Επικίνδυνη ουδετερότητα

«Η Γραμματεία [ΓΓ του ΟΗΕ] δεν λαμβάνει θέση ούτε σχολιάζει ζητήματα που αφορούν την κυριαρχία, τα κυριαρχικά δικαιώματα ή τη δικαιοδοσία των κρατών – μελών για τους θαλάσσιους χώρους τους. Παρ’ όλα αυτά, σε συγκεκριμένες περιοχές, όμως περίκλειστες ή ημίκλειστες θάλασσες, ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στα συμφέροντα τρίτων μερών. Εχουμε εμπιστοσύνη πως όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη θα αναγνωρίσουν την ανάγκη για συνεχή διάλογο για τα ευαίσθητα ζητήματα, σε συμφωνία με τις αρχές που είναι ενσωματωμένες στον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, βάσει των οποίων όλες οι διαφορές θα πρέπει να επιλύονται με ειρηνικά μέσα». Αυτά δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο αναπληρωτής εκπρόσωπος του ΓΓ του Οργανισμού Φερχάν Χακ μετά τη λήψη της επιστολής της ελληνικής κυβέρνησης, με την οποία καταγγέλλεται ως παράνομη η συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών τους. Τέλος, σε ερώτηση, αν ο ΓΓ θα αποδεχτεί ως νόμιμο έγγραφο αυτή την παράνομη πράξη, είπε πως ακούει «εντελώς διαφορετικές απόψεις γύρω από τη νομιμότητά της».

Η παραπάνω δήλωση ρητής ουδετερότητας του ΟΗΕ προκλήθηκε έπειτα από ανεπίτρεπτη ελληνική προχειρότητα και συνιστά σοβαρό αυτογκόλ της Ελλάδας. Δίνει ένα αναπάντεχο πολύ σημαντικό όπλο στην Τουρκία, την ώρα που η κυβέρνηση θριαμβολογεί για μία ανύπαρκτη νίκη στην ΕΕ, ξεχνώντας βέβαια να αναφερθεί στο ποια πραγματική αξία έχει η δήλωση χαμηλά στα συμπεράσματα της Συνόδου. Οπως και στο γεγονός ότι ταυτόχρονα ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δήλωσε πολλές φορές πόσο σημαντική είναι η σχέση της ΕΕ με την Τουρκία. Ομως, ειδικά αυτή τη φορά, η σημασία της επίσημης δήλωσης ουδετερότητας του ΟΗΕ, που τη φέραμε μόνοι μας, είναι έτσι κι αλλιώς πολλαπλάσια εκείνης της ΕΕ. Γι’ αυτό άλλωστε οι κυβερνητικές θριαμβολογίες αφήνουν εκτός κάθε αναφορά σε αυτή την πολύ επιβαρυντική για την Ελλάδα δήλωση και κάνουν ότι δεν την άκουσαν.

Η ουσία είναι ότι βάλαμε τα χέρια μας και βγάλαμε τα μάτια μας. Η κυβέρνηση έτρεξε να στείλει αυτή την επιστολή, την οποία τότε διαφήμισε ως σπουδαία αντίδρασή της, για να εισπράξει το πρώτο και πιο σημαντικό κείμενο στο οποίο ο Ερντογάν πλέον θα μπορεί να πατήσει λέγοντας ότι η συμφωνία του με τη Λιβύη είναι απολύτως νόμιμη, όπως ο ίδιος υποστηρίζει. Αυτό του επιτρέπει πλέον η απάντηση που εμείς προκαλέσαμε. Γι’ αυτό και η κυβέρνηση πάγωσε στο άκουσμά της. Είναι μία εξέλιξη καθοριστικής σημασίας καθώς δίνει στην Τουρκία το μοναδικό που πραγματικά μέχρι εκείνη τη στιγμή της έλλειπε: τη δυνατότητα να μιλάει για νομιμοποίηση και να αμφισβητεί όσους αναφέρονται στο παράνομο της πράξης της. Είναι κάτι που στο εξής θα βρίσκουμε διαρκώς μπροστά μας – και όχι μόνον ως προς την εν λόγω συμφωνία. Και που το ειδικό του βάρος είναι τεράστιο, αφού προέρχεται από εκεί που προέρχεται.

Επιπλέον έχει και μία ακόμα εξίσου αρνητική διάσταση: παραπέμπει ευθέως σε διάλογο για ένα θέμα εθνικής κυριαρχίας, ενώ εξισώνει ρητά και απερίφραστα τα δύο μέρη ως προς τα «ειρηνικά μέσα» που ζητεί να ακολουθούν. Μετάφραση: Πηγαίνετε σε διαπραγμάτευση. Αυτό ακριβώς που θέλει η Τουρκία. Και αν πλέον η Ελλάδα αμυνθεί σε τουρκική ενέργεια με βάση αυτή τη συμφωνία θα βρεθεί εξίσου «υπόλογη» με την Τουρκία με τη λογική που βάλαμε εμείς τον ΟΗΕ να υιοθετήσει! Δυστυχώς, η προχειρότητα της κυβέρνησης, που όφειλε να γνωρίζει τι απάντηση θα λάμβανε οδήγησε σε βαριά επιδείνωση της θέσης της Ελλάδας. Και οι συνέπειες θα φανούν σύντομα.