«Χάρη στον Γιώργο “επέστρεψα” {LF}στην πόλη μου»

Συναντηθήκαμε σήμερα αμέσως έπειτα από ένα γύρισμα που είχατε στην ΕΡΤ πάνω σε μια ιδέα που έχει ως άξονα τα πιο διαχρονικά τραγούδια των τελευταίων είκοσι ετών. Η γενιά του έντεχνου λοιπόν.

Κατά κάποιο τρόπο ναι. Βρέθηκα με σύνθετες, με τραγουδιστές, που  έχουμε συνεργαστεί και αναρωτιόμουν όταν ερχόμουν εδώ αν θα υπάρχει διαχρονικότητα στα επόμενα 20 χρόνια. Από τη δεκαετία του ’80 και έπειτα, δηλαδή στη δική μου γενιά, τα πράγματα κυλούσαν νορμάλ στην τέχνη του τραγουδιού.

Τι σημαίνει νορμάλ;

Να κάνεις τον πρώτο σου δίσκο, να βρίσκεις τους ανθρώπους που θα μπορείς να συνεργαστείς, να κάνεις δίσκο, να υπάρχει μια εταιρεία που σε στηρίζει και βέβαια δισκοπωλεία να πουλούν τους δίσκους σου. Αλλάζει η εποχή και η εξέλιξη δεν φέρνει μόνο ωραία πράγματα φέρνει και δυσάρεστα.  Σήμερα για παράδειγμα κάνεις χρυσό δίσκο στα 6.000 αντίτυπα. Τότε ήταν απλησίαστα τα νούμερα. Ακυρώθηκε το βινύλιο το οποίο ήταν κατά την άποψή μου μεγάλο λάθος.

Βγήκε το cd…

Ναι και σιγά σιγά αρχίσαμε να αποποιούμαστε την αγάπη μας, πρώτα για το έργο του δημιουργού και μετά προς το τραγούδι, δίνοντας χώρο στην άυλη μουσική. Εχουμε χάσει την αξία και τη μαγεία της. Σκέφτομαι πόσο γρήγορα κινούνται τα πράγματα. Μέσα σε μια δεκαετία έκλεισε η μία δισκογραφική μετά την άλλη – έχουν μείνει πια λίγες – όπως  έχουν μείνει και ελάχιστα δισκοπωλεία. Αναρωτιέμαι πώς ο νέος τραγουδιστής θα κάνει την εκκίνησή του.

Δεν υπάρχει φως με αυτές τις συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί;

Εντοπίζουμε πολύ σημαντικούς καλλιτέχνες σε μικρά μαγαζιά. Αυτό δεν είναι κακό γιατί δημιουργείται πάλι ένας πυρήνας. Μοιάζει με τη λειτουργία των παλαιότερων ετών.

Πιστεύετε ότι ο κύκλος της μουσικής θα μας κάνει να στρέψουμε το βλέμμα μας σε νέους καλλιτέχνες;

Ναι βέβαια. Από ανάγκη θα οδηγηθούμε εκεί αλλά θα περάσουμε από 1.000 μύρια κύματα. Μπορεί στην επόμενη εικοσαετία να επανέλθει πάλι ο ελληνικός στίχος.

Τι εννοείτε να επανέλθει;

Είμαστε στη στιγμή που οτιδήποτε εύκολο τρυφερούλικο βρίσκει χώρο. Επίσης πολλοί τραγουδούν στα αγγλικά. Η Ελλάδα έπαιζε πάντα έναν άλλο ρόλο σε σχέση με τη γλώσσα της. Προς θεού δεν έχω τίποτα με τα αγγλόφωνα. Ισα – ίσα θεωρώ ότι υπάρχουν σημαντικοί καλλιτέχνες που τραγουδούν στα αγγλικά όπως η Μόνικα και άλλα παιδιά. Το κάνουν πάρα πολύ ωραία. Ομως μη φτάσουμε μετά από κάποια χρόνια να λέμε ότι τραγουδάμε και ελληνικά, δηλαδή η βασική γλώσσα να είναι η αγγλική. Αναρωτιέμαι πώς θα συγκινήσει, πώς θα επικοινωνήσει ο τραγουδιστής, πώς θα συνδεθεί με τον κόσμο;

Η χαρά και ο έρωτας μας συνδέει και υπάρχει μια θεματολογική εμμονή στους στίχους.

