Ενας φριχτός, υπέροχος κόσμος

Το σπίτι του ραβίνου Χάιμ Ρότενμπεργκ, στο Μόνζι της Νέας Υόρκης, ήταν το βράδυ του Σαββάτου που μας πέρασε γεμάτο κόσμο, δεκάδες ανθρώπους που γιόρταζαν τη Χανουκά, ανάβοντας τα κεριά της εννιάφωτης μενορά, όταν εισέβαλε ξαφνικά στον χώρο, τράβηξε από μια θήκη ένα μαχαίρι «σε μέγεθος σκούπας» και άρχισε να μαχαιρώνει στα τυφλά τον κόσμο ο 38χρονος Γκράφτον Τόμας. Τραυμάτισε συνολικά πέντε ανθρώπους, τους δύο σοβαρά, κι έπειτα έφυγε. Προσπάθησε να μπει σε μια συναγωγή που βρίσκεται ακριβώς δίπλα, αλλά οι πιστοί που βρίσκονταν στο εσωτερικό της, θορυβημένοι προφανώς από τις φωνές και τα ουρλιαχτά, είχαν κλειδώσει την πόρτα. Ο δράστης – «ύποπτος» μέχρι τη δίκη – συνελήφθη λίγο αργότερα στο Χάρλεμ, καμιά πενηνταριά χιλιόμετρα μακριά, χάρη στον αριθμό της πινακίδας του αυτοκινήτου του. Τον βρήκαν «μέσα στα αίματα». «Πράξη εγχώριας τρομοκρατίας» χαρακτήρισε το συμβάν ο κυβερνήτης της Νέας Υόρκης Αντριου Κουόμο, εν μέσω ενός κύματος αντισημιτικής βίας στην ευρύτερη περιοχή της Νέας Υόρκης.

Κάθε χρόνο τέτοιες μέρες ο γνωστός και πολυβραβευμένος αρθρογράφος των «New York Times» Νίκολας Κριστόφ διακόπτει «για ένα νανοδευτερόλεπτο» τη λιτανεία των στενάχωρων ειδήσεων προκειμένου να υπενθυμίσει στους αναγνώστες του, και τον κόσμο όλο, πως η χρονιά που τελειώνει ήταν, στο μακρύ τόξο της ανθρώπινης ιστορίας, η καλύτερη χρονιά που υπήρξε ποτέ. «Ολα τα άσχημα για τα οποία ανησυχείτε είναι πραγματικότητα» αναγνωρίζει. «Εξίσου πραγματικότητα όμως είναι πως, από όταν έκανε την πρώτη του εμφάνιση ο σύγχρονος άνθρωπος πριν από περίπου 200.000 χρόνια, το 2019 ήταν η χρονιά κατά την οποία τα παιδιά είχαν τις μικρότερες πιθανότητες να πεθάνουν, οι ενήλικοι είχαν τις λιγότερες πιθανότητες να είναι αναλφάβητοι και οι άνθρωποι γενικά είχαν τις λιγότερες πιθανότητες να υποφέρουν από βασανιστικές και παραμορφωτικές ασθένειες».

Κάθε μέρα των τελευταίων ετών, επιπλέον 325.000 άνθρωποι αποκτούσαν για πρώτη φορά πρόσβαση στην ηλεκτρική ενέργεια, περισσότεροι από 200.000 αποκτούσαν για πρώτη φορά πρόσβαση σε πόσιμο νερό, κάπου 650.000 άνθρωποι αποκτούσαν για πρώτη φορά πρόσβαση στο Internet. «Οταν γεννήθηκα το 1959», γράφει ο Κριστόφ, ένας δημοσιογράφος ταγμένος στην υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, «η πλειονότητα του παγκόσμιου πληθυσμού ήταν ανέκαθεν αγράμματοι και ζούσαν σε συνθήκες ακραίας ένδειας. Μέχρι να πεθάνω, ο αναλφαβητισμός και η ακραία ένδεια ίσως να έχουν σχεδόν εξαλειφθεί – και είναι δύσκολο να φανταστούμε μεγαλύτερο θρίαμβο για την ανθρωπότητα υπό την επιτήρησή μας». Τα υπενθυμίζει αυτά, και άλλα πολλά σαν αυτά, ένεκα των ημερών – και πρωτίστως γιατί φοβάται πως η βαθιά απαισιοδοξία για την κατάσταση του κόσμου μάλλον παραλύει παρά κινητοποιεί. Ας συμφωνήσουμε σε κάθε περίπτωση μαζί του σε αυτό που επισημαίνει ο Μαξ Ρόουζερ, ένας οικονομολόγος από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης που διαχειρίζεται τον ιστότοπο Our World in Data: «Στην πραγματικότητα, ισχύουν τρία πράγματα ταυτόχρονα. Ο κόσμος είναι πολύ καλύτερος, ο κόσμος είναι φριχτός, ο κόσμος μπορεί να γίνει πολύ καλύτερος».

