Τα Νέα Ελληνικά φέρνουν πιο κοντά Ελλάδα και Ουκρανία

^«Κάναμε με τα παιδιά μια βόλτα στην πόλη του Λβιβ και τους ζήτησα να παρατηρήσουν αν υπήρχαν ελληνικά στοιχεία σε αυτά που έβλεπαν γύρω τους. Ηταν πραγματικά εντυπωσιακό, καθώς ο ένας μετά τον άλλον μού έδειχναν στοιχεία της αρχιτεκτονικής και επιγραφές που περιείχαν ελληνικές λέξεις παντού στην πόλη. Είναι εντυπωσιακό να βλέπεις πόσο πολλά πράγματα υπάρχουν στον ελληνικό πολιτισμό, τα οποία στην Ελλάδα τα θεωρούμε δεδομένα αλλά έξω αποτελούν αντικείμενο θαυμασμού». Η Ελσα Καλέμου, στην οποία ανήκουν αυτά τα λόγια, είναι μια από τους εκπαιδευτικούς που έχουν αποσπαστεί στην Ουκρανία προκειμένου να διδάξουν ελληνικά. Η ίδια βρίσκεται στο Λβιβ, μια πόλη στα δυτικά, όπου παραδίδει μαθήματα ελληνικών στο Τμήμα Κλασικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Ιβάν Φρανκό. Παράλληλα, διδάσκει στο γλωσσολογικό γυμνάσιο του Λβιβ, όπου τα ελληνικά είναι μάθημα επιλογής, παραδίδει μαθήματα για τους δύο τοπικούς συλλόγους Ελλήνων, ενώ προσφάτως ξεκίνησε συνεργασία με τη Θεολογική Ακαδημία. «Είμαι πολύ ευγνώμων στο υπουργείο Παιδείας που μου έδωσε τη δυνατότητα να διδάξω εδώ, σε ένα μέρος που πριν αγνοούσα και την ύπαρξή του και ύστερα διαπίστωσα ότι σε αυτό ζουν άνθρωποι με μεγάλη αγάπη και θαυμασμό για την Ελλάδα» λέει η ίδια.

Οι φοιτητές της κυρίας Καλέμου είναι κατεξοχήν Ουκρανοί, που δεν είχαν καμία προηγούμενη σχέση με τον Ελληνισμό. «Υπάρχουν κυρίως τρεις ομάδες φοιτητών, από εκείνους που διδάσκονται ελληνικά: Είναι αυτοί που βρέθηκαν στο τμήμα κατά τύχη. Είναι επίσης εκείνοι που θέλουν να ασχοληθούν με τη διδασκαλία ξένων γλωσσών και μαθαίνουν πολλές γλώσσες, ανάμεσα στις οποίες και τα ελληνικά. Τέλος, είναι εκείνοι που έχουν προσωπικό ενδιαφέρον σε ό,τι αφορά την φιλοσοφία και τις κλασικές σπουδές» λέει η ίδια.

Μια τέτοια περίπτωση ουκρανού φοιτητή είναι ο 21χρονος Μάρκο Ντόρος, ο οποίος διδάσκεται νέα ελληνικά στο Πανεπιστήμιο του Λβιβ. «Αγάπησα τα αρχαία ελληνικά ήδη από το σχολείο. Προσπάθησα να τα μάθω μόνος μου διαβάζοντας βιβλίο εκμάθησης αρχαίων ελληνικών που αγόρασα από ένα βιβλιοπωλείο. Μετά από πολύ κόπο κατάλαβα ότι δεν θα κατάφερνα μόνος, οπότε διάλεξα το Πανεπιστήμιο του Λβιβ, όπου υπήρχε το σχετικό τμήμα. Κάπου εκεί μπήκαν στη ζωή μου και τα νέα ελληνικά, που υπήρχαν σαν μάθημα στο Πανεπιστήμιο, και τα οποία αποδείχθηκαν εξαιρετικά ενδιαφέροντα. Ολοι στο τμήμα μου, όπως και εγώ, ανακαλύψαμε τα νέα ελληνικά εντελώς τυχαία, εκτός από μια κοπέλα που είχε ζήσει στην Αθήνα και ήδη ήξερε τη γλώσσα» λέει στα «ΝΕΑ» ο Μάρκο Ντόρος.