Το έχουμε παρακάνει – υπάρχουν 100.000 τραγούδια ερωτικά. Μπορούμε να βρούμε κι άλλα πράγματα για να θίξουμε μέσα από τα τραγούδια. Υπάρχουν στιχουργοί που εντάσσουν στη δημιουργία τους κοινωνικά θέματα τα οποία όλους μας αγγίζουν, χωρίς να είναι καταγγελτικά ή ρεπορταζιακά.

Σας απασχολεί η τέχνη σας.
Η σχέση σας με τον χρόνο πια είναι; Υπάρχουν τραγούδια που ίσως δεν  μπορείτε να πείτε
τόσο καλά όπως παλιά;

Τα παραδοσιακά έχουν πάρα πολλά γυρίσματα τα οποία τα λέω και τα ψηλά όπως επίσης και η «Μαρκίζα». Εκανα κάποιο «πέταγμα» στο ρεφρέν, το ακούω τώρα και λέω «τι ήθελα και το ‘κανα; Ηταν ανάγκη να το λέω έτσι;».

Αυτό σας αγχώνει; Οτι ο κόσμος δηλαδή μπορεί να μην κατανοεί ότι ο τραγουδιστής δεν μπορεί να έχει τις ίδιες δυνατότητες που είχε όταν ήταν νέος;

Ρεπερτοριακά, όσο μεγαλώνω μπορεί κάποια τραγούδια να μην έχω την ίδια διάθεση να τα πω, γιατί ίσως να μην είμαι κεντραρισμένη πια στον στίχο.  Τώρα θυμήθηκα που η Γαλάνη μου έλεγε «θα είσαι Ελενίτσα μέχρι τα 80 σου». Μπορεί κάποια στιγμή να πάψω να τραγουδάω. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι να μη σταματήσω να μπορώ να ακούω μουσική, να βλέπω θέατρο, σινεμά, να πηγαίνω σε εκθέσεις. Δεν τη θέλω τέτοια ζωή. Εμαθα να ονειρεύομαι και να ζω μέσα από την τέχνη.

Από πότε αρχίσατε να ονειρεύεστε;

Από τα πρώτα «εγωιστικά χρόνια» όταν ξεκίνησα να τραγουδάω επαγγελματικά. Γιατί πρέπει να σου πω ότι μια ζωή θυμάμαι τον εαυτό μου να τραγουδάω. Από τα πέντε μου χρόνια. Ημουν η καλύτερη τραγουδίστρια της οικογένειας, της γειτονιάς, της Νάουσας. Ημουν μεγάλη ψωνάρα. Ελεγα όταν μεγαλώσω θέλω να γίνω τραγουδίστρια. Οταν ξεκίνησα επεδίωκα να κάνω μόνο αυτό που ήθελα εγώ. Είχα θέση και άποψη από την πρώτη στιγμή που είχα ανέβει στη σκηνή. Θυμάμαι όταν ξεκίνησα στην «Ομορφη νύχτα» στη Θεσσαλονίκη αμέσως είπα στους μουσικούς «θέλετε να «πειράξουμε» ένα τραγούδι γιατί εγώ το σκέφτομαι διαφορετικά;».

Αυτό ήταν το πρώτο μαγαζί που τραγουδήσατε;

Επαγγελματικά ναι. Αλλά πρέπει να σου πω ότι έκανα μαθήματα κλασικού τραγουδιού, ήμουν σοπράνο. Θυμάμαι τη δασκάλα μου να μου βάζει χέρι και να μου λέει «μην πηγαίνεις στα ρεμπετάδικα να τραγουδάς. Ντροπή σου εσύ πρέπει να γίνεις λυρική τραγουδίστρια». Ξέφυγα από αυτό το εγωιστικό στοιχείο του χαρακτήρα μου όταν άρχισα να τραγουδάω ρεπερτόριο. Οταν είπα κομμάτια του Γιώργου Ζήκα, του Γιώργου Ανδρέου, με τον οποίο συνδέθηκα γιατί υπήρξε και ο άνθρωπός μου για πάρα πολλά χρόνια. Εκεί σταμάτησα, άρχισα να έχω την ευθύνη. Συνειδητοποίησα ότι πρέπει να προσέξω πολύ τα τραγούδια που θα ερμηνεύσω – γιατί ό,τι γράφει δεν ξεγράφει – σε ποιους χώρους θα εμφανιστώ, με ποιους μουσικούς, με ποιους ηχολήπτες με ποιους φωτιστές θα συνεργαστώ.

