Η δυστυχία του να είσαι πρόβατο

Ενα ζώο που προορίζεται για σφαγή έχει σημασία αν πεθάνει νωρίτερα από το προγραμματισμένο;

Τον Απρίλιο του 2018 η κοινή γνώμη της Αυστραλίας είχε πάθει σοκ βλέποντας στην εκπομπή «60 Minutes» ένα βίντεο που έδειχνε χιλιάδες πρόβατα να πεθαίνουν από θερμοπληξία πάνω στο πλοίο που τα μετέφερε από το Φρίμαντλ στην Ντόχα του Κατάρ. Το βίντεο είχε τραβηχτεί τον προηγούμενο Αύγουστο πάνω σε ένα μετασκευασμένο πλοίο μεταφοράς οχημάτων, το «Awassi Express». Εδειχνε τα πρόβατα να καταρρέουν πάνω στα καταστρώματα, τα πτώματα να πετιούνται στη θάλασσα. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, περισσότερα από 2.400 πρόβατα είχαν πεθάνει από θερμοπληξία σε εκείνο το ταξίδι. Συνολικά, κάπου 1,4 εκατομμύρια πρόβατα φορτώνονται κάθε χρόνο σε πλοία στη Δυτική Αυστραλία, το εμπόριο ζώντων ζώων αποφέρει στην περιοχή περίπου 695 εκατομμύρια ευρώ ετησίως – λογική λοιπόν η πεποίθηση που είχε εκφράσει τότε ένας βουλευτής των αντιπολιτευόμενων Εργατικών, ο Τζος Ουίλσον, ότι η μόνη σοβαρή αλλαγή που θα έκανε ο εξαγωγέας έπειτα από αυτό το συμβάν θα ήταν να απαγορεύσει τα smartphones σε όλο το προσωπικό εν πλω.

Ενα ζώο καταδικασμένο να πεθάνει ώστε να γίνει κρέας έχει σημασία πώς θα πεθάνει;

Συνολικά δύο εκατομμύρια πρόβατα και ένα εκατομμύριο βοοειδή μεταφέρονται κάθε χρόνο από κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης στη Μέση Ανατολή, στη Βόρεια Αφρική και στην Τουρκία. Η Ρουμανία είναι ένας από τους κυριότερους εξαγωγείς. Εξάγει ετησίως περίπου 70.000 πρόβατα, κυρίως σε χώρες της Βόρειας Αφρικής και του Περσικού Κόλπου. Αυτή τη δουλειά έκανε τους τελευταίους μήνες το «Queen Hind», μετασκευασμένο πλοίο μεταφοράς οχημάτων και αυτό, ηλικίας 39 χρόνων, με σημαία Παλάου. Την περασμένη Κυριακή, στις 24 Νοεμβρίου, απέπλευσε από την Κωνστάντζα της Ρουμανίας με φορτίο 14.600 προβάτων και προορισμό τη Σαουδική Αραβία. Ελάχιστο χρόνο μετά την αναχώρησή του ωστόσο, ενώ δεν είχε ουσιαστικά βγει ακόμα από το λιμάνι, μπατάρισε δεξιά, άγνωστο για ποιον λόγο, και έμεινε εκεί, βυθισμένο κατά το ήμισυ. Το πλήρωμα, 20 άνθρωποι από τη Συρία και ένας από τον Λίβανο, σώθηκαν. Τα πρόβατα παγιδεύτηκαν στο εσωτερικό του και πνίγηκαν, άλλα πιο γρήγορα, άλλα πιο αργά. Δεν είναι και δεινοί κολυμβητές, η προβιά τους όταν βρέχεται γίνεται τόσο βαριά που τα καταδικάζει. Σώθηκαν μόνο 254, τόσα περισυνελέγησαν ζωντανά τις επόμενες πέντε ημέρες από διασώστες, κυρίως μέλη της οργάνωσης προστασίας των ζώων ARCA που ερεύνησαν με κίνδυνο της ζωής τους όλο το πλοίο, ανοίγοντας από ένα στάδιο και μετά οπές στα πλαϊνά του ώστε να φτάσουν σε λιγότερο προσβάσιμες ζώνες. Ο υπουργός Μεταφορών της Ρουμανίας, Λούσιαν Μποντέ, διέταξε τη διεξαγωγή έρευνας – «δεν μπορούμε να επιτρέψουμε να επαναληφθούν παρόμοια γεγονότα» δήλωσε. Ο επικεφαλής της ARCA, Κούκι Μπαρμπουτσεάνου, ήρθε σε επαφή με τον σαουδάραβα αγοραστή, του ζήτησε να δωρίσει τα πρόβατα που επέζησαν ώστε να περάσουν την υπόλοιπη ζωή τους σε μια φάρμα. «Το αξίζουν αυτό», σχολίασε, «είναι το λιγότερο που αξίζουν».

