Κεντροαριστερά Vs {LF}εκλογικού νόμου

Στις εκλογές, όπως και στο ποδόσφαιρο, μόνο οι μυημένοι ασχολούνται με τα συστήματα. Καμιά φορά, όμως, ένας εκλογικός νόμος είναι τόσο «γκαστρωμένος» όσο η κάλπη των εκλογών – σίγουρα περισσότερο από το μπλοκάκι ενός προπονητή.

Κανείς πέραν του στενού κυβερνητικού επιτελείου και του ίδιου του Κυριάκου Μητσοτάκη δεν μπορεί να προσδιορίσει πότε ακριβώς θα έρθει προς ψήφιση ο νόμος που θα αντικαθιστά την απλή αναλογική. Η επιλογή του συνδέεται άρρηκτα με τον χρόνο των εκλογών και με τη στρατηγική των διπλών καλπών. Ομως, στην πραγματικότητα ο εκλογικός νόμος δεν είναι παρά ένα ακόμα κεφάλαιο για τη «μάχη της Κεντροαριστεράς», ίσως το πιο κρίσιμο απ’ όλα.

Οσο ήταν κυβέρνηση, ο ΣΥΡΙΖΑ βασίστηκε στην απλή αναλογική. Οχι μόνο ιδεολογικά, αλλά και για κομματικό όφελος. Γνωρίζοντας πως, σύμφωνα με το Σύνταγμα, το σύστημα θα έπρεπε να εφαρμοστεί τουλάχιστον μία φορά, δημιούργησε μια συνθήκη που θεωρητικά επιτρέπει τον σχηματισμό κυβέρνησης χωρίς τη συνδρομή του πρώτου κόμματος – παρότι, με βάση τις επιδόσεις των κομμάτων στις προηγούμενες εκλογές, κάτι τέτοιο φαντάζει απίθανο. Ακόμα όμως και ως απίθανο σενάριο, προσφέρει στον ΣΥΡΙΖΑ ένα ικανό αφήγημα για τις επόμενες κάλπες. Πολιτικά, στηρίζοντας την εκπροσώπηση όσο περισσότερων πολιτικών κομμάτων εντός Κοινοβουλίου και επιμένοντας ίσως στο μοναδικό πάγιο αίτημα της Αριστεράς στο οποίο έμεινε πιστός. Παράλληλα, ακόμα κι αν οι δημοσκοπήσεις είναι εναντίον του, του δίνει προοπτική διακυβέρνησης, εντείνοντας την πίεση προς το Κίνημα Αλλαγής. Φέρνοντάς το μπροστά σε ένα σαφές δίλημμα, ακόμα και με πρόταση για προγραμματική συμφωνία προοδευτικής διακυβέρνησης.

ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ. Για το Κίνημα Αλλαγής, ο εκλογικός νόμος είναι το κλειδί. Αν, τελικά, προκριθεί ένας νόμος αυξημένης πλειοψηφίας χωρίς την τήρηση της απαραίτητης αναλογικότητας, που θα διευκολύνει τις κυβερνήσεις πλειοψηφίας, τίποτα δεν θα εμποδίσει τον κεντροαριστερό φορέα να παραμείνει τρίτος πόλος. Αυτή τη φορά, όμως, θα είναι δεμένος σε ένα πλαίσιο δικομματισμού, στο οποίο δεν θα μπορεί εύκολα να επηρεάζει τις εξελίξεις. Αν, όμως, ο νόμος τού «δώσει αέρα», τότε θα μπορεί πιο εύκολα, ακόμα και στις εκλογές της απλής αναλογικής, να κατέβει στις κάλπες με μια κυβερνητική πρόταση και αυξημένες πιθανότητες εφαρμογής της. Τόσο στην πρώτη όσο και στη δεύτερη περίπτωση, το Κίνημα Αλλαγής είναι αποφασισμένο να συνεχίσει αυτόνομα την πορεία του. Αν, ωστόσο, ο νόμος το επιτρέψει, θα αποτυπωθεί ακόμα και στη συνείδηση των ψηφοφόρων πως το τρίτο κόμμα μπορεί να είναι συνομιλητής των δύο μεγαλύτερων την επόμενη μέρα. Και αυτό είναι ένα μεγάλο βήμα για τη θέση του στον προοδευτικό χώρο – μιας και θα μπορεί ευκολότερα να αντιπαρατεθεί με το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα που, παρότι μεγαλύτερο, δεν έχει ακόμα καταφέρει να θεμελιώσει την ηγεμονία του στο κεντροαριστερό ακροατήριο.

