Θρίαμβος Τζόνσον και Brexit με τη βούλα

Οχι απλά δικαιωμένος αλλά θριαμβευτής βγήκε από τις κάλπες που στήθηκαν χθες πρόωρα στο Ηνωμένο Βασίλειο ο Μπόρις Τζόνσον: σύμφωνα με το έξιτ πολ του Ipsos Mori που δόθηκε στη δημοσιότητα μόλις ολοκληρώθηκε η ψηφοφορία, τα μεσάνυχτα ώρα Ελλάδας, οι Τόρις αποσπούν τις 368 από τις συνολικά 650 έδρες της Βουλής των Κοινοτήτων (έναντι 298 εδρών στο απερχόμενο Σώμα) και οι Εργατικοί εξασφαλίζουν μόλις 191 έδρες (από 243 που διέθεταν), ενώ το Εθνικό Κόμμα Σκωτίας (SNP) αποσπά 55 έδρες (από 35), οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες 13 έδρες (από 21), το ουαλικό Πλάιντ Κάμρι 3 έδρες (μία λιγότερη), οι Πράσινοι 1 έδρα (αμετάβλητοι), το Κόμμα του Brexit μηδέν έδρες και οι λοιποί 22 έδρες – οι 18 από τις οποίες αναμένεται να πάνε σε βορειοϊρλανδούς βουλευτές. Αυτό σημαίνει, εκτός απροόπτου – γιατί τα έξιτ πολ είναι παραδοσιακά σαφώς πιο αξιόπιστα στη Βρετανία από τις δημοσκοπήσεις -, πως ο βρετανός πρωθυπουργός μπορεί να παραμείνει στη θέση του χωρίς κοινοβουλευτικές εξαρτήσεις, όπως εκείνη που είχαν οι Τόρις από το DUP μέχρι τον Οκτώβριο – οπότε το σκληροπυρηνικό βορειοϊρλανδικό κόμμα τούς γύρισε την πλάτη -, και να κάνει το σύνθημα / όνειρό του «Get Brexit done» πραγματικότητα έως τις 31 Ιανουαρίου.

Εμενε μόνο να επιβεβαιώσουν τα τελικά αποτελέσματα και οι αναλύσεις αν ο Τζόνσον κατάφερε πράγματι να κερδίσει «ρίχνοντας» το επονομαζόμενο «Κόκκινο Τείχος», μια μεγάλη ζώνη, από την Ουαλία στα δυτικά μέχρι το Νιουκάστλ στα ανατολικά, που αποτελούσε ιστορικό προπύργιο των Εργατικών αλλά ψήφισε πλειοψηφικά υπέρ του Brexit στο δημοψήφισμα του 2016. Αν πέτυχε, δηλαδή, να κάνει αυτό που έκανε και ο Ντόναλντ Τραμπ το 2016, γκρεμίζοντας το δημοκρατικό «Μπλε Τείχος» των μεσοδυτικών αμερικανικών πολιτειών. Μένει επίσης να φανεί, τις επόμενες ημέρες, αν ο ηγέτης των Εργατικών, ο Τζέρεμι Κόρμπιν, θα καταφέρει να κρατηθεί στη θέση του.

Hταν οι πρώτες εκλογές που διεξάγονται Δεκέμβριο στο ΗΒ από το 1923, οι τρίτες εκλογές που πραγματοποιούνται μέσα σε λιγότερο από πέντε χρόνια. Παρά τη βροχή, τον αέρα, την κόπωση και την αμφιλεγόμενη προσωπικότητα τόσο του Μπόρις Τζόνσον όσο και του Τζέρεμι Κόρμπιν, μεγάλες ουρές σχηματίστηκαν από νωρίς χθες το πρωί έξω από πολλά εκλογικά κέντρα, με τον χρόνο αναμονής να φτάνει ακόμα και τη μία ώρα και το hashtag #DogsAtPollingStations («Σκυλιά στα εκλογικά κέντρα») να ανεβαίνει για μία ακόμα φορά στις πρώτες θέσεις των δημοφιλέστερων στο βρετανικό Τwitter. Στον αντίποδα αυτής της ανάλαφρης νότας ήταν τα αυξημένα μέτρα ασφαλείας σε πολλά εκλογικά κέντρα, καθώς – πέραν της πάντα παρούσας τρομοκρατικής απειλής – η αστυνομία δέχθηκε στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας 200 καταγγελίες «που σχετίζονταν με την ασφάλεια υποψηφίων».

Εν μέσω ακραίας πόλωσης στη χώρα, έπειτα από το δημοψήφισμα του 2016 για το Brexit και τα τριάμισι χρόνια χάους και αβεβαιότητας που ακολούθησαν, Τόρις και Εργατικοί είχαν συμφωνήσει προεκλογικά μόνο σε ένα πράγμα: ότι αυτές οι εκλογές ήταν «οι σημαντικότερες της τελευταίας γενιάς». Ο Μπόρις Τζόνσον τις προκήρυξε πρόωρα, στα τέλη Οκτωβρίου, προκειμένου να «μπει τέλος στο [κοινοβουλευτικό] αδιέξοδο» γύρω από το Brexit. Γιατί στις 22 Οκτωβρίου, έπειτα από πολλαπλά μπρα ντε φερ, οι βουλευτές ενέκριναν σε μια πρώτη ανάγνωση το εφαρμοστικό νομοσχέδιο για τη συμφωνία που διαπραγματεύτηκε με τις Βρυξέλλες, απορρίπτοντας παράλληλα το στενό χρονοδιάγραμμα στο οποίο επέμενε: ο Τζόνσον ήθελε έξοδο από την ΕΕ, «σε κάθε περίπτωση», στις 31 Οκτωβρίου. Οι βουλευτές απαίτησαν όμως περισσότερο χρόνο. Και ο βρετανός πρωθυπουργός, που προτιμούσε να βρεθεί «νεκρός σε χαντάκι» παρά να ζητήσει νέα παράταση του Brexit, αναγκάστηκε να κάνει ακριβώς αυτό. Το Brexit μετατέθηκε για τις 31 Ιανουαρίου. Και στις 29 Οκτωβρίου μια συντριπτική πλειοψηφία των βουλευτών (438-20) συναίνεσε στις πρόωρες εκλογές που ζητούσε επίμονα ο βρετανός πρωθυπουργός, ελπίζοντας σε μια ενισχυμένη συντηρητική πλειοψηφία.