Στο ερώτημα ποια είναι τα αγαπημένα του κείμενα στα ελληνικά, ο Μάρκο απαντάει πως είναι η Καινή Διαθήκη και άλλα εκκλησιαστικά κείμενα. Και είναι αλήθεια πως η εκκλησιαστική σχέση των Ουκρανών με τους Ελληνες παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην αγάπη και στον σεβασμό που έχουν οι Ουκρανοί για την Ελλάδα. Η γνώση της ελληνικής γλώσσας πολλές φορές εκλαμβάνεται από τους Ουκρανούς, και μάλλον δικαίως, ως ένα στοιχείο πνευματικότητας που επιτρέπει στον κάτοχό του να έρθει πιο κοντά με τις Αλήθειες που εκφράζονται στην Αγία Γραφή. Το γεγονός ότι ο νέος προκαθήμενος της αυτοκέφαλης Ουκρανικής Εκκλησίας, Μητροπολίτης Επιφάνιος είναι ελληνόφωνος αναμένεται επίσης να παίξει σημαντικό ρόλο σε αυτή την κατεύθυνση.

«Δεν μπορώ να πω ότι έχει φανεί αύξηση της ζήτησης για τις ελληνικές σπουδές λόγω του εκκλησιαστικού ζητήματος, ωστόσο είναι και αρκετά νωρίς ακόμα για να κρίνουμε. Αυτό που έχω δει να συμβαίνει, ειδικά όσον αφορά τα νέα ελληνικά, είναι ότι φοιτητές που βρέθηκαν για κάποιο διάστημα στην Ελλάδα αγάπησαν πολύ γρήγορα τα ελληνικά έθιμα και την ελληνική νοοτροπία. Για παράδειγμα, αυτό που στην Ελλάδα ονομάζεται “παρέα”, μια ομάδα ατόμων που είναι δεμένοι μεταξύ τους και έτοιμοι να στηρίξουν ο ένας τον άλλον σε μια δύσκολη στιγμή. Δηλαδή, οι ουκρανοί φοιτητές που βρίσκονται στην Ελλάδα με προγράμματα όπως το Erasmus, συχνά την αγαπούν και συνεχίζουν τις σπουδές τους στη νέα ελληνική γλώσσα» μας λέει ο Αντρέι Σαβένκο, αναπληρωτής καθηγητής στην Εδρα Γενικής Γλωσσολογίας Ελληνικών και Νεοελληνικών Σπουδών του Εθνικού Πανεπιστημίου Ταράς Σεβτσένκο του Κιέβου.

Πρώτα «ερωτεύονται»
την ελληνική νοοτροπία

Ο Αντρέι Σαβένκο τονίζει ότι συχνά οι φοιτητές πρώτα «ερωτεύονται» την ελληνική νοοτροπία και έπειτα αποφασίζουν να μάθουν νέα ελληνικά. «Ακόμα, συχνά τα παιδιά που επιλέγουν νεοελληνικές σπουδές έχουν κάποια σχέση με την Ελλάδα ή την Κύπρο. Εχουν κάποιον συγγενή που ζει ή εργάζεται εκεί» παρατηρεί. Σύμφωνα με τα λεγόμενά του ωστόσο, η εικόνα που έχουν οι περισσότεροι Ουκρανοί για τη σύγχρονη Ελλάδα και την Κύπρο είναι πολύ ελλιπής. Και είναι αλήθεια: Οσον αφορά τη σύγχρονη Ελλάδα, οι κυρίαρχες εικόνες που έχει στο μυαλό της η πλειονότητα των Ουκρανών, εκτός από τον ήλιο και τη θάλασσα, είναι μαζικές ταραχές στο κέντρο της Αθήνας και τα ρεπορτάζ που σχετίζονται με την οικονομική κρίση και τη φτώχεια. Είναι μια ζοφερή εικόνα που ωστόσο το τελευταίο διάστημα τείνει να αλλάξει, χάρη στις φιλότιμες προσπάθειες της πρεσβείας της Ελλάδας στην Ουκρανία, πανεπιστημίων, ιδιωτικών πρωτοβουλιών και των ανθρώπων που ταξιδεύουν ανάμεσα στις δύο χώρες. «Η Ελλάδα μπορεί να αποκτήσει μια θέση στην καρδιά των Ουκρανών όχι μόνο ως προορισμός διακοπών και καλού φαγητού αλλά και ως φορέας και συνεχιστής μιας παράδοσης ανθρωπισμού, επιστημών, λογικής, φιλοσοφίας, θεάτρου και πίστης. Η εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας στην Ουκρανία είναι ένα σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση» τόνισε στα «ΝΕΑ» η Αλεξάνδρα Προτσένκο, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ελληνικών Συλλόγων Ουκρανίας.