Η «συγκατοίκηση» με τον Ανδρέα

Στο προηγούμενο μέρος του αφιερώματος ο Κ. Καραμανλής προέβλεπε την επικράτηση του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του 1981 και τρόμαζε με την ιδέα ότι θα ήταν αντιπολίτευση της κυβέρνησης του Α. Παπανδρέου…

Σε σημείωμα μερικούς μήνες μετά τη νίκη του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του 1981 ο Κωνσταντίνος Καραμανλής έγραφε: «Επιθυμία μου ήταν να αποφύγω σύγκρουση με την κυβέρνηση. Και όχι μόνο αυτό, αλλά ευχόμουν να αναθεωρήσει τις προεκλογικές της θέσεις και να πολιτευθεί με σωφροσύνη και υπευθυνότητα. Σε μια τέτοια περίπτωση, θα μπορούσε ίσως να αποδειχθεί γενικότερα χρήσιμη διέλευση του κόμματος αυτού από την εξουσία» (Αρχείο Κωνσταντίνου Καραμανλή). Στη συνέχεια ο Καραμανλής θα αναφερθεί στο πώς απέτρεψε την ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων από την παραίτηση ενόψει της νίκης του ΠΑΣΟΚ. Και θα συνεχίσει: «Η ώρα εκείνη ήταν μια από τις κρισιμότερες της σταδιοδρομίας μου. Γιατί, εάν επραγματοποιείτο παραίτησις των αρχηγών, πρώτον, θα μπορούσαν να εκδηλωθούν κλιμακωτές και ανεξέλεγκτες αντιδράσεις στους κόλπους των Ενόπλων Δυνάμεων και, δεύτερον, θα εδημιουργείτο διεθνώς η εντύπωσις ότι η δημοκρατία στην Ελλάδα ήταν ακόμη επισφαλής. Πιστεύω ότι μια από τις σημαντικότερες υπηρεσίες που προσέφερα στην Ελληνική Δημοκρατία είναι ότι εξασφάλισα την ομαλή μετάβαση της εξουσίας κατά την κρίσιμη εκείνη εκλογή του Οκτωβρίου του 1981. Και ήταν κρίσιμη γιατί, όπως είπα και παραπάνω, ανελάμβανε την εξουσία ένα κόμμα σχεδόν επαναστατικό, αποφασισμένο να εφαρμόσει μια πολιτική που έβγαινε από τα πλαίσια της παραδοσιακής εθνικής μας πολιτικής».

Η πρώτη συνάντηση. Στη συνέχεια του σημειώματός του, ο Καραμανλής θα περιγράψει την πρώτη του συνάντηση με τον Παπανδρέου υπό την ιδιότητα του πρωθυπουργού προκειμένου να του δώσει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης. «Αφού τον συνεχάρην και του ευχήθηκα επιτυχία, επωφελήθην της ευκαιρίας για να επιστήσω την προσοχήν του επί της πολιτικής που θα ακολουθούσε στον εξωτερικό και αμυντικό τομέα. Γιατί, όπως του είπα, στα θέματα που ανάγονται στους τομείς αυτούς έχομε εκ διαμέτρου αντίθετες απόψεις και ημπορεί να έρθουμε σε ρήξη. Ο κ. Παπανδρέου με καθησύχασε και μου υπεσχέθη ότι στα θέματα αυτά δεν θα ενεργεί χωρίς να συνεννοείται μαζί μου. Και αυτό γιατί επίστευε ότι ενδεχόμενη ρήξη μεταξύ μας θα ήταν συμφορά για το έθνος. Και για να επιβεβαιώσει την πρόθεσή του αυτή εζήτησε τη γνώμη μου για τα πρόσωπα που θα ανελάμβαναν τα υπουργεία Εξωτερικών, Αμύνης και Ασφαλείας». Λίγο αργότερα ο Καραμανλής θα αναφέρει τα εξής για τη γενικότερη συνεργασία του με τον Παπανδρέου: «Πρέπει να πω ότι στους τομείς αυτούς ο πρωθυπουργός πολιτεύθηκε με μετριοπάθεια, σε σχέση με τις προεκλογικές του θέσεις (…) Αλλά και στη συνέχεια η συνεργασία μου με τον πρωθυπουργό υπήρξε ομαλή. Ο κ. Παπανδρέου προσήρχετο στις συναντήσεις μας με σεβασμό, άκουε με προσοχή τις συμβουλές μου, που συνήθως αφορούσαν τις εξωτερικές μας σχέσεις, και μου ζητούσε να τον διευκολύνω στις επαφές του με ξένες κυβερνήσεις. Γιατί είχαμε συμφωνήσει μεν ότι θα παραμείνουμε και στην ΕΟΚ και στο ΝΑΤΟ, αλλά ήθελε να διαπραγματευθεί τη βελτίωση των σχετικών συμφωνιών».

Ο διάλογος. Την 1η Μαρτίου 1995 ο Ανδρέας Παπανδρέου θα επισκεφθεί τον Κωνσταντίνο Καραμανλή στο Προεδρικό Μέγαρο πριν παραδώσει στον Κ. Στεφανόπουλο. Ενδιαφέρων ο χιουμοριστικός διάλογος:

Καραμανλής: «Οπως λένε, τέλος καλό, όλα καλά. Αν και είχαμε διαφορετικό χαρακτήρα και διαφορετική πολιτική φιλοσοφία, νομίζω ότι τελειώσαμε καλά».

Παπανδρέου: «Εχετε δίκιο».

Καραμανλής: «Σήμερα θα δούμε την τελευταία εικόνα για την κατάσταση της χώρας. Ενδιαφέρομαι και για το μέλλον».

Παπανδρέου: «Μου θυμίζετε την πρώτη φορά που γνωριστήκαμε…».

Καραμανλής: «Το ’60».

Παπανδρέου: «Οταν με καλέσατε να αναλάβω το Κέντρο Οικονομικών Ερευνών, το σημερινό ΚΕΠΕ…».

Καραμανλής: «Μερικοί με συγχαίρουν γι’ αυτό, μερικοί με συλλυπούνται…».

Παπανδρέου: «Σεις είσθε η αιτία του καλού και του κακού. Είχαμε πολιτική που ήταν στραμμένη σε εντελώς διαφορετική φιλοσοφία και νοοτροπία. Βρεθήκαμε πολύ κοντά σε μάχες…».

Καραμανλής: «Στη διαδρομή του χρόνου…».

Παπανδρέου: «Ομολογώ ότι αυτή η περίοδος της προεδρίας σας ήταν πολύ γόνιμη. Γνώρισα καλά τον Καραμανλή και πρέπει να πω ότι έχετε συμβάλει σημαντικά στη σταθερότητα».

Καραμανλής: «Με ενδιέφερε η διασφάλιση της γαλήνης και της ηρεμίας στον τόπο, και αυτό το καταφέραμε».

Ο Γιώργος Ρωμαίος είναι δημοσιογράφος – συγγραφέας