Ενα βότσαλο στη λίμνη της Ευρώπης

Η σημερινή ημέρα δεν αναμένεται να είναι εύκολη για τον Εμανουέλ Μακρόν: μια «μαύρη Πέμπτη» προέβλεπε ο γαλλικός Τύπος λόγω των προγραμματισμένων μαζικών κινητοποιήσεων εναντίον της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης που προωθεί. Με το ενδιαφέρον επικεντρωμένο σε αυτές, ελάχιστος «χώρος» απέμενε για τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ που πραγματοποιήθηκε χθες και προχθές στο Λονδίνο – και στην οποία ο γάλλος πρόεδρος επιβεβαίωσε, όπως χαρακτηριστικά σχολίασαν οι «New York Times», ότι «έχει αντικαταστήσει τη γερμανίδα καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ ως επικεφαλής αντίπαλος του Ντόναλντ Τραμπ στην Ευρώπη». Οι δημοσκοπήσεις, βέβαια, αποκαλύπτουν ένα παράδοξο: το βασικό ατού που αναγνωρίζουν οι Γάλλοι στον Μακρόν είναι αυτό ακριβώς που τους βγάζει στους δρόμους, το γεγονός ότι «τολμάει να κάνει αντιδημοφιλείς αλλά απαραίτητες μεταρρυθμίσεις». Τον ίδιο βολονταρισμό, θα μπορούσε να πει κανείς, πιστώνουν και χρεώνουν ταυτόχρονα στον γάλλο πρόεδρο και οι ευρωπαίοι εταίροι του.

Η δήλωσή του περί «εγκεφαλικά νεκρού» ΝΑΤΟ προκάλεσε σάλο, το ίδιο και το βέτο που άσκησε στην έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τη Βόρεια Μακεδονία και την Αλβανία. Από την άλλη πλευρά, η δριμεία κριτική που άσκησε, στο περιθώριο της νατοϊκής Συνόδου, τόσο στον αμερικανό όσο και στον τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έκανε πολλούς, ανά την Ευρώπη, να σκεφτούν «chapeau» – το γαλλικό αντίστοιχο του «βγάζω το καπέλο».

Ο ΛΗΘΑΡΓΟΣ ΤΗΣ ΕΕ. Ας είμαστε ειλικρινείς, αν κάποιος κινείται σήμερα στη διαβόητα βραδυκίνητη Ευρώπη, αυτός είναι ο Εμανουέλ Μακρόν. Ισως να μην κινείται πάντα με τον πλέον διπλωματικό ή κομψό τρόπο – αλλά κινείται. Ισως ο τρόπος του να είναι πράγματι «αλαζονικός», «αυταρχικός», και «μονομερής», όπως του προσάπτουν πολλοί στα αρχηγεία της ΕΕ και του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες και σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, αλλά επιτέλους κάποιος ταράζει τα νερά. Πεπεισμένος ότι η ΕΕ δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να δουλεύει με τις παραδοσιακές της συνήθειες, την οικοδόμηση συναίνεσης και την (υπερβολικά) σταδιακή αλλαγή, απογοητευμένος από την εσωστρέφεια, αν όχι αδράνεια, που επιδεικνύει η Ανγκελα Μέρκελ κατά την τελευταία της θητεία, ο γάλλος πρόεδρος προσπαθεί να βγάλει την Ευρώπη από έναν λήθαργο που η ίδια δεν αναγνωρίζει καν ως τέτοιο.

ΟΙ «ΓΑΛΛΙΚΟΙ» ΤΡΟΠΟΙ ΤΟΥ. Υπάρχουν βέβαια και αυτοί που θεωρούν πως όλα – ακόμα και το «ας σοβαρευτούμε» που είπε στον Τραμπ ή η κατηγορία που εξαπέλυσε στην Αγκυρα ότι «μερικές φορές συνεργάζεται με πληρεξούσιους του Ισλαμικού Κράτους» – γίνονται για εσωτερική κατανάλωση. «Εχει κανείς την εντύπωση ότι θέλει να δείξει στους Γάλλους ότι είναι αυτός που κυβερνάει την Ευρώπη» δήλωνε τις προάλλες στην εφημερίδα «Le Monde» ο Xριστιανοδημοκράτης Νόρμπερτ Ρέτγκεν, πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Μπούντεσταγκ. «Δεν έχει άδικο ακόμα και όταν μιλάει για μια ΕΕ στο χείλος του γκρεμού» αντέτεινε, μιλώντας στην ίδια εφημερίδα, ο πρεσβευτής ενός ευρωπαϊκού κράτους στις Βρυξέλλες. «Αλλά γιατί πρέπει να εκφράζεται μονίμως με αυτόν τον τόσο γαλλικό τρόπο;» αναρωτιόταν, απηχώντας μια ευρέως διαδεδομένη ένσταση.

Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ. Ο φιλευρωπαϊσμός του Εμανουέλ Μακρόν είναι κάτι που του αναγνωρίζουν ακόμα και οι σφοδρότεροι αντίπαλοί του. Η υπεροψία του είναι κάτι που έχει αναγνωρίσει επανειλημμένως τον τελευταίο χρόνο, με αφορμή την κρίση των Κίτρινων Γιλέκων, και ο ίδιος. Τον κίνδυνο τον επεσήμανε ο ευρωπαίος διπλωμάτης που προαναφέραμε: «Ναι, ο Μακρόν έχει δίκιο. Αλλά αν τρέχει συνεχώς μπροστά μόνος του, κινδυνεύει να γυρίσει μια μέρα και να δει ότι δεν τον ακολουθεί κανείς». Ο κίνδυνος όμως τον οποίο ενέχει η στάση «συνεχίζουμε όπως είμαστε» για μια ΕΕ αντιμέτωπη με τεράστιες προκλήσεις, από τον λαϊκισμό, τη μετανάστευση και την κλιματική αλλαγή μέχρι την τεχνολογική αλλαγή και έναν ολοένα και πιο εχθρικό κόσμο, είναι ακόμα μεγαλύτερος.