Αίσιον {LF}και ευτυχές

Κάπου στα μέσα της δεκαετίας του 1990, με την προοπτική του μιλένιουμ να παίρνει διαστάσεις δημοσιογραφικής εμμονής, είχαμε αρχίσει να φτιάχνουμε λίστες. Μια από τις πιο δημοφιλείς ήταν αυτή με τα πράγματα που θα αποχαιρετούσαμε μαζί με τον 20ό αιώνα. Δεν θυμάμαι αν υπήρχαν σε κάποιες οι χριστουγεννιάτικες κάρτες. Αν δεν υπήρχαν, κακώς. Διότι με την αυγή του καινούργιου αιώνα, εκτοπίστηκαν από την εορταστική μας ρουτίνα, αρχικά λόγω των γραπτών μηνυμάτων στο κινητό τηλέφωνο και, στη συνέχεια, λόγω της επέλασης των μαζικών ευχών στα σόσιαλ μίντια.

Οσο πιο μεγάλοι στην ηλικία, τόσο περισσότερο αναπολούμε την ανταλλαγή καρτών ως εκ των ων ουκ άνευ στοιχείο της εορταστικής τελετουργίας, αντίστοιχο με τον στολισμό του δέντρου, τα κάλαντα και τη βασιλόπιτα. Και ναι μεν η πρώτη μαζική ευχετήρια κάρτα τυπώθηκε το 1843 στη Μ. Βρετανία, εκεί όπου διαμορφώθηκε αρχικά η κοινωνική και εμπορική διάσταση των Χριστουγέννων με βασικό «όχημα» τα λογοτεχνήματα του Καρόλου Ντίκενς, στην ουσία όμως κεφαλαιοποίησε μια πολύ παλιά, προχριστιανική ανάγκη των ανθρώπων. Να εύχονται ό ένας στον άλλον με αφορμή εμβληματικές ημερομηνίες ή χρονικές περιόδους. Δεν πρόκειται μόνο περί κοινωνικής διαδικασίας. Είναι και ένα προανάκρουσμα ψευδαίσθησης ότι χωρίς τη δική μας ευχή, κάτι μπορεί και να στραβώσει στην πορεία.

Αν και δεν είναι επίσημα καταγεγραμμένο, στη χώρα μας η ανταλλαγή καρτών ξεκίνησε, ως έθιμο, στις αρχές του 20ού αιώνα παράλληλα με το μεγάλο μεταναστευτικό κύμα κυρίως προς τις ΗΠΑ. Αμεσα, καθιερώθηκε στα ήθη της αστικής συμπεριφοράς. Ενώ η θεματολογία της κάρτας – θρησκευτική, κοινωνική, οικογενειακή, σύνθετη ή αφαιρετική – έδινε εμμέσως πλην σαφώς το στίγμα του αποστολέα. Προσωπικά, πάντως, θυμάμαι σαν να τις έλαβα χθες, τις πανομοιότυπες κάρτες (ζωγραφική με το πόδι έγραφε στην υποσημείωση) που έστελνε πρώτος πρώτος ένας μπάρμπας μου και σήμαιναν την έναρξη της εορταστικής περιόδου. Να φανταστείτε, πρώτα λαμβάναμε την κάρτα του θείου και μετά στολίζαμε.