Τα έχουμε λύσει, θεωρητικά, αυτά τα θέματα στην ΕΕ: ναι, έχει σημασία πώς θα πεθάνει ένα ζώο που προορίζεται για σφαγή, πρέπει να τηρούνται κάποια πρότυπα, υπάρχει ένας αναλυτικός κανονισμός «για την προστασία των ζώων κατά τη θανάτωσή τους», όσο οξύμωρος και αν ακούγεται αυτός ο τίτλος. Τηρείται; Τα τραβηγμένα κρυφά μέσα σε σφαγεία βίντεο που βλέπουν συχνά-πυκνά τη δημοσιότητα στη Βόρεια Ευρώπη μιλούν από μόνα τους σε όσους αντέχουν να τα δουν (δεν είμαι μία από αυτούς). Ακόμα πιο δριμεία κριτική, ωστόσο, δέχεται από τις οργανώσεις για τα δικαιώματα των ζώων η εξαγωγή ζώντων ζώων: στη μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων, λένε, οι νόμοι παραβιάζονται, οι κανονισμοί αγνοούνται, τα ταξίδια είναι συχνά υπερβολικά μεγάλα, τα ζώα υποφέρουν και επιπλέον μεταφέρονται για σφαγή σε χώρες που δεν δεσμεύονται από τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς. Μόλις πρόσφατα η οργάνωση Welfarm δημοσιοποίησε στη Γαλλία βίντεο που απεικόνιζε τη μεταχείριση μιας γαλλικής, πρώην θηλάζουσας αγελάδας σε ένα σφαγείο του Μαρόκου. Η περιγραφή και μόνο ήταν αρκετή.

Οι ακτιβιστές ζητούν να μπει ένα τέλος στην εξαγωγή ζώντων ζώων από την ΕΕ, να εξάγονται μόνο κρέας και σφάγια. Στο μεταξύ, επιστήμονες και μεγάλοι διεθνείς θεσμοί συμφωνούν στην πλειοψηφία τους ότι αν θέλει πράγματι να αντιμετωπίσει την κλιματική αλλαγή πριν να είναι υπερβολικά αργά, η ανθρωπότητα πρέπει να μειώσει σημαντικά την κατανάλωση κρέατος. Αλλά τρώμε περισσότερο κρέας από ποτέ: από 70 εκατομμύρια τόνους κρέατος το 1961, η ετήσια παγκόσμια παραγωγή έχει φτάσει τους 330 εκατομμύρια τόνους και αναμένεται να φτάσει, αν δεν γίνουν δραστικές αλλαγές, τους 524 εκατομμύρια τόνους το 2080. Ας πάνε τουλάχιστον αυτά τα 254 πρόβατα που σώθηκαν από τη Μαύρη Θάλασσα να περάσουν την υπόλοιπη ζωή τους σε μια φάρμα. Κάπως να ελαφρύνει η συνείδησή μας. Αν και απάντηση από τον σαουδάραβα αγοραστή η ARCA δεν πήρε.