Τρεις στρατηγικές παραδοχές ενόψει των μεγάλων προκλήσεων

Το 2019 κύλησε καλύτερα από τις αρχικές εκτιμήσεις, με σχετικές διαφοροποιήσεις ανά προορισμό. To ελληνικό τουριστικό προϊόν διατηρεί τη δυναμική του και επιδεικνύει αντοχή και ανθεκτικότητα μέσα σε ένα δύσκολο περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από την επιβράδυνση της ανάπτυξης στην Ευρώπη, το Brexit, τις έντονες καιρικές διακυμάνσεις λόγω της κλιματικής αλλαγή κ.ο.κ. Αν δεν είχε μεσολαβήσει η κατάρρευση της Thomas Cook θα μπορούσαμε να μιλάμε για μια καλή σεζόν. Η προσέγγιση «What if», ωστόσο, δεν έχει πρακτική σημασία για την πραγματική οικονομία. Η Thomas Cook κατέρρευσε και το πλήγμα στον τουρισμό και στην οικονομία είναι μεγάλο και σοβαρό. Οι επιπτώσεις αποτυπώθηκαν άμεσα από το ΙΤΕΠ στο οποίο ανατέθηκε από το ΞΕΕ η σχετική μελέτη για το 2019 και το 2020. Η απώλεια του ξενοδοχειακού τζίρου για το 2019 αγγίζει σχεδόν τα 200 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων απλήρωτα τιμολόγια μέχρι 23/9 είναι 138 εκατ. ευρώ. Η απώλεια ξενοδοχειακού τζίρου για το 2020 φτάνει τα 516 εκατ. ευρώ. Με πολλαπλασιαστή 2,5 επί του συνολικού τζίρου στον κλάδο διαμονής οι εκτιμώμενες απώλειες για την εθνική οικονομία φτάνουν τα 2,5 δισ. ευρώ. Αυτό είναι βέβαια το χειρότερο σενάριο για τη μέγιστη απώλεια σε περίπτωση μη αναπλήρωσης του τζίρου.

Το μεγάλο στοίχημα συνεπώς για το 2020 είναι να επιτύχουμε την αναπλήρωση των απωλειών τόσο στο επίπεδο των αεροπορικών slots όσο και σε αυτό του ξενοδοχειακού τζίρου, διατηρώντας τις τιμές. Αξιοποιώντας τη δυναμική που συνεχίζει να έχει η εικόνα και το τουριστικό προϊόν της Ελλάδας, όπως διαφάνηκε και στην πρόσφατη WTM του Λονδίνου, η εκτίμηση είναι πως αυτό μπορεί να επιτευχθεί σε ένα σημαντικό ποσοστό. Είναι πρόωρο ακόμη να προσδιοριστεί το ποσοστό αυτό, αλλά το σίγουρο είναι πως η αναπλήρωση δεν θα έχει οριζόντια μορφή. Κάποιοι προορισμοί μας θα δυσκολευτούν περισσότερο από άλλους για να το πετύχουν. Οπως εξίσου σίγουρο είναι πως δεν θα αναπληρωθεί στο ίδιο ποσοστό ο ξενοδοχειακός τζίρος, καθώς ο ξενοδόχος βρίσκεται σε μειονεκτική θέση αυτή τη στιγμή με ένα stock δωματίων προς πώληση αρκετά μεγάλο στη μονάδα του, στον προορισμό του αλλά και σε ανταγωνιστικούς προορισμούς.

Σε κάθε περίπτωση, είναι η ώρα της κριτικής σκέψης. Το μέγεθος των προκλήσεων που έχουμε μπροστά μας και για το 2020 και για τα χρόνια που έρχονται είναι τέτοιο που είμαστε υποχρεωμένοι να κάνουμε τουλάχιστον τρεις στρατηγικές παραδοχές, ώστε με βάση αυτές να κινηθούμε αποφασιστικά προς το αύριο που αξίζει πραγματικά ο ελληνικός τουρισμός.