Η πολιτική ιστορία δεν είχε ποτέ γραμμική συνέχεια. Πολλά μπορεί να έχουν συμβεί μέχρι την ψήφιση του νέου εκλογικού συστήματος και, κυρίως, μέχρι τις επόμενες κάλπες. Δεν είναι μόνο θεσμικά ζητήματα, όπως αυτό της επιλογής προσώπου για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, αλλά και αστάθμητοι παράγοντες, όπως η σχέση της χώρας με την Τουρκία. Το παιχνίδι ανάμεσα στον ΣΥΡΙΖΑ και στο Κίνημα Αλλαγής είναι μόλις στην αρχή του και, παρότι κανένα από τα δύο κόμματα δεν βρίσκεται στην κυβέρνηση, η αντίδρασή τους θα μετρηθεί – και μαζί, η χρησιμότητά τους. Στην Κεντροαριστερά εκτιμούν πως τα ποσοστά που παρουσιάζει ο ΣΥΡΙΖΑ στις δημοσκοπήσεις είναι απόρροια του τρόπου με τον οποίο επιχειρεί τη διεύρυνσή του, η οποία δεν φέρνει τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Και, παράλληλα, της αμηχανίας του να σταθεί ως σοβαρή αξιωματική αντιπολίτευση, προσπαθώντας αφενός να «δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα» της συριζαϊκής διακυβέρνησης και αφετέρου να προσαρμοστεί σε ένα κεντροαριστερό κοστούμι που «δεν τραβάει».

ΤΟ ΜΠΡΑ ΝΤΕ ΦΕΡ. Από την άλλη, φαίνεται πως στην Κουμουνδούρου εκτιμούν ότι, αργά ή γρήγορα, το Κίνημα Αλλαγής δεν θα έχει άλλη επιλογή από το να συνταχθεί μαζί τους. Και, παρότι μέχρι τώρα κάτι τέτοιο δεν έχει φανεί, αποδίδουν αυτή την πεποίθηση στην πολιτική που ακολουθεί το Μέγαρο Μαξίμου. Αν πάλι στην Κεντροαριστερά αποφασίσουν να συνεχίσουν μόνοι τους, τότε στον ΣΥΡΙΖΑ φιλοδοξούν να αποκομίσουν το ακροατήριο που τους αναλογεί, αφήνοντας στη ΝΔ τους υπόλοιπους – για ένα αμιγώς δικομματικό μπρα ντε φερ που θεωρούν πως μπορούν να κερδίσουν. Ισως γι’ αυτό προσδοκούν πως στο ζήτημα του εκλογικού νόμου ο Μητσοτάκης θα εξαντλήσει την αυστηρότητά του.

Αν σε τρεις μήνες από τώρα η κεντροαριστερή ζαριά έχει αλλάξει, τότε οι δύο πολιτικές δυνάμεις που διεκδικούν τον τίτλο της προοδευτικής παράταξης θα ζητήσουν από τους πολίτες να αντικατοπτρίσουν τις αλλαγές στην ψήφο τους. Αν, όμως, τα πράγματα συνεχίσουν να μένουν αμφίρροπα, τότε ο εκλογικός νόμος ίσως αποτελέσει τον καθοριστικό παράγοντα για το μέλλον της.