Αρχίσατε να φροντίζετε και την εξωτερική σας εμφάνιση;

Το ’92 για πρώτη φορά φόρεσα μία φούστα η οποία ήταν λίγο πάνω από το γόνατο. Ερχεται ένας φίλος μου και μου λέει «καλέ έχεις πόδια;». Εκεί κατάλαβα, ότι κάτι πρέπει να αλλάξει στην εμφάνισή μου. Ηθελα τα ρούχα μου να κρύβουν γιατί δεν υπήρξα και πολύ αδύνατη. Μου άρεσε και μου αρέσει το φαγητό, τα γλυκά και είμαι και μαγείρισσα. Και μόνη μου να είμαι θα μαγειρέψω να φάω. Ομως άλλαξε η εποχή. Η ιδιωτική τηλεόραση έβαλε κάποιους κανόνες σε ό,τι αφορά την εξωτερική εμφάνιση. Επρεπε να είμαστε κάπως, όταν θα βγαίναμε σε μια εκπομπή. Κάπως έτσι άρχισα να κοιτάζομαι στον καθρέφτη. Αλλά όπως όλες οι γυναίκες της γενιάς μου, ποτέ δεν μας άρεσε ο εαυτός μας. Πάντα οι άλλες ήταν καλύτερες από μας.

Κοιτάζοντας παλιές σας φωτογραφίες τώρα τι λέτε;

Πόσο ηλίθια υπήρξα. Βλέπω μία όμορφη γυναίκα. Ποτέ δεν πέρασε από το μυαλό μου ότι ήμουν ωραία. Μπορούσα να πω ότι είμαι μια καλή τραγουδίστρια αλλά δεν θα ‘λεγα ποτέ ότι ήμουν όμορφη γυναίκα. Ξέρεις την επαρχία την κουβαλάμε μέσα μας. Εγώ μεγάλωσα σε μία πολύ μικρή πόλη και το πλήρωσα κιόλας το αντίτιμο αυτό.

Πώς το πληρώσατε;

Μία μικρή κοινωνία έχει τα στραβά της, έχει και τα καλά της. Δεν μπορείς να απεμπλακείς από αυτόν τον μικρόκοσμο όπου με την ίδια ευκολία που μπορούν να σε χαιρετήσουν, να σε αγκαλιάσουν, να σε κάνουν να νιώσεις ωραία και οικεία, με την ίδια ευκολία μπορούν να σε χαρακτηρίσουν εξώλης και προώλης.

Είναι βίαιο. Πώς το βιώσατε;

Επώδυνα. Οταν έφυγα από τη Νάουσα για να γίνω τραγουδίστρια ήταν πολύ δύσκολα τα πράγματα για μένα. Η πόλη μου με έφτυσε. Το επάγγελμα αυτό ήταν συνώνυμο δυστυχώς με εκείνο της πόρνης. Ημουν παντρεμένη από τα 16 μου χρόνια, απέκτησα παιδί στα 19 μου χρόνια και αποφάσισα να χωρίσω. Φαντάσου πήγαινα τον Αργύρη – τον γιο μου – στο νοσοκομείο για εμβόλιο και μου έλεγε ο γιατρός: «Η μαμά πού είναι». Κι εγώ ντρεπόμουν.

Τι σας έκανε να δραπετεύσετε;

Μα πάντα αυτό υπήρχε στο μυαλό μου. Ηξερα ότι θα γίνω τραγουδίστρια. Ερωτεύτηκα, παντρεύτηκα. Εδώ να σου πω ότι πάντα ερωτεύομαι μουσικούς. Τότε ο λόγος που προχωρήσαμε σε γάμο ήταν για να φύγουμε  μαζί στη Θεσσαλονίκη για να κάνουμε το όνειρό μας πραγματικότητα. Δεν με ακολούθησε όταν το αποφάσισα και χωρίσαμε. Εφυγε όμως και αυτός λίγο αργότερα και η ζωή προχώρησε.

Πότε άλλαξαν στάση απέναντί σας οι συντοπίτες σας;

Οταν με είδαν με τον Γιώργο Νταλάρα, να είναι καλά. Κάναμε περιοδείες μαζί και άρχισα να αποκτώ αναγνωρισιμότητα. Αυτό θα του το χρωστώ πάντα. Οχι για το βήμα που μου έδωσε στον χώρο του τραγουδιού αλλά γιατί «επέστρεψα» ξανά στην πόλη μου.