Παραδοχή πρώτη: Ο ψηφιακός μετασχηματισμός. Η Thomas Cook κατέρρευσε διότι το παραδοσιακό operating εξαντλεί τα όριά του και δεν κατάφερε να απαντήσει στις απαιτήσεις της εποχής μας, κυρίως σε ό,τι αφορά τον ψηφιακό μετασχηματισμό, πράγμα στο οποίο οι ανταγωνιστές της είχαν επενδύσει χρόνο και χρήμα και σήμερα βρίσκονται σε θέση υπεροχής. Αυτός ο μετασχηματισμός δεν αφήνει ανεπηρέαστο κανέναν μέσα στην τουριστική αγορά και η έγκαιρη προσαρμογή είναι η μόνη απάντηση.

Παραδοχή δεύτερη: Αλλο γεμάτα αεροπλάνα κι άλλο γεμάτα ταμεία. Τα τελευταία χρόνια είδαμε μια ραγδαία άνοδο των αφίξεων αλλά όχι αντίστοιχη αύξηση των εσόδων. Αυτές οι τάσεις θα πρέπει να αντιστραφούν μεταξύ τους εάν θέλουμε να έχουμε ένα βιώσιμο τουριστικό προϊόν. Αυτό δεν θα γίνει με κάποιον μαγικό τρόπο, αλλά με τη στόχευση στην αύξηση της μέσης δαπάνης του επισκέπτη. Στόχος που με τη σειρά του έχει τουλάχιστον δύο κρίσιμες διαστάσεις: την επιμήκυνση της σεζόν και την προσέλκυση όλο και περισσότερων επισκεπτών υψηλότερων οικονομικών δυνατοτήτων. Αρα και υψηλότερων απαιτήσεων. Το οποίο μας φέρνει στην καρδιά του προβλήματος που πρέπει να επιλύσουμε καθώς πολλοί προορισμοί βρίσκονται σε αδυναμία διαχείρισης του όγκου των επισκεπτών με σοβαρές επιπτώσεις και επιβάρυνση της ποιότητας ζωής των κατοίκων. Κακές υποδομές, κακή διαχείριση πόρων είναι παραδείγματα που αρχίζουν να πληθαίνουν ανά την Ελλάδα. Εκεί πρέπει να υπάρξει στρατηγική στόχευση και όχι ευχολόγια, διότι μιλάμε για καταλυτικής σημασίας ζητήματα, όπως η επιμήκυνση της σεζόν, ο θεματικός τουρισμός, οι τουριστικές υποδομές, οι μαρίνες, τα γκολφ, τα υδροπλάνα κ.λπ. Μόνο με σχέδιο, με προτεραιότητες, με χρονοδιαγράμματα, με δημόσιες επενδύσεις, με συμπράξεις του ιδιωτικού τομέα  μπορούμε να οδηγήσουμε τον ελληνικό τουρισμό εκεί που του αξίζει, πολλαπλασιάζοντας ακόμα περισσότερο τη θετική προσφορά του στις τοπικές κοινωνίες καθώς ο τουρισμός είναι υπόθεση όλων.

Παραδοχή τρίτη: Σκεφτόμαστε παγκόσμια, δρούμε τοπικά. Σε έναν κόσμο που αλλάζει καθημερινά και με ασύλληπτες ταχύτητες, η γνώση και η πληροφορία είναι δύναμη. Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, το ΞΕΕ καθιέρωσε το Διεθνές Φόρουμ Φιλοξενίας ώστε κάθε ξενοδόχος, μικρός ή μεγάλος, να έχει πρόσβαση σε γνώσεις και πληροφορίες που αποτυπώνουν τις παγκόσμιες τάσεις και διαμορφώνουν το μέλλον της φιλοξενίας στη χώρα μας. Το 3ο Διεθνές Φόρουμ Φιλοξενίας πραγματοποιήθηκε στις 23 Νοεμβρίου, στο πλαίσιο της έκθεσης Xenia 2019, και θα έχει τρεις θεματικές ενότητες (The Challenge of Driving Direct Bookings: Taking back control over hotel distribution, Rethinking Hotel F&B: Stop thinking of hotel F&B as hotel F&B και Happy Workforce – Happy Guest: Increase your employees engagement by challenging existing norms). Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά αποδεικνύουμε την υπεραξία τού να σκεφτόμαστε παγκόσμια και να δρούμε τοπικά.

Ο Αλέξανδρος Βασιλικός είναι πρόεδρος του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδος