Ο «Ερωτας» των Christie’s ξεσήκωσε υποψίες

Κόκκινη κάρτα στην πώληση ενός μαρμάρινου αγάλματος Eρωτα σηκώνει έλληνας αρχαιολόγος στον οίκο δημοπρασιών Christie’s υπό την απειλή του φαντάσματος της υπόθεσης Σάιμς – Μιχαηλίδη (γνωστή ως υπόθεση της Σχοινούσας), 13 χρόνια μετά την αποκάλυψή της. Καμάρι της δημοπρασίας, η οποία έχει προγραμματιστεί για τις 4 Δεκεμβρίου, το γλυπτό ύψους 94 εκ. που χρονολογείται στον 1ο αι. μ.Χ. και κοσμεί το εξώφυλλο του καταλόγου. Η τιμή του εκτιμάται ότι θα κυμανθεί από 500.000 έως 800.000 στερλίνες. Ωστόσο ο μαρμάρινος Ερωτας που απεικονίζεται τη στιγμή που ετοιμάζεται να τεντώσει το τόξο του (δεν σώζονται το τόξο και τα χέρια)εμφανίζεται και σε τέσσερις φωτογραφίες που εντόπισε ο καθηγητής Χρήστος Τσιρογιάννης, ο οποίος έχει πρόσβαση και έχει μελετήσει εκτενώς το αρχείο του ζεύγους των αρχαιοπωλών που εμπορεύονταν προϊόντα λαθρανασκαφών και παράνομης διακίνησης.

Τις πρώτες υποψίες του έλληνα ερευνητή, ο οποίος αφού συνεργάστηκε με το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ συνέχισε την ακαδημαϊκή του καριέρα ως αναπληρωτής καθηγητής στο Ινστιτούτο Προηγμένων Σπουδών του Πανεπιστημίου του Ααρους στη Δανία, κίνησε το λήμμα που συνόδευε το προς πώληση άγαλμα και κυρίως τα στοιχεία προέλευσής του. Στον κατάλογο αναφέρεται ότι ανήκει «σε έναν κύριο» και πιο αναλυτικά δηλώνεται ότι ανήκε στη συλλογή του συγγραφέα Ροζέ Περεφίτ στο Παρίσι, κατά δήλωση του οποίου αποκτήθηκε από τον έμπορο Νικολά Λαντό στα τέλη της δεκαετίας του 1960. Από το 1986 και εξής πέρασε σε γαλλική ιδιωτική συλλογή.

Η φράση «κατά δήλωσή του», σύμφωνα με τον Χρήστο Τσιρογιάννη, είναι απαράδεκτη. Υποψιασμένος για τη διακίνηση μέσω δημοπρασιών προϊόντων αρχαιοκαπηλίας, αλλά και γνώστης – κατά δήλωσή του στον βρετανικό Τύπο – ότι οι Christie’s δεν προβαίνουν σε επαρκείς ελέγχους σε συνεργασία με τις ελληνικές και τις ιταλικές αρχές προς επιβεβαίωση της προέλευσης των αντικειμένων που διαθέτουν προς πώληση, ξεκίνησε την έρευνά του. Τις υποψίες του ενίσχυσε και το γεγονός ότι με τους Christie’s υπήρχε προηγούμενο, καθώς το 2014 εντόπισε πέντε αρχαιότητες αμφιβόλου προέλευσης σε δημοπρασία τους στη Νέα Υόρκη, οι οποίες εν τέλει δεν βγήκαν στο σφυρί.

ΚΛΕΜΜΕΝΟ. Αναζήτησε λοιπόν το γλυπτό στο αρχείο του διδύμου Σάιμς (ο οποίος έχει καταδικαστεί για αρχαιοκαπηλία) – Μιχαηλίδη (βρέθηκε νεκρός σε μια βίλα στην Ιταλία, με την αιτία θανάτου – ατύχημα – να αμφισβητείται), στο οποίο έχει πρόσβαση με άδεια των Αρχών λόγω των ακαδημαϊκών ερευνών του. Ανάμεσα σε δεκάδες χιλιάδες κυρίως πολαρόιντ φωτογραφίες αλλά και άλλο αρχειακό υλικό που έχουν συγκεντρώσει οι Αρχές κατάφερε, όπως λέει, να εντοπίσει τέσσερις φωτογραφίες στις οποίες απεικονίζεται το ίδιο γλυπτό. Πρόκειται για δεδομένα που αφορούν κυρίως τις επιχειρηματικές συναλλαγές των διαβόητων εμπόρων κλεμμένων αρχαιοτήτων Τζάκομο Μέντιτσι (ο οποίος καταδικάστηκε από την ιταλική Δικαιοσύνη το 2004) και Τζιανφράνκο Μπεκίνα (βρέθηκε στο εδώλιο του κατηγορουμένου το 2011), οι οποίοι αποτελούσαν και τους κύριους προμηθευτές των Σάιμς – Μιχαηλίδη.

Οι Christie’s από την πλευρά τους υποστηρίζουν ότι προχώρησαν σε εις βάθος έρευνα και πως είναι πάγια τακτική τους να συμβουλεύονται ειδικούς – από ακαδημαϊκούς έως αστυνομικούς – προτού αποφασίσουν να βγάλουν προς δημοπράτηση οτιδήποτε. Για να διασφαλίσουν δε τη νόμιμη προέλευση, στέλνουν τον κατάλογό τους προκαταβολικά σε πρεσβείες και κατόχους αρχείων.

Ο Χρ. Τσιρογιάννης ωστόσο υποστηρίζει ότι δεν έλαβε τον κατάλογο. Θεωρεί ότι οποιαδήποτε δικαιολογία δεν είναι πειστική από τη στιγμή που η προέλευση του γλυπτού δεν πιστοποιείται. Για τον λόγο αυτόν εκτιμά ότι θα πρέπει οι Christie’s να αποσύρουν το γλυπτό από τη δημοπρασία και να επικοινωνήσουν με τις Αρχές σχετικά με τις επόμενες κινήσεις τους.