Ο ρόλος της Τουρκίας στον υβριδικό πόλεμο εναντίον της Κίνας

Τον τελευταίο καιρό μια μεγάλη ελπίδα του ελληνικού συστήματος εξουσίας όσον αφορά την αντιμετώπιση του τουρκικού ηγεμονισμού είναι η πίστη σε μια επερχόμενη ολοκληρωτική σύγκρουση μεταξύ Αγκυρας και Ουάσιγκτον, η οποία θα έθετε την Τουρκία εκτός της δυτικής αρχιτεκτονικής και θα τοποθετούσε την Ελλάδα υπό την προστατευτική φτερούγα του αμερικανικού αετού.

Αν και η αντίληψη αυτή έχει υποστεί σειρά σκληρών πλεγμάτων από την επαφή της με την πραγματικότητα, εντούτοις οι πιστοί της επιμένουν σε αυτήν, έχοντας αγκιστρωθεί στην ελπίδα ότι για την αμερικανοτουρκική προσέγγιση ευθύνεται η ιδιόρρυθμη προσωπικότητα του προέδρου Τραμπ ενώ, αντιθέτως, το κατεστημένο της Ουάσιγκτον είναι «αντιτουρκικό».

Στην πραγματικότητα όμως ο ρόλος της Τουρκίας στην αμερικανική στρατηγική ενδέχεται να έχει ενισχυθεί τον τελευταίο καιρό εξαιτίας του ότι το κατεστημένο της Ουάσιγκτον φαίνεται πως έχει επιλέξει να εξαπολύσει ενάντια στην Κίνα μια υβριδική επίθεση μεγάλης κλίμακας.

Αιχμή του δόρατος αυτής της προσπάθειας είναι τα γεγονότα στο Χονγκ Κονγκ και πώς αυτά αντιμετωπίζονται από τα δυτικά ΜΜΕ. Είναι εμφανές ότι η «εξέγερση» αυτή δημιουργήθηκε με δυτική στήριξη και αν και οι συμμετέχοντες σε αυτήν δεν αποτελούν παρά ένα μικροσκοπικό ποσοστό του πληθυσμού του Χονγκ Κονγκ, εντούτοις αντιμετωπίζονται από τα δυτικά ΜΜΕ ως ένα παλλαϊκό φαινόμενο.

Το ενδιαφέρον όμως για την Ελλάδα είναι ότι, κατά τα φαινόμενα, μέρος της αμερικανικής στρατηγικής που προσπαθεί να ασκήσει πίεση στην Κίνα διά της πριμοδότησης διαφόρων «δημοκρατικών» κινημάτων στα εδάφη της είναι και η υποστήριξη των τουρκόφωνων ουιγούρων ισλαμιστών στη Βόρεια Κίνα. Ομως, οι Ουιγούροι είναι το τέρμα του τουρκογενούς – τουρκόφωνου διαδρόμου που ξεκινά από την Τουρκία, περνά από Αζερμπαϊτζάν, Καζακστάν, Τουρκμενιστάν, Ουζμπεκιστάν, Κιργιζία και Τατζικιστάν για να φθάσει στη Βόρεια Κίνα, στο Σινγιάνγκ (Xinyang).

Θα μπορούσαμε να παρομοιάσουμε το σύμπλεγμα των χωρών αυτών με ένα μαχαίρι που χώνεται μέσα στην καρδιά της Ευρασίας και χτυπάει την Κίνα. Και λαβή αυτού του μαχαιριού είναι η Τουρκία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες λοιπόν έχουν ανάγκη την Τουρκία για να χτυπήσουν την Κίνα σε αυτόν τον νέου τύπου πόλεμο που έχουν εξαπολύσει εναντίον της.

Και δεν αναφερόμαστε στην παλιά κεμαλική Τουρκία που ήταν στραμμένη προς τη Δύση και αδιαφορούσε για την Ανατολή αλλά για τη σημερινή, ισλαμική Τουρκία του Ερντογάν. Δεν μιλάμε για την «εσωστρεφή» Τουρκία των κεμαλιστών, που έψαχνε για μια θέση στην Ευρωπαϊκή Ενωση, αλλά για την «εξωστρεφή» Τουρκία του σήμερα που θέλει να λειτουργήσει ως μια μεγάλη ευρασιατική δύναμη σε έναν πολυπολικό κόσμο.

Με άλλα λόγια, η αυτοκρατορική – νεοοθωμανική Τουρκία είναι αυτή που μπορεί να ασκήσει επιρροή στον τουρκόφωνο διάδρομο και αυτήν θέλουν οι Αμερικανοί.

Αυτό σημαίνει πως όχι μόνο οι ΗΠΑ πολύ δύσκολα θα οδηγηθούν σε ρήξη των σχέσεών τους με την Αγκυρα, αλλά και ότι αποδέχονται τον ρόλο και τη λειτουργία της Τουρκίας ως αυτόνομης δύναμης ευρασιατικής εμβέλειας ώστε να μπορέσουν να τη χρησιμοποιήσουν ως τη λαβή του τουρκόφωνου μαχαιριού που θέλουν να καρφώσουν στα πλευρά της Κίνας στο πλαίσιο του υβριδικού πολέμου που έχουν εξαπολύσει εναντίον της.

Παρεμπιπτόντως, για να μπορέσει η Τουρκία να λειτουργήσει με αυτόν τον τρόπο  απαιτείται και κάποια ανοχή από πλευράς της Ρωσίας. Συνακόλουθα, η προσέγγιση Τουρκίας – Ρωσίας πιθανώς να έχει κάποιας μορφής έγκριση και από πλευράς της Ουάσιγκτον, και αυτό περιπλέκει ακόμα περισσότερο τα πράγματα.

Εν κατακλείδι λοιπόν οφείλουμε να κατανοήσουμε κάποια στιγμή την πολύπλοκη και δυναμική φύση του σημερινού διεθνούς συστήματος και να αποδεχθούμε το ότι η αντιμετώπιση του τουρκικού ηγεμονισμού είναι δικό μας καθήκον και δεν θα προκύψει σαν δώρο από κάποιον γίγαντα-προστάτη.

Ο Κωνσταντίνος Γρίβας είναι αναπληρωτής καθηγητής Γεωπολιτικής στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων