Στολισμός

«Είναι σαν να βγάλεις αύριο τους εύζωνες με ροζ φουστανέλες». Ετσι σχολίασε ο Παύλος Γερουλάνος τον χριστουγεννιάτικο στολισμό της Βασιλίσσης Σοφίας από το Ιδρυμα Ωνάση. Η γερουλανική παρομοίωση δεν ήταν τελείως εύστοχη. Δεν ήταν γιατί δεν είχε την απαραίτητη δόση υπερβολής ώστε να καταστήσει σαφές εκείνο που αρκετοί σκέφτονται. Θα έπρεπε να μιλήσει και για κοκκινοπορτοκαλί και για μπλε και για χρυσές φουστανέλες – να χρησιμοποιήσει δηλαδή όλη τη χρωματική παλέτα που πονάει τα μάτια των διερχόμενων από τη λεωφόρο οδηγών. Ηταν, ωστόσο, πετυχημένη, αφού σχολίασε με γκροτέσκο τρόπο έναν τελικά γκροτέσκο στολισμό. Μια καλλιτεχνική εγκατάσταση, οι υποστηρικτές της οποίας εμφανίστηκαν να αγνοούν έναν βασικό κανόνα: Πως τέχνη δεν είναι εκείνο που βλέπεις, είναι εκείνο που κάνεις τους άλλους να δουν. Κι η πλειονότητα δεν είδε κάτι μίνιμαλ. Αν έχει, πάντως, μια αξία η συζήτηση, αυτή είναι πως αποκαλύπτει ότι μέχρι κι όσοι αυτοσυστήνονται ως προοδευτικοί δεν είναι απαραίτητα ειλικρινείς, μιας κι αρνούνται να ακούσουν τη διαφορετική άποψη.

Επαρχιωτισμός

Η διευθύντρια Πολιτισμού του Ιδρύματος Ωνάση, π.χ., έσπευσε να ενημερώσει το ακροατήριο του ραδιοφώνου ότι προσέγγισαν το στόλισμα της κεντρικής λεωφόρου «με την έννοια μιας καλλιτεχνικής εγκατάστασης». Και να σχολιάσει τις αντιδράσεις ως «μανία με οτιδήποτε παλιό». Σε ελεύθερη απόδοση: Οποιος εναντιώνεται δεν καταλαβαίνει τη σύγχρονη τέχνη. Σύμφωνοι, μόνο που όσοι διαφωνούν δεν είναι απαραίτητα συντηρητικοί ή λάτρεις των φουσκωτών 1980s αγιοβασίληδων. Για να το πούμε αλλιώς, μπορεί να κατανοούν μια «καλλιτεχνική εγκατάσταση», αλλά να μη συμφωνούν με την αισθητική της. Ενδέχεται, φέρ’ ειπείν, να τους θυμίζει τον στολισμό που έφτασε το κιτς στην άκρη του: Τα «κύματα» από μπλε ελεκτρίκ λαμπιόνια πάνω από τους μεγάλους δρόμους του Βόλου. Παρεμπιπτόντως, η επιχειρηματολογία περί ομοιότητας με τους στολισμούς των μεγάλων πρωτευουσών της Ευρώπης, που δεν χρησιμοποιούν πια «μόνο αγγελάκια και αστεράκια», δεν είναι το κατεξοχήν δείγμα βαλκανικού επαρχιωτισμού; Δεν είναι η λογική μιας πρωτοπορίας που πρωτοπορεί αντιγράφοντας;