Τις έξι εβδομάδες που διήρκεσε η προεκλογική εκστρατεία, έχοντας κάνει μάθημα το πάθημα της Τερίζα Μέι στις εκλογές του 2017 – όταν οι Τόρις έχασαν την κοινοβουλευτική τους πλειοψηφία -, ο Τζόνσον επικεντρώθηκε σε ένα εύστοχο όσο και απλοϊκό μήνυμα: «Ας κάνουμε το Brexit πραγματικότητα». Εδωσε βέβαια, πέραν αυτού, και κάποιες στοχευμένες υποσχέσεις (20.000 επιπλέον αστυνομικοί, οικοδόμηση 40 νέων νοσοκομείων, όχι αυξήσεις φόρων), χωρίς όμως εμπεριστατωμένο όραμα για το μέλλον της χώρας. Κρατήθηκε μακριά από τους πλέον επίμονους δημοσιογράφους (όπως ο Αντριου Νιλ του BBC) και έκανε το παν ώστε να αποφύγει να αναλάβει την ευθύνη για τα εννέα χρόνια λιτότητας που είχαν επιβάλει οι Τόρις – κι ας ήταν επί διετία υπουργός Εξωτερικών της Μέι. Η απόφαση του Νάιτζελ Φάρατζ, ηγέτη του Κόμματος του Brexit, να αποσύρει τους υποψήφιούς του από εκατοντάδες εκλογικές περιφέρειες τον ευνόησε. Ο τρόπος με τον οποίο επιχείρησε να εργαλειοποιήσει την πρόσφατη τρομοκρατική επίθεση στη Γέφυρα του Λονδίνου και η έλλειψη ενσυναίσθησης που έδειξε επανειλημμένως (αρνούμενος μεταξύ άλλων να κοιτάξει τη φωτογραφία ενός άρρωστου τετράχρονου αγοριού να κοιμάται στο πάτωμα νοσοκομείου στο Λιντς) προκάλεσαν θύελλες.

Στο αντίπαλο στρατόπεδο, ο Τζέρεμι Κόρμπιν έκανε προεκλογικά τα πάντα ώστε να αποστρέψει τη συζήτηση από το Brexit, γιατί αυτό ήταν το μεγάλο αδύναμο σημείο του προγράμματός του. Υποσχέθηκε βέβαια μια νέα συμφωνία μέσα σε τρεις μήνες, εφόσον εκλεγόταν, και ένα δεύτερο δημοψήφισμα μέσα σε έξι μήνες, αρνήθηκε όμως πεισματικά να πάρει θέση υπέρ ή κατά του Brexit, διαβεβαιώνοντας πως θα παρέμενε «ουδέτερος». Προτίμησε να διατηρήσει την προσοχή στο NHS, το βρετανικό ΕΣΥ, καταγγέλλοντας την «κρίση» που προκάλεσε η συντηρητική πολιτική, κατηγορώντας τον Τζόνσον ότι θέλει να το «πουλήσει» στον Τραμπ. Παράλληλα, πολλαπλασίασε τις φιλόδοξες, δαπανηρές υποσχέσεις: το «μανιφέστο» των Εργατικών προβλέπει δημόσιες επενδύσεις άνω των 600 δισ. στερλινών μέσα στην επόμενη πενταετία για τα σχολεία, την επανεθνικοποίηση των σιδηροδρόμων και της ενέργειας, δωρεάν γρήγορο Internet για όλους κ.ο.κ. Ενα ριζοσπαστικό πρόγραμμα που τρομοκράτησε τους επιχειρηματικούς κύκλους, την ώρα που οι επίμονες υποψίες για «θεσμοποιημένο» αντισημιτισμό στο κόμμα του κόστιζαν στον Κόρμπιν σφροδρή κριτική και η αμφίσημη στάση του γύρω από το Brexit έκανε αρκετούς νέους – το μεγάλο ατού των Εργατικών στις προηγούμενες εκλογές – να στραφούν προς τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες ή τους Πράσινους.

Αναμένοντας τα τελικά αποτελέσματα, ο ιρλανδός πρωθυπουργός Λίο Βαράντκαρ συνόψισε με τον ακριβέστερο τρόπο χθες, προσερχόμενος στην ευρωπαϊκή Σύνοδο Κορυφής, την ατμόσφαιρα στις Βρυξέλλες: «Το καλύτερο για την Ιρλανδία, για το ΗΒ και για την Ευρώπη θα ήταν ένα τέλος στην αβεβαιότητα, είτε λοιπόν να κερδίσει ο πρωθυπουργός Τζόνσον με μεγάλη πλειοψηφία ή να κερδίσουν μια πλειοψηφία τα κόμματα υπέρ του Remain. Το δύσκολο ήταν να δουλεύουμε με ένα μετέωρο κοινοβούλιο που αδυνατούσε να αποφασίσει κατά πλειοψηφία για το οτιδήποτε. Ελπίζω να μη βρεθούμε ξανά σε αυτή την κατάσταση». Καλώς ή κακώς, οι ελπίδες του φάνηκαν με βάση τα exit polls να δικαιώνονται.