Το πιο πολιτικό Τέρνερ

Μπήκαν στην αίθουσα ως υποψήφιοι εικαστικοί για το βραβείο Τέρνερ και έφυγαν όλοι τους νικητές το βράδυ της Τρίτης από το μουσείο Τέιτ Κοντέμποραρι στο Μαργκέιτ, καθώς είχαν όλοι τους κερδίσει από ένα τέταρτο του πιο υψηλού κύρους βραβείο του εικαστικού κόσμου (το οποίο έχουν κερδίσει μεταξύ άλλων ο Στιβ Μακ Κουίν, o Ανίς Καπούρ, ο Αντονι Γκόρμλεϊ και ο Ντέμιαν Χερστ), σε μια ιστορική στιγμή για τον θεσμό. Και αυτό διότι πρόκειται για την πρώτη φορά στην 35χρονη πορεία του που η συγκεκριμένη διάκριση μοιράστηκε σε περισσότερους από έναν υποψηφίους.

Οι Λόρενς Αμπού Χαμντάν, Ελεν Κάμοκ, Οσκαρ Μουρίγιο και Τάι Σάνι είναι πλέον κάτοχοι του βραβείου Τέρνερ, διάκριση που απονέμεται πλέον χωρίς ηλικιακό όριο αλλά με μοναδική προϋπόθεση οι υποψήφιοι να είναι βρετανικής καταγωγής ή να διαμένουν στη Βρετανία, και συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 40.000 στερλινών.

Η πρόταση για την από κοινού κατάκτηση του βραβείου έγινε από τους ίδιους με επιστολή που έστειλαν στην κριτική επιτροπή. Και η απόφαση ήταν χωρίς δεύτερη σκέψη ομόφωνη, σε αντίθεση με την περίπτωση των φετινών λογοτεχνικών βραβείων Μπούκερ, που απονεμήθηκαν για τρίτη φορά στην ιστορία τους εξ ημισείας στην Καναδή Μάργκαρετ Ατγουντ και στην Αγγλο-Νιγηριανή Μπερναντίν Εβαρίστο. Η επιλογή, ωστόσο, να μοιραστεί το βραβείο σε δύο νικήτριες προκάλεσε τριβή ανάμεσα στην επιτροπή και τους θεσμικούς διαχειριστές του βραβείου, οι οποίοι έκριναν πως η συγκεκριμένη απόφαση αντιβαίνει τους κανονισμούς.

Με ιδιαίτερα έντονο τον πολιτικό χαρακτήρα των έργων – ίσως περισσότερο από κάθε άλλη χρονιά – οι φετινοί υποψήφιοι μέσα από τις εικαστικές τους δημιουργίες προέβαλαν θέματα όπως η μετανάστευση, τα βασανιστήρια, η πατριαρχία και η καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Και, μεταξύ άλλων, στην επιστολή τους προς την κριτική επιτροπή ζητούσαν να μη θέσουν το ένα ανταγωνιστικά απέναντι στο άλλο, καθώς θα θεωρούσαν προβληματικό το να κριθεί κάποια από τις θεματικές ως πιο σημαντική ή άξια προσοχής από κάποια άλλη.

Πιο συγκεκριμένα, η 48χρονη Βρετανίδα Ελεν Κάμοκ παρουσιάζει ένα 99 λεπτών ντοκιμαντέρ στο οποίο εστιάζει στον παραγνωρισμένο ρόλο των γυναικών στο κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα στο Ντέρι της Ιρλανδίας το 1968. Ο 33χρονος Κολομβιανός Οσκαρ Μουρίγιο – ο οποίος στα πρώτα βήματά του είχε χαρακτηριστεί ως ο νέος Μπασκιά – δημιούργησε γλυπτά εργατών από πηλό και καλαμπόκι καθιστών σε πάγκους και να κοιτούν την εκπληκτική θέα προς τη θάλασσα, την οποία όμως αποκρύπτει μια μαύρη κουρτίνα. O 34χρονος ιορδανικής καταγωγής Αμπού Χαμντάν δημιούργησε μια ηχητική εγκατάσταση με μαρτυρίες κρατουμένων στις φυλακές Σεντνάγια της Συρίας όπου γίνονται βασανιστήρια. Και η 42χρονη Βρετανίδα Τάι Σάνι για τη δημιουργία μιας σουρεαλιστικής εγκατάστασης που παραπέμπει σε μια πόλη για γυναίκες δημιούργημα γυναικών σε έναν μετα-πατριαρχικό κόσμο.

Αν και δεν γνωρίζονταν μεταξύ τους προτού βρεθούν συνυποψήφιοι για το βραβείο Τέρνερ, όπως αποκάλυψαν εκ των υστέρων, αποφάσισαν να ζητήσουν να μοιραστούν το βραβείο ήδη από την πρώτη τους συνάντηση για το στήσιμο της έκθεσης. Για να αστειευτούν μάλιστα δημιούργησαν και μια ομάδα επικοινωνίας στο WhatsApp την οποία είχαν ονομάσει «νικητές». «Αυτή τη στιγμή της πολιτικής κρίσης στη Βρετανία και σε μεγάλο μέρος του κόσμου, όταν υπάρχουν ήδη τόσο πολλά που χωρίζουν και απομονώνουν τους ανθρώπους και τις κοινότητες, αισθανόμαστε έντονα την ανάγκη να χρησιμοποιήσουμε την ευκαιρία του βραβείου για να κάνουμε μια συλλογική δήλωση στο όνομα των κοινών χαρακτηριστικών, της πολλαπλότητας και της αλληλεγγύης τόσο στην τέχνη όσο και την κοινωνία» ανέφερε η επιστολή των υποψηφίων που παραδόθηκε στην επιτροπή το πρωί της Τρίτης, πριν από την τελετή απονομής.

Ενθουσιασμένος από την πρόταση δήλωσε ο διευθυντής της Τέιτ Μπρίτεν και πρόεδρος της κριτικής επιτροπής, Αλεξ Φαρκουχάρσον, ο οποίος υποστήριξε ότι οι καλλιτέχνες προσέφεραν τροφή για σκέψη στους κριτές. «Τόσο η φύση των έργων όσο και η χρονική στιγμή κατέστησαν σωστή την απόφαση για να δηλώσουμε το προφανές, ότι ζούμε σε πολωμένους καιρούς τόσο σε αυτή τη χώρα όσο και σε ολόκληρο τον κόσμο. Πρόκειται για μια συμβολική κίνηση αλλά με ιδιαίτερο νόημα αυτή την εποχή» κατέληξε ο Αλεξ Φαρκουχάρσον.

INFO

Η έκθεση με τα έργα των τεσσάρων νικητών του βραβείου Τέρνερ στην Τέιτ Κοντέμποραρι στο Μαργκέιτ ως τις 12 Ιανουαρίου.