταγωγικό C-130, τέσσερα μεταγωγικά ελικόπτερα Σινούκ  και δύο πολεμικά ελικόπτερα Black Hawk προσγειώνονταν για ανεφοδιασμό πρώτα στην Ελευσίνα και εν συνεχεία στη Ρόδο με προορισμό το αεροδρόμιο Ανδρέας Παπανδρέου στην Πάφο της Κύπρου. Οι Αμερικανοί ζήτησαν και έλαβαν άδεια πτήσης από τις ελληνικές Αρχές, αφού προηγουμένως κατέθεσαν σχέδια πτήσης, όπως προβλέπουν οι διεθνείς κανονισμοί και ο σεβασμός των κυριαρχικών δικαιωμάτων κάθε κράτους. Με δυο λόγια, στρατιωτικά ελικόπτερα και μεταγωγικό αεροσκάφος υπέβαλαν κανονικά σχέδια πτήσης, καταρρίπτοντας το τουρκικό επιχείρημα ότι τα στρατιωτικά αεροσκάφη χωρών – μελών του ΝΑΤΟ δεν χρειάζεται να υποβάλλουν σχέδια πτήσης. Και το σημαντικότερο; Χρησιμοποίησαν ως βάση ανεφοδιασμού τη Ρόδο, ένα νησί για το οποίο οι Τούρκοι διαμαρτύρονται ότι δήθεν θα πρέπει να είναι αποστρατιωτικοποιημένο βάσει, λένε, της Συνθήκης της Λωζάννης. Οχι μόνον αμερικανικά στρατιωτικά πτητικά μέσα χρησιμοποίησαν το αεροδρόμιο της Ρόδου, αλλά σεβάστηκαν και τα 10 ναυτικά μίλια του εθνικού εναέριου χώρου καταθέτοντας σχέδια πτήσης στις ελληνικές Αρχές πολιτικής και στρατιωτικής υπηρεσίας. Και ακόμα κατά τη διάρκεια της πτήσης των αμερικανικών ελικοπτέρων στην εσχατιά του Αιγαίου ουδείς τόλμησε να τους παρενοχλήσει ότι δήθεν πετούν σε χώρο ευθύνης των τουρκικών Αρχών.

ΑΛΛΑΖΟΥΝ ΣΧΕΔΙΑ. Η ελληνοαμερικανική αμυντική συμφωνία που ετοίμασε η προηγούμενη κυβέρνηση και υπέγραψε πριν από λίγους μήνες (με βελτιώσεις) η κυβέρνηση Μητσοτάκη βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Σε συνδυασμό μάλιστα με την πρόσφατη απόφαση της αμερικανικής κυβέρνησης και προσωπικά του προέδρου Τραμπ για άρση του εμπάργκο πωλήσεων όπλων στην Κύπρο, οι Αμερικανοί άλλαξαν τα σχέδιά τους στην Ανατολική Μεσόγειο. Δεν χρησιμοποίησαν, για παράδειγμα, τις βρετανικές βάσεις στην Κύπρο (που είναι εφοδιασμένες με F-35) για την εγκατάσταση δύναμης ταχείας επέμβασης (για ανθρωπιστικούς λόγους), αλλά το αεροδρόμιο της Πάφου. Μια δύναμη η οποία έχει αποστολή την εκκένωση περιοχών όπου υπάρχει κίνδυνος. Εκκένωση του άμαχου πληθυσμού, κυρίως αμερικανών υπηκόων, εννοείται. Ούτε βεβαίως χρησιμοποίησαν για τον σκοπό αυτό τη βάση τους στο Ιντζιρλίκ. Προτίμησαν την Κύπρο. Και είναι η πρώτη φορά που οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις συνεργάζονται με την Κύπρο, έστω και για ανθρωπιστικούς λόγους.

Εκείνο όμως που έχει σημασία είναι ότι τέθηκε σε πλήρη ισχύ η νέα ελληνοαμερικανική αμυντική συμφωνία: πέραν της αεροπορικής βάσης στη Σούδα της Κρήτης, προβλέπει και αμερικανική στρατιωτική παρουσία σε τρεις άλλες περιοχές στις οποίες παρατηρείται την τελευταία 4ετία έντονη αμερικανική στρατιωτική παρουσία. Πρόκειται για τις αεροπορικές βάσεις της Λάρισας και του Στεφανοβικείου, του λιμένος της Αλεξανδρούπολης και της προβλήτας Μαραθίου στην Κρήτη, η οποία, αν και λιγότερο γνωστή ως εγκατάσταση, αποτελεί κομβική συνεισφορά στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις λόγω του Κρηπιδώματος Κ-14 που προσφέρει τη δυνατότητα φιλοξενίας πυρηνοκίνητων αεροπλανοφόρων. Το καθεστώς της όμως ήταν περίπλοκο διότι έφερε νατοϊκό μανδύα και η μετατροπή του σε διμερές δεν ήταν καθόλου απλή υπόθεση. Και όμως, υπήρξε και στο σημείο αυτό συμφωνία.

ΤΑ ΜΗ ΕΠΑΝΔΡΩΜΕΝΑ. Στη Λάρισα σταθμεύουν από την 1η Μαρτίου 2018 δύο μη επανδρωμένα αεροσκάφη ΜQ-9Reaper. Και τα δύο μπορεί να φέρουν οπλισμό, αλλά δεν φέρουν και χρησιμοποιούνται για αποστολές επιτηρήσεως. Οταν το ένα βρίσκεται εν πτήσει, το δεύτερο βρίσκεται εν αναμονή πτήσης στο αεροδρόμιο της Λάρισας. Μάλιστα, πριν από δύο εβδομάδες μια αμερικανική εταιρεία κατασκευής drones έκανε επίδειξη των αεροσκαφών της στη Λάρισα σε εκπροσώπους 11 χωρών.

Η βάση Αεροπορίας Στρατού στο Στεφανοβίκειο έχει επανειλημμένως χρησιμοποιηθεί από αμερικανικά ελικόπτερα. Η ελληνική πλευρά στις προτάσεις της διαχώρισε την αεροπορική βάση της Σούδας από εκείνες σε Λάρισα και Στεφανοβίκειο, οι οποίες αναφέρονται ως λειτουργούσες εντός ελληνικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων με βάση συγκεκριμένες συμφωνίες χρήσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ολο αυτό το διάστημα αμερικανικά air tankers που απογειώνονται από το Ελευθέριος Βενιζέλος κάνουν κοινές ασκήσεις ανεφοδιασμού στον αέρα με ελληνικά F-16, προκειμένου να αποκτήσουν και οι έλληνες χειριστές εμπειρία σε ανεφοδιασμούς στον αέρα.