Ανοίγουν «μαύρες τρύπες» με μάρτυρες προστατευόμενους

Ο θεσμός των προστατευόμενων μαρτύρων είναι σχετικά «νέος» στο ελληνικό ποινικό σύστημα αλλά έχει τύχει εφαρμογής σε κομβικές για την ελληνική κοινωνία υποθέσεις, όπως αυτές της 17Ν, της Χρυσής Αυγής και τελευταία στην πολύκροτη υπόθεση της Νovartis. Κάθε φορά η χρήση από τις διωκτικές – δικαστικές αρχές του συγκεκριμένου δικονομικού αποδεικτικού μέσου… γεννούσε έντονες αντιδράσεις σε ό,τι αφορά την αξιοπιστία αυτής της κατηγορίας μαρτύρων, που έχουν ευρέως γίνει γνωστοί ως «μάρτυρες με κουκούλες».

Στην υπόθεση της Νovartis η εξέταση των αρχικά προστατευόμενων μαρτύρων έχει προκαλέσει από την αρχή ισχυρές ενστάσεις, καθώς οι ιδιαιτερότητες της υπόθεσης που απασχολεί πλέον την Προανακριτική Επιτροπή της Βουλής δημιουργούν ερωτήματα και συνοδεύονται από «μαύρες τρύπες» που μπορεί προσεχώς να επηρεάσουν ακόμα και την ουσιαστική πορεία της υπόθεσης.

ΔΙΠΛΗ ΙΔΙΟΤΗΤΑ; Οπως έγινε γνωστό μετά τις πρόσφατες καταθέσεις τους ενώπιον των μελών της Προανακριτικής Επιτροπής της Βουλής, τόσο η πρώην γραμματέας του άλλοτε ισχυρού άνδρα της Νovartis Κωνσταντίνου Φρουζή, Μαρία Μαραγγέλη, όσο και ο Φιλίστωρ Δεστεμπασίδης ουσιαστικά διέψευσαν ότι ανήκουν στην ομάδα των προστατευόμενων μαρτύρων, όπως τους έχουν εμφανίσει στο παρελθόν δημοσιεύματα. Για τον λόγο αυτόν τα δύο συγκεκριμένα πρόσωπα εξετάστηκαν με το ονοματεπώνυμό τους από τα μέλη της Επιτροπής της Βουλής, που λειτουργούν υπό τον «μανδύα» εισαγγελέα αναζητώντας ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες για τον Δημήτρη Παπαγγελόπουλο.

Η Μαραγγέλη ήταν από τους μάρτυρες που είχαν επωνύμως εξεταστεί και από την Εισαγγελία Διαφθοράς στο ξεκίνημα της προκαταρκτικής εξέτασης, προτού ακόμα η δικογραφία διαβιβαστεί, τον Φεβρουάριο του 2018, στη Βουλή για τα δέκα πολιτικά πρόσωπα. Ωστόσο, σύμφωνα με νομικούς κύκλους, αν τελικά αποδειχθεί στο μέλλον ότι τα δύο αυτά πρόσωπα ταυτίζονται με τους μάρτυρες με τις κωδικές ονομασίες «Μάξιμος Σαράφης» ή «Αικατερίνη Κελέση», τότε αναπόφευκτα η αξιοπιστία των όσων έχουν καταθέσει θα αμφισβητηθεί διπλά, λόγω και των αντιφάσεων που θα προκύπτουν από τη συσχέτιση των όσων κατέθεσαν με τις διαφορετικές ιδιότητες. Και πάλι όμως, όπως σημειώνουν οι ίδιες πηγές, οι καταθέσεις αυτές δεν τίθενται αυτοδικαίως εκποδών από τη δικογραφία, αλλά σε κάθε περίπτωση θα σταθμιστούν μαζί με τα υπόλοιπα αποδεικτικά μέσα.

Το όλο σκηνικό που έχει διαμορφωθεί με φόντο τους προστατευόμενους μάρτυρες περιπλέκεται ακόμα περισσότερο, καθώς όπως όλα δείχνουν η Προανακριτική Επιτροπή της Βουλής ενδέχεται να τους καλέσει να καταθέσουν για την ερευνώμενη υπόθεση. Πώς θα καταθέσουν τότε οι προστατευόμενοι μάρτυρες, την ταυτότητα των οποίων γνωρίζει μέχρι τώρα εκ του θεσμικού της ρόλου μόνο η Εισαγγελία Διαφθοράς; Σε μια τέτοια περίπτωση θα εξεταστούν από «ειδικό δωμάτιο» στη ΓΑΔΑ κατά τα προβλεπόμενα για τους προστατευόμενους μάρτυρες, με αλλοιωμένα και τα χαρακτηριστικά της φωνής τους, όπως συνέβη προ καιρού στη δίκη για την υπόθεση της Χρυσής Αυγής; Εχει δικαίωμα η Επιτροπή της Βουλής που έχει ρόλο εισαγγελέα να… βγάλει τις κουκούλες από τους δύο εναπομείναντες προστατευόμενους μάρτυρες; Σε αυτή την τελευταία περίπτωση μάλιστα υπάρχει έντονος προβληματισμός σε νομικούς και εισαγγελικούς κύκλους για το μέλλον ενός θεσμού που σε όλον τον κόσμο έχει αποδειχθεί κρίσιμος για την καταπολέμηση σοβαρών εγκλημάτων, όπως η τρομοκρατία, το οργανωμένο έγκλημα και η διαφθορά, αφού ο κίνδυνος αποκάλυψης μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά σε ανθρώπους που θα μπορούσαν να παίξουν έναν τέτοιο ρόλο.

ΑΙΤΗΜΑ ΣΤΙΣ ΗΠΑ. Υπό αυτά τα δεδομένα και για να μη μείνει καμία σκιά πάνω από αυτή τη σοβαρή υπόθεση, ο αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου Ευάγγελος Ζαχαρής έχει επισήμως υποβάλει αίτημα στις αμερικανικές δικαστικές αρχές ζητώντας να ενημερωθεί η ελληνική Δικαιοσύνη αν οι προστατευόμενοι μάρτυρες που έχουν εξεταστεί στις ΗΠΑ για την υπόθεση της Νovartis ταυτίζονται με τους προστατευόμενους μάρτυρες που έχουν εξεταστεί από την Εισαγγελία Διαφθοράς. Και αν η απάντηση είναι θετική, να ενημερώσουν για ενδεχόμενα οικονομικά οφέλη που διεκδικούν με βάση το αμερικανικό δίκαιο.

Με βάση όλα όσα προαναφέρθηκαν, στην εξίσωση «προστατευόμενοι μάρτυρες» στη Νovartis υπάρχουν δύο άγνωστοι: αν οι ΗΠΑ θα απαντήσουν στο αίτημα της ελληνικής Δικαιοσύνης και αν οι μάρτυρες αυτοί θα παραμείνουν μέχρι το τέλος της έρευνας πίσω από την κουρτίνα της ανωνυμίας. Μέχρι τότε, όπως έχει φανεί, η αμφισβήτηση της αξιοπιστίας τους θα συνεχίσει να ταλανίζει την ουσιαστική διερεύνηση της πολύκροτης υπόθεσης.