Ο κόσμος είναι πολύ καλύτερος. Μέσα στο 2019, το ISIS, η οργάνωση Ισλαμικό Κράτος, έχασε και τους τελευταίους του εδαφικούς θυλάκους στη Συρία, προτού εξοντώσουν οι ΗΠΑ τον επικεφαλής του, τον Αμπού Μπακρ αλ Μπαγκντάντι. Ο κόσμος είναι φριχτός. Οσο δεχόταν τα χτυπήματα αυτά η τζιχαντιστική τρομοκρατία, μια άλλη μορφή μαζικής τρομοκρατίας άρχισε να εξαπλώνεται σε ολόκληρο τον κόσμο – από την επίθεση με τους 51 νεκρούς εναντίον δύο τεμενών του Κράισττσερτς στη Νέα Ζηλανδία στις 15 Μαρτίου, μέχρι την επίθεση με τους 22 νεκρούς εναντίον της ισπανόφωνης κοινότητας στο Ελ Πάσο των ΗΠΑ στις 3 Αυγούστου και την επίθεση με τους δύο νεκρούς εναντίον της συναγωγής του Χάλε στη Γερμανία στις 9 Οκτωβρίου. Και όπως επισημαίνει στη γαλλική «Le Monde» ο Ζαν-Πιερ Φιλιού, συντρέχουν όλες οι προϋποθέσεις ώστε να συνεχίσει η ρατσιστική Ακροδεξιά να εμπνέει το 2020 και άλλες τρομοκρατικές ενέργειες: «Δεν υπάρχει δυστυχώς κανένας λόγος να διακοπεί η αλυσιδωτή αντίδραση που κινητοποίησε ήδη διαδοχικά τους δολοφόνους του Κράισττσερτς, του Πόγουεϊ [σ.σ.: η επίθεση με έναν νεκρό που σημειώθηκε σε συναγωγή της Καλιφόρνιας στις 27 Απριλίου], του Ελ Πάσο και του Χάλε. Η εξύμνηση των τεσσάρων δολοφόνων σε ορισμένα φόρα της Ακροδεξιάς δεν μπορεί παρά να εμπνεύσει νέες ανθρωποκτονικές τάσεις, την ώρα που οι θεωρίες περί “μεγάλης αντικατάστασης”, άλλοτε περιθωριακές, διεισδύουν όλο και πιο απροκάλυπτα στη δημόσια συζήτηση των δυτικών δημοκρατιών».

Ο κόσμος μπορεί να γίνει πολύ καλύτερος. Ας ξεκινήσουμε καταδικάζοντας ή ακόμα καλύτερα αγνοώντας, περιθωριοποιώντας και σίγουρα όχι προμοτάροντας (κύριε υπουργέ;) χυδαία πρωτοσέλιδα αθλητικών «εφημερίδων» που αμφισβητούν, εν έτει 2020, το δικαίωμα των γυναικών στην άμβλωση. Οσο περνά από το χέρι μας, ο κόσμος – καλός, κακός, στραβός, ανάποδος και συχνά τραγελαφικός – πίσω δεν θα πάει. Καλή χρονιά σε όλους!